Porozumienie Kręgów Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego (KIHAM) – ogólnopolski ruch odnowy ZHP, działający w latach 1980–1982. Powstał po Sierpniu 1980 jako środowisko instruktorów dążących do przywrócenia tradycyjnych zasad harcerstwa, w tym przedwojennej roty Przyrzeczenia Harcerskiego, oraz do uniezależnienia pracy wychowawczej od presji ideologicznej władz PRL.

Historia Geneza KIHAM wiązała się z kontaktami instruktorów harcerskich z różnych ośrodków, przede wszystkim z Warszawy i Krakowa, rozwijanymi jeszcze przed sierpniem 1980 roku. W październiku 1980 ogłoszono List instruktorów środowiska krakowskiego, który stał się deklaracją programową ruchu odnowy harcerstwa. Jesienią 1980 zaczęły powstawać pierwsze kręgi instruktorskie imienia Andrzeja Małkowskiego, a 22 listopada 1980 utworzono ogólnopolskie Porozumienie Kręgów.

Celem KIHAM była głęboka odnowa ZHP przez powrót do programu wychowawczego opartego na tradycyjnych ideach służby Bogu, Polsce i bliźnim, wychowaniu religijnym i patriotycznym, braterstwie oraz społecznej pracy instruktorów. Ruch działał wewnątrz ZHP, deklarując, że nie zamierza opuszczać organizacji, lecz dąży do odbudowy harcerstwa w jej ramach. Symbolem środowiska była lilijka harcerska przewiązana węzłem płaskim, od czego pochodzi określenie Ruch Płaskiego Węzła.

Najwyższą władzą KIHAM była Zbiórka Pełnomocników, a pomiędzy zbiórkami pracami kierowała Rada Porozumienia. Jej przewodniczącym był Stanisław Czopowicz. Po długotrwałych negocjacjach zasady działania Porozumienia zostały zatwierdzone przez Radę Naczelną ZHP w czerwcu 1981 roku; w źródłach najczęściej pojawia się data 19 czerwca 1981.

W latach 1980–1981 KIHAM prowadził intensywną działalność programową, wychowawczą i wydawniczą. W środowiskach związanych z ruchem ukazywały się niezależne pisma harcerskie, a KIHAM wypracowywał własne propozycje zmian w statucie ZHP, Prawie Harcerskim, systemie stopni i sprawności oraz w pracy instruktorskiej. Ruch współpracował także ze środowiskami NSZZ „Solidarność”.

Jednym z największych przedsięwzięć KIHAM był Jubileuszowy Zlot 70-lecia Harcerstwa Polskiego, zorganizowany we wrześniu 1981 w Krakowie. Zlot, choć formalnie odbywał się w ramach ZHP, był ważną manifestacją programu środowisk odnowy harcerstwa.

Po wprowadzeniu stanu wojennego część instruktorów KIHAM została internowana, a działalność ruchu znalazła się pod silną presją władz. 26 czerwca 1982 Rada Naczelna ZHP uchwałą nr 31 rozwiązała Radę Porozumienia KIHAM i zawiesiła podstawę prawną działalności ruchu. W proteście przeciw tej decyzji obrady Rady Naczelnej opuściło pięciu jej członków związanych z KIHAM: Andrzej Jaczewski, Grzegorz Nowik, Wojciech Wróblewski, Kazimierz Wiatr i Wiesław Pietruszak.

12 września 1982 na Jasnej Górze odbyło się ostatnie jawne spotkanie Rady Porozumienia KIHAM. W przyjętym apelu wezwano kręgi do zakończenia działalności pod dotychczasowym szyldem i do dalszej pracy na rzecz harcerstwa poza formalną strukturą Porozumienia.

Znaczenie KIHAM był najważniejszym ruchem odnowy harcerstwa w schyłkowym okresie PRL i jednym z głównych środowisk tzw. harcerstwa niepokornego. Z części jego kręgów wyrosły później struktury Ruchu Harcerskiego (później Ruchu Harcerskiego Rzeczypospolitej), a po 1989 roku także środowiska współtworzące Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz Związek Harcerstwa Polskiego rok założenia 1918.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nurt niezależny harcerstwa w Polsce Ludowej Kategoria:Organizacje opozycyjne w PRL Kategoria:Ruchy programowo-metodyczne ZHP Kategoria:Związek Harcerstwa Polskiego Kategoria:1980 w Polsce Kategoria:1981 w Polsce Kategoria:1982 w Polsce