Kościół Pokoju w Jaworze – zabytkowy drewniany kościół ewangelicki o konstrukcji szachulcowej, usytuowany w mieście Jawor, jest zabytkowym budynkiem sakralnym wybudowanym na mocy porozumień pokoju westfalskiego zawartego w 1648 i kończącego wojnę trzydziestoletnią.
W marcu 2017 rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy Kościół Pokoju został ustanowiony pomnikiem historii.
Historia i wystrój Kościół został wybudowany w latach 1654–1655 według projektu Albrechta von Säbischa z zastosowaniem konstrukcji ryglowej. W wyniku pokoju westfalskiego ludność ewangelicka śląskich księstw dziedzicznych zależnych od katolickiego cesarza Habsburga utraciła prawie wszystkie swoje świątynie. W wyniku interwencji szwedzkiej dyplomacji ewangelicy uzyskali zgodę na budowę trzech kościołów. Budowla powstała z materiałów nietrwałych: drewna, słomy i gliny. Na uwagę zasługuje barokowe wyposażenie wnętrza: ołtarz, ambona i chrzcielnica. Po stronie północnej i południowej wzniesiono po cztery kondygnacje empor, których parapety zdobią obrazy ilustrujące Stary i Nowy Testament oraz pejzaże z zamkami i tarcze heraldyczne. Wszystkie elementy konstrukcyjne pokrywają polichromie o motywach fantazyjnie zwiniętych wici roślinnych. Ten obiekt wyróżnia się na tle historii sztuki europejskiej II połowy XVII w. ze względu na swą unikatowość i wysokie walory artystyczne. Jest jednym z trzech tzw. Kościołów Pokoju wybudowanych po wojnie trzydziestoletniej i jednym z dwóch zachowanych do dziś (drugi w Świdnicy). Kościół Pokoju w Jaworze, razem z kościołem Pokoju w Świdnicy, są największymi barokowymi budynkami sakralnymi w Europie wzniesionymi w konstrukcji szkieletowej, które ze względu na techniczne skomplikowanie i wielkość, należy uznać za pionierskie i unikatowe. Kościół z racji dużego znaczenia dla kultury i dziedzictwa ludzkości, wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Jaworskie Koncerty Pokoju Każdego roku od maja do września w Jaworze organizowane są Koncerty Pokoju. Odbywają się one w zabytkowych wnętrzach Kościoła Pokoju. Kameralna muzyka w wykonaniu artystów z Polski, Czech i Niemiec, oraz miejsce, gdzie koncerty się odbywają, stwarzają szczególny klimat oraz dostarczają niezapomnianych wrażeń. Łącznie w jaworskim zborze odbyło się już 67 koncertów, w tym 29 koncertów wykonanych przez artystów z zagranicy. Dotychczas występowali następujący artyści: Chór Poznańskie Słowiki pod dyr. Stefana Stuligrosza, Windsbacher Knabenchor, Chór Uniwersytetu Wrocławskiego "Gaudium", Kameralna Orkiestra "Leopoldinum", Orkiestra Amadeus pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Sudeckiej, Spirituals Singers Band, Kwartet Wilanów, Camerata Cracovia Zespół Folkowy "Sierra Manta", Brandenburgischer Kammerchor, Ledl Jazz Quintet i wielu innych.
Organy Pierwsze organy zbudowane zostały w 1663 roku przez legnickiego konstruktora Johanna Hofrichtera. Miały początkowo 26 głosów grających. W 1855 zastąpił je nowy instrument Adolpha Lummerta, również 26-głosowyWg strony Ewangelickiego Kościoła Pokoju w Jaworze . Był on później 2-krotnie przebudowywany przez firmę Schlag & Söhne ze Świdnicy: w 1899 r., kiedy dodano jeszcze jedną klawiaturę i pięć nowych głosów oraz w latach 1905-1906, a następnie remontowany w 1937 roku. Na chórze znajdują się pozostałości po stole gry Schlaga. W latach 2000–2005 instrument został zrekonstruowany do stanu z czasów Lummerta. Prace rekonstrukcyjne prowadziła firma z Budziszyna oraz Ars organum Adama Olejnika.
Dyspozycja instrumentu: Manuał IManuał IManuał IIPedał1. Bourdon 16'9. Superoctave 2'1. Principal 8'1. Subbass 16'2. Principal 8'10. Quinte 2 2/3'2. Salicet 8'2. Violon 16'3. Gambe 8'11. Cornet 3 fach3. Portunalflöte 8'3. Principal 16'4. Doppelflöte 8'12. Mixtur 4 fach4. Octave 4'4. Untersatz 32'5. Trompete 8'5. Portunalflöte 4'5. Posaune 16'6. Gemshorn 8'6. Nasard 2 2/3'6. Trompete 8'7. Doppelflöte 4'7. Superoctave 2'7. Octavbass 8'8. Octave 4'8. Doppelflöte 8'
Dzwony Na wieży Kościoła Pokoju, która została wzniesiona po 53 latach od zakończenia budowy obiektu, wiszą trzy dzwony, uszkodzone w latach 50. XX wieku. Przetrwały wojny, a we wrześniu 2005 roku zostały odnowione. W tym czasie nadano im imiona: Wiara, Nadzieja i Miłość. Biją w każdą niedzielę oraz w święta, wzywając wiernych na nabożeństwo. +Dane dzwonówWaga (kg)TonŚrednicaRok odlaniaOdlewniaMały dzwon~350 kgh’ (-)84 cm1708Christian Demminger, LegnicaŚredni dzwon~750 kgg’108 cmDuży dzwon~1400 kges’131 cm
Epitafia Na ścianach kościoła znajdują się epitafia i płyty nagrobne, m.in.: Balthasara von Latowsky (1705–1781) oraz jego dwóch sióstr: Friderici (1713–1771) i Johanny (1715–1780) z herbem von Latowsky Rosiny Hiebner (1668–1708) żony Friedricha Brosera Martina Lüder (1639–1714) oraz jego żony Anny Fibig (1653–1705) sióstr von Czettritz: Ernestine (zm. 1765), Johanne (zm. 1768) Susanne (zm. 1773), z herbem von Czettritz Davida Christiana von Schweinitza (1749–1774), syna Davida i Marie z herbami von: Schweinitz
Galeria
Zobacz też Kościoły Pokoju Kościół Pokoju w Świdnicy Kościół Pokoju w Głogowie Liga Polskich Miast i Miejsc UNESCO
Bibliografia Herrmann, C. S.: Geschichte der Evangelisch-Lutherischen Friedenskirche vor Jauer, genannt zum heiligen Geist. Jauer, 1855.
Przypisy
Linki zewnętrzne Panorama sferyczna kościoła Pokoju Prezentacja historyczno - multimedialna Kościoła Pokoju w Jaworze
Ewangelicki Kościół Pokoju Ducha Świętego - Friedenskirchena portalu polska-org.pl
Kościół Pokoju w Jaworze Pokoju Kategoria:Drewniane kościoły w województwie dolnośląskim Kategoria:Świątynie luterańskie w województwie dolnośląskim Kategoria:Kościoły w diecezji wrocławskiej Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w XVII wieku Kategoria:Pomniki historii