Fryderyk III, urodzony jako Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern (ur. 18 października 1831 w Poczdamie, zm. 15 czerwca 1888 tamże) – cesarz niemiecki i król Prus, wolnomularzWolnomularstwo w świetle encyklopedyj. Wypisy, Warszawa 1934, s. 6., dowódca wojskowy w stopniu feldmarszałka. Panował jedynie 99 dni, od 9 marca do 15 czerwca 1888. Zmarł na zapalenie płuc niedługo po wykonanej tracheotomii z powodu raka krtani pod postacią tzw. guza Ackermana.
Dzieciństwo i młodość Pochodził z dynastii Hohenzollernów, jego ojcem był przyszły cesarz niemiecki Wilhelm I Hohenzollern, a matką Augusta z Saksonii-Weimaru-Eisenach. Odebrał wszechstronne i staranne wykształcenie. Jego pierwszym wychowawcą i guwernerem był niemiecki archeolog i historyk Ernst Curtius. Po ukończeniu 18 lat przez jakiś czas kształcił się na Uniwersytecie w Bonn. Kolejne lata nauki wypełniły podróże. W 1851 roku wyjechał do Anglii na Wielką Wystawę ŚwiatowąTheo Aronson, Cesarze niemieccy 1871-1918, Kraków 1998, s. 27.. Miłością następcy tronu była armia. Rozpoczął edukację wojskową. W wieku 10 lat otrzymał stopień podporucznika Pierwszego Pułku Gwardii. W okresie studiów w Bonn wiosnę lub lato zawsze spędzał na manewrachTheo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 27.. Służbę w wojsku traktował jako zaszczyt. Cenił ją za jej sztukę, splendor i więzy braterstwa.
Następca tronu Książę Fryderyk angażował się w działalność kulturalną. Pasjonował się historią i archeologią. Zainspirował prace wykopaliskowe w Pergamonie i Olimpii. Opisywał ruiny i pomniki Bliskiego Wschodu. Dużo podróżował. Wraz z rodziną często bywał we Włoszech: w Rzymie, Florencji i Wenecji. Prowadził raczej proste, idylliczne życie. Od czasu do czasu pełnił też misje oficjalne. Był na pogrzebie zamordowanego cesarza Wszechrusi Aleksandra II. Odwiedził Hiszpanię króla Alfonsa XII. Złożył oficjalną wizytę papieżowi i królowi Włoch Wiktorowi Emanuelowi IITheo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 122.. To nie były istotne zadania. Kanclerz Otto von Bismarck za aprobatą cesarza wyraźnie faworyzował młodego księcia Wilhelma. To Wilhelm, a nie Fryderyk, zapoznawany był z polityką zagraniczną, a także reprezentował cesarza Niemiec w Sankt Petersburgu na uroczystościach z okazji osiągnięcia przez cesarzewicza Romanowa pełnoletnościTheo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 116..
Podczas wojny duńskiej (1864), służył jako oficer pod dowództwem Friedricha von Wrangla, a w wojnie z Austrią (1866) dowodził siłami zbrojnymi, które odniosły spory sukces podczas bitwy pod Sadową 3 lipca 1866. W wojnie prusko-francuskiej (1870–1871), mianowany na feldmarszałka również dowodził wojskiem, a po zwycięstwie stał się orędownikiem idei cesarstwa niemieckiego. Udział w sukcesach wojennych następcy tronu miał szef sztabu, hr. Leonhard von Blumenthal (1810–1900). Pomimo niechęci do Otto v. Bismarcka, po zjednoczeniu Niemiec 1871 roku, zaakceptował jego politykę. Dążył bezskutecznie do zawarcia przymierza niemiecko-brytyjskiego.
W 1885 roku gościł na zamku w Jarocinie, gdzie spotkał się z członkami urzędu miasta. Jak pisze Stanisław Karwowski w pracy Miasto Jarocin i jego dziedzice, następca tronu miał zwrócić się do jednego z urzędników: Pan z pewnością mówisz po polsku. Ten zaprzeczył: Niech Bóg uchowa! Na to Fryderyk odpowiedział, że jego zdaniem każdy urzędnik w Wielkim Księstwie Poznańskim powinien znać obadwa języki krajowe.
Władca liberałów Na przełomie roku 1886–1887 książę Fryderyk cierpiał na uporczywą chrypkę. Został zbadany przez lekarza. Pierwsze prognozy co do stanu zdrowia księcia nie budziły obaw. Wykryto niedużą narośl na gardle. Później okazało się, że to rak. Przeprowadzono konsultację. Badanie wykonane na początku listopada 1887 roku wykazało, że narośl na gardle jest jednak złośliwa. Fryderyk, nadzieja całego pokolenia liberałów niemieckichMartha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004, s. 55., został cesarzem 9 marca 1888 rokuTheo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 134.. Był już wówczas bardzo chory. Świadomy swego stanu zdrowia nie dokonał po objęciu tronu żadnych poważnych zmian. Kanclerz Otto von Bismarck zachował stanowisko. Chory cesarz doprowadził jedynie do dymisji ministra spraw wewnętrznych Roberta von Puttkamera. Podpisał ustawę o przedłużeniu kadencji Reichstagu z trzech do pięciu latTheo Aronson, op. cit., Kraków 1998, s. 162.. 11 czerwca przyjął w swojej rezydencji Friedrichskron króla Szwecji Oskara II. Była to ostatnia wizyta, którą przyjął. Zmarł wycieńczony chorobą 15 czerwca 1888 roku po zaledwie 99 dniach panowania. Jego następcą został syn Wilhelm II. Stąd rok 1888 w bywa nazywany Rokiem Trzech Cesarzy.
Małżeństwo i dzieci W 1858 poślubił brytyjską księżniczkę Wiktorię Koburg (1840–1901) – córkę królowej brytyjskiej Wiktorii. Z małżeństwa tego urodzili się: Fryderyk Wilhelm Albert Wiktor (1859–1941) – cesarz Niemiec Wiktoria Elżbieta Augusta Charlotta (1860–1919) – żona księcia Saksonii-Meiningen Bernarda III (1851–1928) Albert Wilhelm Henryk (1862–1929) – dowódca Hochseeflotte Franciszek Fryderyk Zygmunt (1864–1866) Fryderyka Amalia Wilhelmina Wiktoria (1866–1929) – żona księcia Adolfa zu Schaumburg-Lippe (1859–1917), następnie Aleksandra Żubkowa (1901–1936) Joachim Fryderyk Ernest Waldemar (1868–1879) Zofia Dorota Ulryka Alicja (1870–1932) – żona króla Grecji Konstantyna I (1868–1923) (1872–1954) – żona landgrafa Hesji Fryderyka Karola (1868–1940)
Tytulatura Fryderyk, z łaski Bożej cesarz niemiecki, król Prus, margrabia Brandenburgii, burgrabia Norymbergi, hrabia Hohenzollern, suweren i wielki książę Śląska oraz hrabstwa kłodzkiego, wielki książę Nadrenii i Poznania, książę Saksonii, Westfalii i Angarii, Pomorza, Lüneburga, Szlezwiku, Holsztynu, Magdeburga, Bremy, Geldrii, Kleve, Julich i Bergu, jak również Wendów i Kaszub, Krosna, Lęborka, Meklemburgii etc. landgraf Hesji i Turyngii, margrabia Górnych i Dolnych Łużyc, książę Oranii, książę Rugii, Fryzji Wschodniej, Paderborn i Pyrmontu, Halberstadt, Münster, Minden, Osnabrück, Hildesheim, Verden, Kamienia, Fuldy, Nassau, Mörs etc. uksiążęcony hrabia Hennebergu, hrabia Marchii, Ravensburga, Hohenstein, Tecklenburg i Lingen, Mansfeld, Sigmaringen i Veringen, pan Frankfurtu, etc., etc.
Odznaczenia Do 1874:
Genealogia PrapradziadkowieAugust Wilhelm Hohenzollern(1722–1758) ∞1742 Luiza Amelia z Brunszwiku-Wolfenbüttel(1722–1780)landgraf Hesji-DarmstadtLudwik IX(1719–1790) ∞1741 Karolina Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)(1721–1774)Karol I z Meklemburgii-Strelitz(1708–1752) ∞1735 Elżbieta Albertyna z Saksonii-Hildburghausen(1713–1761)Jerzy Wilhelm z Hesji-Darmstadt(1722–1782) ∞1748 Maria Luiza z Leiningen-Dagsburg-Falkenburg(1729–1818)Ernest August II z Saksonii-Weimar-Eisenach(1737–1758) ∞1756 Anna Amalia z Brunszwiku-Wolfenbüttel(1739–1807)landgraf Hesji-DarmstadtLudwik IX(1719–1790) ∞1741 Karolina Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken)(1721–1774)cesarz RosjiPiotr III Romanow(1728–1762) ∞1745 cesarzowa RosjiKatarzyna II Wielka(1729–1796)Fryderyk Eugeniusz Wirtemberski(1732–1797) ∞1753 Fryderyka Dorota Zofia z Brandenburgii-Schwedt(1736–1798)Pradziadkowiekról PrusFryderyk Wilhelm II Pruski(1744–1797) ∞1769 Fryderyka Luiza z Hesji-Darmstadt(1751–1805)Karol II z Meklemburgii-Strelitz(1741–1816) ∞1768 Fryderyka Karolina z Hesji-Darmstadt(1752–1782)Karol August Wettyn(1757–1828) ∞1775 Luiza z Hesji-Darmstadt(1757–1830)car RosjiPaweł I Romanow(1754–1801) ∞1776 Zofia Wirtemberska(1759–1828)Dziadkowiekról PrusFryderyk Wilhelm III Pruski(1770–1840) ∞1793 Luiza z Meklemburgii-Strelitz(1776–1810)Karol Fryderyk Wettyn(1783–1853) ∞1804 Maria Pawłowna Romanowa(1786–1859)Rodzicecesarz niemieckiWilhelm I Hohenzollern(1797–1888) ∞1829 Augusta z Saksonii-Weimaru-Eisenach(1811–1890) Fryderyk III Hohenzollern (1831–1888), cesarz niemiecki
Zobacz też Pomnik Fryderyka III w Poznaniu
Przypisy
Bibliografia
Frank Lorenz Müller, Der 99-Tage-Kaiser. Friedrich III. von Preußen – Prinz, Monarch, Mythos. Siedler, München 2013. Jerzy Krasuski, Historia Niemiec, Wrocław 2004. Theo Aronson, Cesarze niemieccy 1871-1918, Kraków 1998. Martha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004.
Kategoria:Feldmarszałkowie Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn Kategoria:Hohenzollernowie Kategoria:Niemieccy wolnomularze Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Hanower) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Złotego (Hesja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Nassauskim Lwa Złotego Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Henryka Lwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Haszymitów Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Wojskowym Kategoria:Odznaczeni Medalem za Męstwo Wojskowe Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Sycylia) Kategoria:Odznaczeni Orderem San Marino Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Guadalupe Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Marii Teresy Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Portretu Władcy Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Dwóch Orderów Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rucianej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym św. Henryka (Saksonia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola XIII Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Osmana Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Wirtembergia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Olgi Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma Kategoria:Pruscy feldmarszałkowie Kategoria:Urodzeni w 1831 Kategoria:Władcy Niemiec Kategoria:Władcy Prus Kategoria:Zmarli w 1888 Kategoria:Uczestnicy wojny francusko-pruskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Prusy) Kategoria:Ludzie urodzeni w Poczdamie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny Kategoria:Odznaczeni Orderem Kalākauy Kategoria:Władcy ziem polskich okresu zaborów Kategoria:Zmarli na raka krtani