thumb|Bogowie starożytnego Egiptu w Carnegie Museum of Natural History Politeizm (z polys – „liczny” + theos – „bóg”), wielobóstwo – wiara w istnienie wielu bóstw (np. religia Słowian, religia starożytnej Grecji, starożytnego Rzymu, starożytnego Egiptu, wierzenia Azteków, shintō, niektóre odłamy hinduizmu), przeciwstawiana monoteizmowi, czyli wierze w jednego boga.
Rozwój politeizmu pozostawał związany ze sposobem postrzegania świata przez poszczególne społeczności, a także z ich warunkami życia, środowiskiem naturalnym, sposobami zdobywania pożywienia oraz organizacją społeczną. Istotną rolę odgrywało postrzeganie człowieka jako części większego porządku przyrodniczego i kosmicznego. W wielu religiach politeistycznych przyroda oraz zjawiska zachodzące w kosmosie stanowiły podstawę wyobrażeń religijnych. Taki sposób ujmowania rzeczywistości określa się niekiedy jako naturyzm religijny.
W panteonach religii politeistycznych znaczną grupę stanowiły bóstwa związane ze zjawiskami i elementami natury. Przykłady takich wierzeń znane są między innymi z religii Sumeru, starożytnego Egiptu, starożytnej Grecji, a także z przedchrześcijańskich wierzeń ludów europejskich, w tym religii Słowian. Bóstwom przypisywano związki między innymi ze Słońcem, Księżycem, gwiazdami, ziemią i innymi elementami środowiska naturalnego. Mogły one również uosabiać zjawiska atmosferyczne, rzeki, ogień, drzewa czy zwierzęta.
Sposób przedstawiania bogów był zróżnicowany. W zależności od tradycji religijnej mogli oni przyjmować formę związaną z elementami przyrody, zwierzęcą lub mieszaną, łączącą cechy ludzkie i zwierzęce, bądź też postać człowieka. W religioznawstwie stosuje się w tym kontekście pojęcia teriomorfizmu, zoomorfizmu i antropomorfizmu.
We wczesnych etapach rozwoju religii politeistycznych szczególne znaczenie przypisywano siłom i elementom przyrody. Przedmiotem kultu mogły być między innymi ziemia, ciała niebieskie, ogień, rzeki, drzewa oraz zwierzęta. Ten etap rozwoju wierzeń określany jest jako kult sił przyrody. W późniejszym okresie, wraz z rozwojem rolnictwa, osiadłego trybu życia, podziału pracy oraz bardziej złożonych form organizacji społecznej, zakres wyobrażeń dotyczących bóstw ulegał poszerzeniu.
Bogowie zaczęli być wiązani nie tylko ze zjawiskami naturalnymi, lecz również z różnymi aspektami życia społecznego. Przypisywano im wpływ na relacje międzyludzkie, funkcjonowanie wspólnoty, pozycję jednostki w społeczeństwie, a także na powodzenie określonych przedsięwzięć. Bóstwa związane ze sferą społeczną często zachowywały jednocześnie kompetencje odnoszące się do świata przyrody.
W odróżnieniu od koncepcji boga wszechmocnego występującej w części religii monoteistycznych, poszczególni bogowie politeistyczni zazwyczaj dysponowali określonym zakresem kompetencji. Ich wpływ mógł być związany z konkretną dziedziną życia lub określonym aspektem rzeczywistości. W niektórych systemach religijnych znaczenie bóstwa wiązano również z określonym obszarem geograficznym i wspólnotą, która oddawała mu cześć.
Zobacz też
henoteizm
Przypisy
Linki zewnętrzne Pantheion – strona poświęcona politeizmowi
Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k) Kategoria:Neopogaństwo Kategoria:Filozofia religii