mały|Widok na Wisconsin State Capitol z Bascom Hill. Po prawej stronie widoczny State Historical Society po lewej Memorial Library
University of Wisconsin-Madison – amerykański uniwersytet publiczny z siedzibą w Madison w stanie Wisconsin. Został założony w 1848 i jest największym uniwersytetem w stanie. Uczęszcza na niego ogółem 41 000 studentów, z czego około 29 000 stanowią studenci studiów licencjackich. Od 1936 r. uniwersytet oferuje program nauczania języka polskiego, literatury i kultury polskiej, który jest najstarszym tego typu programem w USA.
Od 1848 do 1956 r. uniwersytet był częścią zespołu szkolnictwa wyższego w Wisconsin, w którego skład wchodziło miasteczko uniwersyteckie Madison, dziesięć wydziałów dla studentów pierwszego i drugiego roku University of Wisconsin Colleges oraz University of Wisconsin-Extension. W latach 1956–1971 uczelnia była częścią Uniwersytetu Wisconsin. W 1971 r. stała się niezależną częścią zespołowego Uniwersytetu Wisconsin.
Instytucja oferuje szeroki zakres studiów nauk liberalnych, profesjonalne programy i działalności studencką. Szkoła często jest określana jako „publiczny Ivy” i w 2007 r. czasopismo US News and World Report umieściło ją na siódmym miejscu wśród najlepszych uniwersytetów w Stanach Zjednoczonych. Uczelnia ma kilka specyficznych programów, które są zaliczane do najlepszych programów w USA, np. socjologia, edukacja.
Zespoły sportowe uniwersytetu występują w NCAA Division I i tradycyjnie nazywane są Badgers (Borsuki). Wszystkie drużyny uniwersyteckie występują w Lidze Wielkiej Dziesiątki () z wyjątkiem drużyny hokejowej, która rywalizuje w Western Collegiate Hockey Association. Drużyna futbolu amerykańskiego uniwersytetu w latach 1994, 1999 i 2000 wygrała prestiżowy mecz turniejowy Rose Bowl. Zespół koszykarzy zdobył mistrzowski tytuł w NCAA National Championship w roku 1941, a w 2000 osiągnął szczebel półfinału w rozgrywkach mistrzowskich kraju, tzw. Final Four.
Drużyny męskie i żeńskie w hokeja na lodzie w 2006 zdobyły mistrzowski tytuł w krajowych rozgrywkach Western Collegiate Hockey Association.
Historia Historia Uniwersytetu rozpoczęła się, gdy stan Wisconsin został oficjalnie wcielony do Unii w 1848 r. W artykule X, sekcja B Konstytucji Wisconsin znajduje się zapis utworzenia stanowego uniwersytetu. 26 lipca 1848 roku Nelson Dewey, pierwszy gubernator Wisconsin, podpisał akt, w którym formalnie zatwierdza założenie Uniwersytetu Wisconsin. Na spotkaniu stanowej Rady Regentów, które odbyło się 7 października w pokoju bibliotecznym na Kapitolu, zatrudniono pierwszego profesora (matematyki) uczelni Johna W. Sterlinga, który za rok nauczania miał otrzymać 500 dolarów.
Pierwsza klasa złożona z 17 studentów powstała w Madison Female Academy 5 lutego 1849. Wkrótce regenci ustalili miejsce, gdzie miało powstać miasteczko uniwersyteckie. Obszar ten obejmował 50 akrów pomiędzy jeziorem Fourth od północy, ulicą King Street (obecnie State Street) od strony wschodniej, Mineral Point Road (University Avenue) od strony południowej i drogą prowadzącą do jeziora, od strony zachodniej. Główny budynek został zaprojektowany na wzór kapitolu, z trzema piętrami zwieńczonymi kopułą, w której znajdowało się obserwatorium astronomiczne. Budynek oraz University Hall, znany teraz jako Bascom Hall w 1859 został rozbudowany. Późniejszy pożar budynku zniszczył kopułę, która nigdy nie została odbudowana. Budynek North Hall, wzniesiony w 1851, był pierwszym budynkiem miasteczka uniwersyteckiego. Pod koniec 1854 Levi Booth i Charles T. Wakeley zostali pierwszymi absolwentami uniwersytetu.
Dzięki rozwojowi programu nauczania w uczelni, w roku 1892, mury uniwersytetu opuścił pierwszy student z tytułem doktora (Ph.D.), Charles R. Van Hise, późniejszy prezydent uczelni.
W skład zespołu University of Wisconsin Colleges wchodzą instytucje: University of Wisconsin–Baraboo/Sauk County University of Wisconsin–Barron County University of Wisconsin–Fond du Lac University of Wisconsin–Fox Valley University of Wisconsin–Manitowoc University of Wisconsin–Marathon County University of Wisconsin–Marinette University of Wisconsin–Marshfield/Wood County University of Wisconsin–Richland University of Wisconsin–Rock County University of Wisconsin–Sheboygan University of Wisconsin–Washington County University of Wisconsin–Waukesha University of Wisconsin–Whitewater
Pomysł Wisconsin Studenci, wydziały i kadra pedagogiczna kierują się ideą zwaną „pomysłem Wisconsin”, powstałą w 1904 i sformułowaną przez ówczesnego prezydenta uniwersytetu Charlesa Van Hise. Jego idea głosiła, iż uczelnia ma mieć wpływ na życie w całym stanie, a badania przeprowadzane na uniwersytecie powinny służyć w rozwiązywaniu problemów codziennych, poprawie warunków zdrowotnych, środowiska i rolnictwa wszystkim mieszkańcom Wisconsin. Dewiza ta pomaga uniwersytetowi w kontaktach pomiędzy wydziałami i studentami a przemysłem i rządem stanowym.
Aktywność studencka W latach 1966–1970 uniwersytetem wstrząsnęły fale protestów studentów przeciwko wojnie w Wietnamie. Do stłumienia niepokojów użyto siły. Pierwsza większa demonstracja protestowała przeciw obecności w miasteczku uniwersyteckim przedsiębiorstwa chemicznego Dow Chemical Company, które produkowało w swoich zakładach napalm, wykorzystywany w wojnie w Wietnamie.
Władze użyły wówczas siły, by stłumić manifestacje. Walka studentów została udokumentowana w filmie dokumentalnym PBS Two Days in October oraz w książce They Marched Into Sunlight. Wśród rannych studentów znalazł się późniejszy burmistrz Madison, Paul Soglin.
Innym celem protestów był Army Mathematics Research Center (AMRC), ulokowany w miasteczku uniwersyteckim w budynku fizyki Sterling Hall. Dyrektor Barkley Rosser publicznie próbował pomniejszyć znaczenie centrum, twierdząc, iż jego obecność uzasadniona jest badaniami matematycznymi. Jednakże studencka gazeta The Daily Cardinal dotarła do kwartalnego sprawozdania, które stwierdzało, że AMRC jest podporządkowane armii USA. Czasopismo opublikowało serię artykułów dochodzeniowych odkrywając, że AMRC prowadzi badania na zlecenie Amerykańskiego Departamentu Obrony (US Department of Defense) i że są one związane z przeciwpartyzanckimi operacjami w Wietnamie. AMRC stał się magnesem dla demonstracji, podczas których demonstranci skandowali hasła „U.S. out of Vietnam! Smash Army Math!”.
24 sierpnia 1970, około godziny 3:40 w nocy, obok Sterling Hall wybuchła furgonetka napełniona mieszaniną azotanu amonu i oleju opałowego. Pomimo późnej godziny w laboratorium przebywał doktor fizyki Robert Fassnacht, który w wyniku eksplozji zginął. Bomba skonstruowana na wydziale fizyki miała zniszczyć laboratoria AMRC. Śmierć była przypadkowa. Odpowiedzialni za ten czyn Karleton Armstrong, Dwight Armstrong i David Fine zostali aresztowani i skazani. Czwarty oskarżony, Leo Burt zbiegł i nigdy nie został odnaleziony.
Inne ważne wydarzenia w historii uczelni 4 kwietnia 1892 ukazał się pierwszy numer studenckiej gazety The Daily Cardinal. W 1894 r. stanowa Rada Regentów Regents odrzuciła wniosek profesora Richard T. Ely dotyczący wsparcia strajku drukarzy, wydającego manifest w obronie wolności akademików opisany później jako Magna Carta Wiscons. W 1898 r. odwiedził UW nauczyciel muzyki Henry Dyke Sleeper, autor Varsity, hymnu uniwersyteckiego. W latach 1904–1905 została otwarta Graduate School UW (szkoła zajmująca się nauczaniem na wyższym poziomie), idea Pomysł Wisconsin została wprowadzona w czyn. W 1907 r. został założony studencki Związek Wisconsin (Wisconsin Union), jako drugi po Uniwersytecie Harvarda. W 1909 r. William Purdy i Paul Beck napisali On, Wisconsin, piosenkę wszystkich drużyn sportowych uczelni. W 1925 r. została założona Wisconsin Alumni Research Foundation, która sprawowała nadzór nad patentami, procesem patentowania i czerpała korzyści z wynalazków uczelni. W 1988 r. przez dwóch młodszych studentów UW, Tima Kecka i Christophera Johnsona została założona satyryczna gazeta The Onion. 10 grudnia 1993 na serwerach komputerów uniwersyteckich została zamieszczona jedna z najpopularniejszych gier komputerowych z gatunku FPS, Doom. Popularność gry sprawiła zatkanie się serwerów z powodu nadmiernej liczby równoczesnych pobierań.
Domy studenckie mały|Music Hall University of Wisconsin-Madison, główna część Uniwersytetu Wisconsin, jest podzielony na dwadzieścia zrzeszonych college’ów i szkół. Dodatkowo podzielony jest na undergraduate (odpowiednik studiów licencjackich) oraz na graduate (odpowiednik studiów magisterskich oraz doktoranckich), oferując naukę w wydziałach biznesu, inżynierii, edukacji, rolnictwa, nauk klasycznych. Uczelnia prowadzi również szkoły prawnicze, medyczne, studia ochrony środowiska, urbanistyki i planowania, dziennikarstwa oraz farmaceutyki.
Największy uniwersytecki college, College of Letters and Science, zrzesza około połowę wszystkich zarejestrowanych studentów i składa się z trzydziestu dziewięciu wydziałów i pięciu profesjonalnych szkół wyższych prowadzących zajęcia i badania w dziedzinach biologii, astronomii, historii, geografii, językoznawstwie i ekonomii.
Ranking uczelni Uniwersytet Wisconsin jest czołowym publicznym uniwersytetem w Zjednoczonych Stanach i sklasyfikowany jako jeden z największych uniwersytetów badawczych na świecie.
Według National Research Council ponad siedemdziesiąt programów badawczych UW jest sklasyfikowanych w pierwszej 10 krajowych uczelni.
W Akademickim Rankingu Uniwersytetów Świata University of Wisconsin-Madison znalazł się na 16 miejscu najlepszych uniwersytetów na świecie. W raporcie Gourman jego program studiów został sklasyfikowany na trzecim miejscu, po Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i Uniwersytecie Michigan.
Uczelnia zajmuje drugie miejsce, po Uniwersytecie Harvarda, pod względem liczby absolwentów otrzymujących doktoraty. Jest jednym z 60 członków Amerykańskiego Stowarzyszenie Uniwersytetów (Association of American Universities).
Badania W 2003-2004 szkoła przeznaczyła 721 milion dolarów na badania w miasteczku uniwersyteckim. Oznacza to, iż University of Wisconsin-Madison jest czwartą uczelnią pod względem nakładów na badania uniwersyteckie w Stanach Zjednoczonych za Uniwersytetem Johnsa Hopkinsa, Uniwersytetem Kalifornijskim w Los Angeles i Uniwersytetem Michigan (w Ann Arbor).
Uniwersytet jest znany z badań nad komórkami embrionalnymi. Uniwersytecki profesor James Thomson był pierwszym naukowcem, który oddzielił ludzkie zarodkowe komórki macierzyste. Te i inne badania są po części finansowane przez Wisconsin Alumni Research Foundation.
Miasteczko uniwersyteckie Uniwersytet znajduje się w Madison; jest usytuowany w przesmyku między dwoma jeziorami Mendota i Manona. Główne miasteczko uniwersyteckie zajmuje 933 akrów (3.77 km²) ziemi, a cały kampus włącznie ze stacjami badawczymi zajmuje 10 600 akrów (42.9 km²). W miasteczku uniwersyteckim znajduje się wiele budynków zaprojektowanych przez architektów J. T. W. Jennings i Arthura Peabody. Centrum życia studenckiego jest Memorial Union. Kampus posiada własna policję, zaopatrzenie żywnościowe, szpital, budynki rekreacyjne oraz wiele innych udogodnień. Miasteczko posiada również własny ogród, UW Arboretum, w którym hodowane są różne gatunki roślin.
Miasteczko uniwersyteckie University of Wisconsin-Madison zostało zaprezentowane w filmie Back to School (Powrót do szkoły) z 1986, gdzie główną rolę grał Rodney Dangerfield W filmie szkoła nazwana jest „Uniwersytet Wielkich Jezior” (Great Lakes University). Część kampusu (Bascom Hill, the Union Terrace) została też zaprezentowana w kilku scenach w filmie z 2006 roku pt. The Last Kiss z Zach Braffem.
Bascom Hall mały|lewo|Bascom Hall