thumb|Wiadukt kolejowy w Lewinie Kłodzkim thumb|Kościół św. Michała Archanioła thumb|Remiza OSP w Lewinie Kłodzkim thumb|Zabytkowa plebania Lewin Kłodzki (niem. Lewin, cz. Levín) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lewin Kłodzki. Lewin Kłodzki jest wsią o miejskim układzie urbanistycznym. Znajduje się pomiędzy Wzgórzami Lewińskimi a Górami Orlickimi, na wysokości 440–470 m n.p.m.
Siedziba gminy Lewin Kłodzki. Lewin uzyskał lokację miejską przed 1345 rokiem, zdegradowany w 1945 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 46–47.. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Lewin Kłodzki. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie wałbrzyskim.
Według Narodowego Spisu Powszechnego, w marcu 2011 r., liczyła 880 mieszkańców. Jest to największa miejscowość gminy Lewin Kłodzki.
Toponimia Nazwa pochodzi od nazwy drapieżnego kota lwa. Ksiądz Konstanty Damrot wymienia wczesne nazwy zanotowane w średniowiecznych łacińskich dokumentach: 1211 Levinici, villa Lewin oraz Lewinice podając słowo źródłowe pochodzenia nazwy miejscowości – „Lew – Leo”. W 1750 roku nazwa Lewin wymieniona została w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. Z powodu słowiańskiego pochodzenia historycznej nazwy niemieckiej, administracja nazistowska przemianowała Lewin w grudniu 1938 r.Lewin lub w 1939 r. na Hummelstadt.
Historia Lewin Kłodzki został założony przez Czechów jako osada handlowa. Pierwsza dobrze udokumentowana wzmianka o Lewinie pochodzi z 1213, jednakże według Josepha Köglera to Lewina Kłodzkiego dotyczy wzmianka o wsi Levinice z 1197 roku. Według tegoż historyka, miejscowość posiadała prawa miejskie w 1345 roku, gdy czeski kronikarz Hájek opisał historię czarownicy Bródki „w mieście Lewinice”. Bezsporne jest, że Lewin Kłodzki prawa miejskie uzyskał przed 1401 rokiem. Podczas wojen husyckich, w 1428 miasto zostało zniszczone, odbudowane zostało w II poł. XV wiekuJanusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk – przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 165-166. Do 1595 razem z Dusznikami-Zdrojem wchodziło w skład państwa Homole. W XVIII w. Lewin był znany, podobnie jak cały region ziemi kłodzkiej, z tkactwa lnianego, na rynku miasteczka organizowano targi płóciennicze, epokę tę zakończył wielki pożar w 1772 roku. W II poł. XIX w. nastąpiło ożywienie gospodarcze. W Lewinie Kłodzkim produkowano wtedy czekoladę, pończochy i szlifowano kryształy. Na początku XX w. przez miasteczko przeprowadzono linię kolejową z Kłodzka do Kudowy-Zdroju ze stacją Lewin Kłodzki.
W 1945 miasto zostało włączone do Polski. Jego dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec i zastąpiono polskimi osadnikami. Ze względu na niewielkie rozmiary miejscowości w 1946 r. administracja polska odebrała Lewinowi Kłodzkiemu prawa miejskie, w maju tego samego roku oficjalnie zatwierdzono nazwę Lewin.
Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są obiekty: ośrodek historyczny miasta Kościół św. Michała Archanioła w Lewinie Kłodzkim, parafialny, zbudowany w stylu renesansowym z 1576 roku a przebudowany w stylu barokowym w 1679 r., w latach 1969–1970 odrestaurowany, Kaplica św. Jana Nepomucena w Lasku Miejskim wybudowana w 1727 r., z rzeźbami Ignacego Klahra, znajduje się około 1,5 km na południe od Lewina w Lasku Miejskim, ruiny zamku Homole z XIII w., willa, ul. Chopina 4, z l. 1891–1892, plebania, ul. Kościelna 6, z 1701 r., lata 1882–1883, barokowe kamieniczki: dwa domy, pl. Kościuszki 18 i 20 (dec. Rynek 27 i 29), z XVIII w., dom, pl. Kościuszki 20 (dec. Rynek 29), z XVIII w., wiadukt kolejowy z 1905 r. mierzący 27 m wysokości i 102 m długości nad drogą krajową nr 8 / drogą międzynarodową E67 Wrocław–Praga droga krajowa nr 8 figury św. Jana Nepomucena z 1717 roku w Rynku kolumna maryjna z 1687 roku w Rynku Kalwaria z końca XIX w. na wzgórzu za kaplicą św. Jana Nepomucena
Sport i rekreacja Basen miejski i pole namiotowe przy ul. Nad Potokiem, Zalew rzeki Klikawa (Bystra).
Szlaki turystyczne Przez Lewin Kłodzki prowadzą dwa szlaki turystyczne: Przełęcz Lewińska – Lewin Kłodzki – Witów – Przełęcz Polskie Wrota – Zielone Ludowe – Bukowy Stawek – Zamek Homole, Ptak (Fort Karola) – Lisia Przełęcz – Kulin Kłodzki – Przełęcz pod Grodczynem – Leśna – Lewin Kłodzki – Taszów – Kocioł – Lasek Miejski – Jawornica – Zimne Wody – Kozia Hala – Sołtysia Kopa – Orlica – Zieleniec – Torfowisko pod Zieleńcem – Kamienna Góra – Przełęcz Sokołowska – Polanica-Zdrój.
Ludzie związani z Lewinem Kłodzkim
Zobacz też Lewin Brzeski Lewino
Przypisy GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
„Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług którego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ().
Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1992, .
Linki zewnętrzne
Historyczne i współczesne widoki miejscowości ze strony Wratislaviae Amiki (Dolny Śląsk na fotografii) Niemiecka mapa topograficzna z 1919 roku na stronach Archiwum Map Zachodniej Polski
Kategoria:Dawne miasta w województwie dolnośląskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku