Stanisław Potocki herbu Pilawa, przydomek Rewera (ur. ok. 1589, zm. 27 lutego 1667 we Lwowie) – polski hetman wielki koronny od 1654, hetman polny koronny od 1652, wojewoda krakowski od 1658, wojewoda kijowski od 1655, wojewoda podolski od 1636, wojewoda bracławski od 1631, Riksarkivet (Stockholm), Skoklostersamlingen E 8636, kasztelan kamieniecki od 1628, podkomorzy podolski od 1621, starosta halicki, radomski, krasnostawski, barski, grodecki, kołomyjski, mościcki, starosta drahimski w 1660 rokuw tym roku uzyskał dożywocie wspólne na starostwo drahimskie wraz z Anną Mohylanką, zob.: Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 104., starosta latyczowski i doliński, starosta medycki w 1659 rokuw tym roku uzyskał dożywocie na starostwo medyckie wspólne z N., Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 224., starosta sokalski w 1655 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 264., starosta robczycki w 1659 rokuw tym roku uzyskał dożywocie na starostwo robczyckie wraz z N., zob.: Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795. Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 132., pułkownik wojska powiatowego ziemi halickiej w 1648 i 1649 rokuDariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 184., rotmistrz wojska powiatowego ziemi halickiej w 1648 i 1649 rokuDariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 420..

Życiorys Syn Andrzeja, w młodości przeszedł z kalwinizmu na katolicyzm. W 1602 roku przybył na studia do Bazylei, w 1606 zapisał się na Uniwersytet w Lejdzie. W lipcu 1612 roku wraz z bratem Jerzym brał udział w ekspedycji stryja Stefana do Mołdawii. Z własną chorągwią uczestniczył w latach 1617–1618 w kampanii moskiewskiej królewicza Władysława. Poseł na sejm 1620 roku z województwa podolskiego, wybrany na deputata do odbierania kwarty w Rawie. W 1624 roku wziął udział w zwycięskiej bitwie Stanisława Koniecpolskiego z Tatarami pod Martynowem. W 1625 roku brał udział w jego działaniach przeciw Kozakom dowodząc pułkiem jazdy w walkach pod Kryłowem. Brał udział w wojnie ze Szwecją (1626–1629). Zastępując chwilowo Stanisława Koniecpolskiego poniósł klęskę pod Górznem w 1629. W 1628 mianowany kasztelanem kamienieckim, w 1631 – wojewodą bracławskim, w 1636 – wojewodą podolskim. Walczył z kozakami w czasie powstania Fedorowicza w 1630 roku.

Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa bracławskiego w 1632 rokuSuffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., [b.n.s]. W 1641 roku wyznaczony został senatorem rezydentemVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 21.. W 1643 roku wyznaczony został senatorem rezydentemVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 38.. Był elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z województwa podolskiegoElektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektorów Jana Kazimierza roku 1648, Jana III. roku 1674, Augusta II. roku 1697, i Stanisława Augusta roku 1764, najjaśniejszych Królów Polskich, Wielkich Książąt Litewskich, i.t.d. / ułożył i wydał Oswald Zaprzaniec z Siemuszowej Pietruski, Lwów 1845, s. 283.

W czasie powstania Chmielnickiego, w czasie bitwy pod Zborowem przypisywano mu uratowanie króla Jana Kazimierza. Wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem przy końcu czerwca 1651. W 1652 mianowany hetmanem polnym koronnym. Jako hetman wielki koronny od 1654) dowodził armią polską przeciwko Rosjanom i Kozakom Bohdana Chmielnickiego. Król powierzył mu buławę wielką koronną pod naciskiem Sejmu, żądającego likwidacji vacatu na tym stanowisku. Jan II Kazimierz szachował magnatów perspektywą nominacji hetmańskiej. Aby nie utracić tego atutu król mianował hetmanem wielkim Potockiego, licząc, że ze względu na podeszły wiek szybko umrze. Niespodziewanie przeżył on jeszcze 13 lat, niestety często chorując, co negatywnie odbijało się na działaniach armii koronnej. W 1655 stoczył zwycięską bitwę pod Ochmatowem z armią rosyjsko-kozacką. W tym też roku został wojewodą kijowskim. Po inwazji szwedzkiej nadal dowodził na wschodzie, nie angażując się przeciwko Szwedom. Po porażce z armią rosyjsko-kozacką pod Gródkiem Jagiellońskim zmuszony był poddać się Karolowi X Gustawowi. Jednak jako jeden z pierwszych odstąpił od Szwedów w 1656 i przystąpił do konfederacji tyszowieckiej. W kampaniach 1656-1660 nie dowodził jednak całością sił koronnych, a jedynie swoją dywizją. Dowodził prawym skrzydłem polskim w bitwie pod Warszawą w 1656. W 1657 walczył zwycięsko z Jerzym Rakoczym, biorąc udział w osaczeniu jego wojsk pod Czarnym Ostrowem. W 1660, działając wspólnie z Jerzym Lubomirskim, odniósł wielkie zwycięstwo nad armią rosyjską dowodzoną przez Wasyla Szeriemietiewa, zwyciężając ją pod Lubarem i zmuszając ją do kapitulacji pod Cudnowem. W 1661 roku otrzymał ze skarbu francuskiego 6000 liwrówKazimierz Waliszewski, Polsko-francuzkie stosunki w XVII wieku 1644-1667. Opowiadania i źródła historyczne ze zbiorów archiwalnych francuzkich publicznych i prywatnych..., Kraków 1889, s. 103.. Ostatni raz bił się przeciw rokoszanom Lubomirskiego, ponosząc klęskę pod Częstochową 1665. W swej karierze wziął udział w 46 bitwach.

Został pochowany w krypcie kościoła Trójcy Świętej w PodhajcachJacek Tokarski: Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie. T. 2. Warszawa: Burchard Edition, 2001, s. 195–196. ..

Jego synami byli Andrzej Potocki i Feliks Kazimierz Potocki.

Przydomek Rewera został nadany Stanisławowi Potockiemu z powodu częstego używania przez niego łacińskich słów re vera (w rzeczy samej)Słownik Wyrazów Obcych.

Na jego cześć jego syn, późniejszy hetman polny koronny Andrzej Potocki, nazwał założone w 1662 roku na Pokuciu miasto Stanisławów.

Zobacz też Pułk jazdy koronnej Rewy Potockiego chorągiew husarska koronna Stanisława Rewery Potockiego dywizja Stanisława Rewery Potockiego Potoccy herbu Pilawa

Przypisy

Bibliografia

Teodor Żychliński: Potoccy herbu Pilawa. W: Złota ksiega szlachty polskiej. Rocz. XIV. Poznań, 1892, s. 30–34.

Linki zewnętrzne Genealogia polskich rodzin arystokratycznych.

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bazylei Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo bracławskie) Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo podolskie) Kategoria:Hetmani polni koronni Kategoria:Hetmani wielcy koronni Kategoria:Kasztelanowie kamienieccy Kategoria:Konfederaci tyszowieccy Kategoria:Ludzie związani z Kijowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Pobierający pieniądze ze skarbu francuskiego w I Rzeczypospolitej Kategoria:Podkomorzowie podolscy Kategoria:Posłowie deputaci skarbu rawskiego Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1620 Stanisław Potocki Kategoria:Pułkownicy wojsk powiatowych (ziemia halicka) Kategoria:Rotmistrzowie husarii koronnej Kategoria:Rotmistrzowie wojsk powiatowych (ziemia halicka) Kategoria:Senatorowie rezydenci (Władysław IV Waza) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Starostowie barscy Kategoria:Starostowie drahimscy Kategoria:Starostowie dolińscy Kategoria:Starostowie haliccy Kategoria:Starostowie kołomyjscy Kategoria:Starostowie krasnostawscy Kategoria:Starostowie latyczowscy Kategoria:Starostowie medyccy Kategoria:Starostowie mościccy Kategoria:Starostowie radomscy Kategoria:Starostowie ropczyccy Kategoria:Starostowie sokalscy Kategoria:Uczestnicy walk z powstaniami kozackimi w I Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska) Kategoria:Uczestnicy walk z najazdem tatarskim 1622–1624 Kategoria:Uczestnicy walk z rokoszem Lubomirskiego (1665–1666) Kategoria:Uczestnicy walk z rokoszem Zebrzydowskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1609–1618 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-siedmiogrodzkiej 1657 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-szwedzkiej 1626–1629 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1589 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Właściciele Podhajec Kategoria:Wojewodowie bracławscy Kategoria:Wojewodowie kijowscy Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie podolscy Kategoria:Zmarli w 1667