Tomaszpol (ukr. Томашпіль, Tomaszpil) – osiedle typu miejskiego w obwodzie winnickim rejonie tulczyńskim na Ukrainie, była siedziba władz rejonu tomaszpolskiego, zlikwidowanego w 2020 roku w wyniku reformy terytorialnej.
Miejscowość położona na wschodnim Podolu, nad rzeką Rusawą.
W Tomaszpolu znajduje się rzymskokatolicka parafia Matki Bożej z Góry Karmel.
Historia mały|Mapa województwa bracławskiego z 1648 r. z zaznaczonym Tomaszpolem pod nazwą Tomaspol Po raz pierwszy wzmiankowany w 1616. Przynależał administracyjnie do województwa bracławskiego prowincji małopolskiej Królestwa Polskiego. Należał do polskich rodów magnackich: Zamoyskich, Koniecpolskich, Potockich i Lubomirskich. Utracony w II rozbiorze Polski. W 1812 z fundacji Czesława Potockiego wzniesiono murowany kościół w miejscu wcześniejszego drewnianego.
Pod zaborami siedziba gminy Tomaszpol w powiecie jampolskim guberni podolskiej. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej toczył tu walki 51 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych. Po wojnie Tomaszpol nie powrócił do Polski, od 1922 należąc do ZSRR.
W 1989 liczyła 6494 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.
W 2013 liczyła 5513 mieszkańców.
Ludzie związani z Tomaszpolem hr. Przemysław Potocki (1805–1847)(Tulczyn, 1805 – Białocerkiew, 23. XI 1847) – właściciel miastaAdam Osuchowski. Potocki Stanisław Wojciech (1837–1884) // Polski Słownik Biograficzny.– Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź, 1984.– t. XXVIII/1, zeszyt 116. S. 172.
Urodzeni w Tomaszpolu Eliza Branicka (1820–1876) – żona Zygmunta Krasińskiego, Róża Marianna Potocka (1831–1890) – hr. małżonka od 1851 Stanisława hr. Zamoyskiego(12.II.1831 – Podzamcze 21. IV 1890), małżonka (ślub Warszawa 10. VI 1851) Stanisława hr. Zamoyskiego. Stanisław Potocki (1837–1884) – hr. polski ziemianin, współzałożyciel z żoną uzdrowiska Rymanów-Zdr. Leon Pinsker ( 1821–1891) – rosyjski lekarz i filozof pochodzenia żydowskiego, ideolog syjonizmu. Edward Rajkowski (1915) – płk MO, urzędnik NIK w PRLu.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Tomaszpol na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
Kategoria:Osiedla typu miejskiego w obwodzie winnickim Kategoria:Rejon tulczyński