Roman Górecki (ur. 27 sierpnia 1889 w Starej Soli, zm. 9 sierpnia 1946 w Iscoyd Park (Whitchurch), hrabstwo Shropshire) – polski doktor nauk prawnych, oficer Legionów Polskich, generał brygady Wojska Polskiego, bankowiec, prezes Banku Gospodarstwa Krajowego, minister przemysłu i handlu II RP, prezes Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, prezes WKS „Legia” Warszawa i pierwszy prezes Ligi Piłki Nożnej, prezes Polskiego Touring Klubu, prezes Rady Głównej Ligi Morskiej i Rzecznej, wolnomularz, członek władz Towarzystwa Rozwoju Ziem WschodnichMichał Kacprzak, Komitet do Spraw Szlachty Zagrodowej na Wschodzie Polski 1938–1939, [w:] Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 78/2005, s. 93., Przewodniczący Głównej Komisji Rewizyjnej Związku Legionistów Polskich od 1936 rokuZwiązek Legionistów Polskich: 1936–1938 r.: sprawozdanie Zarządu Głównego Związku Legionistów Polskich, Warszawa 1938, s. 34., członek Prezydium Rady Naczelnej Obozu Zjednoczenia Narodowego w 1939 rokuRocznik Polityczny i Gospodarczy 1939, Warszawa 1939, s. 72., kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Był synem Stanisława i Olgi Pauliny z domu Muller. Miał siostrę Apolonię. Jego stryjem był Apolinary Górecki, nauczyciel w Zborowie. W czasie nauki w c. k. 11 Gimnazjum w Tarnowie Roman Górecki został członkiem Organizacji Młodzieży Narodowej Szkół Średnich. W 1908 przeniósł się do Lwowa i rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Został członkiem „Zarzewia” i PTG „Sokół” oraz instruktorem Polskich Drużyn Strzeleckich. W 1910 ukończył kurs podoficerski, a dwa lata później kurs oficerski PDS. W 1914 uzyskał na Uniwersytecie Lwowskim tytuł doktora praw i rozpoczął praktykę sądową.
I wojna światowa W momencie wybuchu wojny przebywał na kuracji w Szczawnicy w związku z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
W sierpniu 1914 na czele zorganizowanego przez siebie plutonu strzelców wstąpił do Legionów Polskich. Do października tego roku pełnił służbę frontową w 1 pułku Legionów. Ze względu na stan zdrowia przeniesiony został do służby administracyjnej. Pełnił służbę w batalionie uzupełnień, a następnie na stanowisku komendanta i wykładowcy Szkoły Podoficerów Rachunkowych oraz od lipca 1915 oficera rachunkowego 6 pułku piechoty Legionów i komendanta Polowej Szkoły Oficerów Administracyjnych. W 1916 w stopniu kapitana został II zastępcą szefa Intendentury Komendy Legionów. We wrześniu 1917 przeniesiony został do Komendy Polskiego Korpusu Posiłkowego. W lutym 1918 został awansowany do stopnia kapitana i mianowany szefem Intendentury Polskiego Korpusu Posiłkowego. W międzyczasie odbył staż w Intendenturze IV Korpusu (niemieckiego) w Magdeburgu i ukończył Kurs Intendentów przy Ministerstwie Wojny w Wiedniu. 12 lutego 1918 żołnierze II Brygady Legionów dowiedzieli się o pokoju brzeskim. Dzień później podczas odprawy w komendzie korpusu wygłosił stanowcze przemówienie, w którym wezwał do wypowiedzenia posłuszeństwa Naczelnej Komendzie cesarskiej i królewskiej armii. W nocy z 14 na 15 lutego wziął udział w naradzie dowódców 2 i 3 pułku piechoty Legionów, artylerii, wojsk technicznych i komendy korpusu, na której podjęto decyzję o przebiciu się przez linię frontu i dołączeniu do II Korpusu Polskiego. 15 lutego aresztował dowódcę korpusu, generała Zygmunta Zielińskiego, który był przeciwny wypowiedzeniu posłuszeństwa Austriakom. W nocy z 15 na 16 lutego linię frontu przekroczyły tylko dwa pułki piechoty. 2 pułk piechoty przebił się bojem pod Rarańczą. Górecki doprowadził oddziały służb PKP w ustalone miejsce w należytym porządku i gotowe do walki. Wraz z nimi przyprowadził aresztowanych oficerów Sztabu PKP. Jednakże siły te zostały okrążone przez przeważające liczebnie oddziały austriackie. Górecki został wzięty do niewoli 16.02.1918 r.
Pozostałe oddziały korpusu zostały otoczone i rozbrojone, a następnie umieszczone w obozach w Huszt, (), (), (), Taraczkös na Zakarpaciu i Talaborfalva na terenie komitatu Marmaros-Sziget.
Aresztowanie i proces Początkowo razem ze 174 oficerami został osadzony w areszcie sądu 7. Armii w Kołomyi. Następnie przewieziono go do obozu o zaostrzonym rygorze w Huszt, a potem Marmaros-Sziget, gdzie był sądzony. 28 maja wydano akt oskarżenia. Proces rozpoczął się 8 czerwca 1918 r. Wraz z rtm. Norbertem Okołowiczem, ks. Józefem Panasiem, mjr. Włodzimierzem Zagórskim, 88 oficerami, 240 podoficerami i 3 sanitariuszkami o szereg przestępstw, w tym o zdradę stanu, zagrożonych karą śmierci przez powieszenie (dosł. o zbrodnię przeciw mocy wojennej państwa w czasach wojennych w porozumieniu z nieprzyjacielem w myśl art. 328a wojskowego kodeksu karnego). Ostatecznie sąd wojenny rozpatrywał sprawę w trybie zwykłym, a nie jak początkowo planowano w trybie doraźnym co groziło wymierzeniem kary śmierci. Górecki wziął na siebie odpowiedzialność za zorganizowanie buntu, ale bez poczuwania się do winy. Zaprzeczył oskarżeniu o zdradę stanu, gdyż nie był poddanym austriackim, a ponadto odwołał się do aktu z 10.04.1917 r., w którym cesarz Karol I oddał legiony państwu polskiemu. Górecki głosił, że zdrady wobec Polaków i Polski dopuściły się państwa centralne. Podkreślił też, że czuł się obywatelem Państwa Polskiego i oficerem Wojska Polskiego. Został skazany na śmierć, lecz 27 września cesarz ułaskawił Góreckiego (monarcha dokonał abolicji procesu). Wyrok uniewinniający ogłoszono 2.10.1918 r. 10 października zwolniony z więzienia. Wraz z innymi więźniami skierowany do służby w Wojsku Polskim. jako kapitan intendent Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 25 października 1918 roku został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego w randze majora intendentaDziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 1, nr 1, Warszawa 1918, s. 7..
Służba w wojsku II RP W okresie październik – listopad 1918 był szefem Sekcji Gospodarczej Królewsko-Polskiej Komisji Wojskowej przy Prezydencie Rady Ministrów. Następnie kierował Sekcją Gospodarczą Ministerstwa Spraw Wojskowych (listopad – grudzień 1918), a także Sekcją Budżetową Departamentu IV Gospodarczego MSWojsk. (1918 – 1919). Rok po odzyskaniu niepodległości został wysłany do Paryża, gdzie studiował francuską administrację wojsk i organizację francuskiego korpusu kontrolerów. Po powrocie do marca 1920 r. był szefem sekcji oraz zastępcą szefa Departamentu Gospodarczego Ministerstwa Spraw Wojskowych. W związku z reorganizacją ministerstwa, został mianowany pomocnikiem szefa Oddziału IV Zaopatrzenia i Komunikacji Sztabu Generalnego (był wówczas majorem intendentem). 1 czerwca 1921 minister spraw wojskowych, w wykonaniu art. 19 dekretu Naczelnego Wodza z 11 kwietnia „O zadaniach i organizacji Kontroli Administracji Wojskowej”, mianował go pułkownikiem oraz szefem Korpusu Kontrolerów Wojskowych(Oddział V, L. 26/33). Od 20 grudnia 1921 do 12 kwietnia 1922 pełnił obowiązki szefa Wojskowej Kontroli Generalnej. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 4. lokatą w korpusie oficerów kontrolerów. 17 maja 1922 został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy.
31 marca 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, generała dywizji Władysława Sikorskiego mianował go generałem brygady ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 15. lokatą w korpusie generałów. 2 maja 1924 Prezydent RP mianował go szefem Korpusu Kontrolerów. 23 lipca 1926 Prezydent RP Ignacy Mościcki zwolnił go ze stanowiska szefa Korpusu Kontrolerów i mianował zastępcą I Wiceministra Spraw Wojskowych – szefa Administracji Armii. Z dniem 14 lipca 1927 został zwolniony ze stanowiska, a z dniem 15 stycznia 1928 przeniesiony w stan nieczynny na okres 12 miesięcy z prawem noszenia munduru. W listopadzie 1924 był jednym z oficerów, którzy podali się do dymisji w ramach tzw. strajku generałów.
31 maja 1926 w Warszawie, bezpośrednio po tym jak Zgromadzenie Narodowe wybrało Józefa Piłsudskiego Prezydentem RP zebrał grupę oficerów, z którymi udał się pod pomnik księcia Józefa Poniatowskiego na placu Saskim. Tam, jak relacjonuje Marian Romeyko „stanąwszy na baczność przed pomnikiem, złożył o tym „meldunek” księciu Józefowi ... Incydent ten był szeroko komentowany w kołach oficerskich, i nie tylko oficerskich. Zapewniano przy tym, że Poniatowski, wysłuchawszy, ani drgnął, natomiast koń Marka Aureliusza z rzymskiego Kapitolu, pomny dawnych dziejów, rżał radośnie, patrząc Góreckiemu w oczy.”
Po zamachu stanu z maja 1926 r., w lipcu został zastępcą pierwszego wiceministra spraw wojskowych i szefa Administracji Armii.
Działalność prywatna i społeczna thumb|Roman Górecki (trzeci z prawej) podczas otwarcia oddziału Banku Gospodarstwa Krajowego we Włocławku (1928) W latach 1927–1935 i 1936–1939 był prezesem Banku Gospodarstwa Krajowego. Jako prezes dążył, aby zarządzany przez niego bank stał się wzorem organizacyjnym dla innych instytucji finansowych w kraju. Zadanie to się nie powiodło. Natomiast w latach 1927–1933 był również prezesem The British and Polish Trade Bank w Gdańsku. Oprócz tego był także przewodniczącym Rady Nadzorczej Towarzystwa Starachowickich Zakładów Górniczych, Towarzystwa Akcyjnego Eksploatacji Soli Potasowych w Kałuszu i Stebniku.
W latach 1926–1929 pełnił funkcję prezesem WKS „Legia” Warszawa. W tym czasie został ponadto pierwszym prezesem Polskiej Ligi Piłki Nożnej. Działał także w organizacjach społecznych: Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, Lidze Morskiej i Rzecznej (1929–1930), Komitecie Floty Narodowej, Polskim Touring-Clubie (1928–1931) i wielu innych. Na czele Federacji stał od 1928 r. W 1931 r. został wiceprzewodniczącym tego stowarzyszenia na Polskę. Dwukrotnie też przewodniczył Międzynarodowej Federacji Byłych Kombatantów (FIDAC), a także został założycielem polskiej sekcji, której przewodniczy.
Działalność w tych strukturach traktował jako punkt wyjścia do zaistnienia w polskiej polityce zagranicznej, którą chciał współkreować. Propagował wiedzę o Polsce i Polakach, przede wszystkim we Francji, czynnie się angażując, m.in. w marcu 1930 r. na walnym zjeździe inwalidów francuskich wygłosił wykład, w którym pokazał nie tylko rozwój kraju nad Wisłą, ale dowodził bezpodstawności niemieckich roszczeń terytorialnych wobec Rzeczypospolitej. Górecki stał się nieformalnym ambasadorem polskości we Francji. W 1931 r. otrzymał Honorowe Obywatelstwo miasta Saint-Étienne.
Drugim krajem działalności Góreckiego była Czechosłowacja. W dniach 2–3 grudnia 1932 r. – oficjalnie jako prezes F1DAC, a nieoficjalnie w charakterze przedstawiciela polskiego MSZ (z instrukcjami Tadeusza Schatzla z MSZ i ambasadora Wacława Grzybowskiego) – spotkał się z najwyższymi władzami Czechosłowacji (w tym z prezydentem Tomasem Masarykiem), aby wysondować ewentualną współpracę.
Działalność polityczna