thumb|Gojnik drobnokwiatowy Gojnik (Sideritis L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Obejmuje około 140 gatunków. Rośliny te występują w basenie Morza Śródziemnego, na wyspach Makaronezji oraz w zachodniej i środkowej Azji. W Polsce rzadko w uprawie (rośliny wrażliwe na przymrozki), jako gatunek przejściowo dziczejący (efemerofit) podawany jest gojnik drobnokwiatowy Sideritis montana.

Rośliny wykorzystywane są w ziołolecznictwie, najczęściej pod postacią ziołowej herbaty. Bywają także uprawiane jako ozdobne.

Systematyka thumb|Sideritis cypria thumb|Sideritis hyssopifolia Rodzaj z plemienia Stachydeae z podrodziny Lamioideae w obrębie rodziny jasnotowatych Lamiaceae. Odrębność rodzaju nie jest pewna – możliwe jest jego włączenie do rodzaju czyściec Stachys.

Wykaz gatunków

Zastosowanie i właściwości Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Szereg gatunków wykorzystywanych jest lokalnie do sporządzania naparów orzeźwiających i leczniczych. Szerokie i istotne zastosowanie Sideritis spp. w tradycyjnej medycynie śródziemnomorskiej zostało opisane w wielu publikacjach etnofarmakologicznych. Oprócz jego tradycyjnego zastosowania, znaczenie tego rodzaju wynika z rodzaju schorzeń, w których stosuje się preparaty z jego części nadziemnych: między innymi zapalenia błony śluzowej żołądka, wrzodów żołądka, zapalenia błony śluzowej, oparzeń i ran. W tym celu z części nadziemnych sporządza się napary i wywary, które podaje się doustnie i miejscowo w postaci okładów lub kąpieli. Ponadto, niektóre związki wyizolowane z Sideritis spp. wykazały działanie antyproliferacyjne, przeciwwirusowe i przeciwzakrzepowe. W Turcji stosowane są do tego celu różne gatunki z sekcji Empedoclea. Na Półwyspie Bałkańskim stosuje się m.in. Sideritis scardica. W Grecji zaparzany jest Sideritis raeseri, którego napar zwany jest tu „górską herbatą” (gr.: τσάι του βουνού). Przypisywane jej są właściwości lecznicze, zwłaszcza polegające na zapobieganiu przeziębieniom i niestrawnościom. Spożywanie gorącego naparu popularne jest zwłaszcza w okresie zimowym, zaś latem wchodzi on w skład powszechnie dostępnych napojów orzeźwiających.

Uprawa Gojnik drobnokwiatowy jest najczęściej uprawianym gatunkiem gojnika w Bułgarii, Grecji, Albanii i Macedonii Północnej, gdzie uzyskano także szereg jego mieszańców.

Przypisy

Kategoria:Jasnotowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza