mały|Grób Tomasza Łubieńskiego na cmentarzu Powązkowskim Tomasz Konstanty Łubieński, ps. Borygo Jańczak, KT, Stanisław Jańczak, T.F., TK (ur. 18 kwietnia 1938 w Warszawie, zm. 15 marca 2024) – polski prozaik, dramaturg, eseista i tłumacz literatury pięknej, redaktor naczelny miesięcznika „Nowe Książki”, taternik i alpinista.

Życiorys Był synem Konstantego Łubieńskiego (1910–1977) i Marii z domu Bogatyńskiej (1910–2001). Podczas okupacji niemieckiej przebywał wraz z rodziną pod Dębicą. Ukończył Liceum Ogólnokształcące Towarzystwa Przyjaciół Dzieci nr 1 im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie.

Debiutował w 1955 poezją w „Dziś i Jutro”. Studiował następnie historię i filologię polską (dyplom w 1960) na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie studiów publikował w „Twórczości” (1958–1961) i „Współczesności” (1959 i w latach 1962–1965). W 1961 mieszkał przez rok we Francji. Po powrocie do Polski publikował na łamach miesięcznika „Polska” (do 1971). Od 1971 do 1981 pracował w tygodniku „Kultura”. Od 1979 publikował w czasopiśmie „Res Publica” (którego był współzałożycielem), wychodzącym najpierw poza cenzurą w II obiegu wydawniczym (1979–1981), a po przerwie od 1987 oficjalnie. W latach 80. XX w. publikował także w czasopismach emigracyjnych „Aneks” i „Zeszyty Literackie”. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s]). Od 1989 do 1992 był członkiem redakcji „Tygodnika Solidarność” oraz działaczem „Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. W sezonie 1995/1996 był konsultantem literackim warszawskiego „Teatru na Woli”. Od 1996 pracował w zespole redakcyjnym miesięcznika „Teatr”. W latach 1998–2019 był redaktorem naczelnym „Nowych Książek”.

Od 2001 wraz z Kazimierą Szczuką i Witoldem Beresiem, a następnie z Kingą Dunin i Pawłem Duninem-Wąsowiczem prowadził w Programie Pierwszym Telewizji Polskiej magazyn kulturalny „Dobre książki”.

Został członkiem jury Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego.

Członek Związku Literatów Polskich (1972–1983), Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1989, współzałożyciel Stowarzyszenia i Prezes Oddziału Warszawskiego w latach 1989–1996), Polskiego PEN Clubu (od 1979).

Miał dwóch synów: Macieja (dziennikarza) i Stanisława (publicystę).

Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 172-4-12).

Taternictwo i alpinizm Taternictwo uprawiał najbardziej aktywnie w latach 1955–1961, zarówno w lecie jak i w zimie, członkiem Klubu Wysokogórskiego został w 1957. W lecie 1958 wspinał się w Kaukazie, w 1961 w Alpach Delfinatu. Jego niektóre drobniejsze utwory nawiązują do taternictwa i wspinaczki (np. Ćwiczenia, 1962, zob. listę twórczości). Pisywał też recenzje i wspomnienia o taternikach, np. o zmarłym w 1962 r. Janie DługoszuTaki był Długosz. Taternik nr 3/1967, s. 123-124, w 20-stronicowym bloku poświęconym Janowi Długoszowi; wersja internetowa (pdf), [dostęp 2017-10-23].

Twórczość Proza, opowiadania, eseistyka, poezja Ćwiczenia (1962) Bić się czy nie bić? (1976, 1978, 1980, 1989, 1997) Pod skórą (1980) Czerwonobiały (o Ludwiku Mierosławskim; 1983) Pisane przedwczoraj (1983) Bohaterowie naszych czasów (1986) Norwid wraca do Paryża (1989, 1993) Porachunki sumienia (1994) Nieobecni mają rację (1996) M jak Mickiewicz (1999, 2003, 2005) Ani tryumf, ani zgon (2004, 2009) Wszystko w rodzinie (2004) 1939. Zaczęło się we wrześniu (2009) Turnus (2012) Molier nasz współczesny (2014) Osiemdziesiąt plus minus (2023) Ulica Mazowiecka (2024)

Sztuki teatralne Gra (1959) Zegary (1968) Koczowisko (1974) Ćwiczenia z aniołem (1976) Przez śnieg? (1981) Śmierć Komandora (1983) Trzeci oddech (1991) Strefa nadgraniczna (1992) Śniadanie do łóżka (1994) Wzgórze (1996)

Inne Leningrad (przewodnik; wespół z Dolores Łubieńską; 1968) Skarbuś (słuchowisko teatralne; 1985)

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2006) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1997) Odznaka honorowa ZAiKS-u (2008)

W 2016 nie przyjął nadanego mu przez ministra Piotra Glińskiego Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (zob. Osoby, które odmówiły przyjęcia lub zwróciły ordery i odznaczenia w III Rzeczypospolitej.

Nagrody

Nagroda na XXI FPSW we Wrocławiu za dramat Koczowisko (1980) Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta za Wszystko w rodzinie (2005) Wdecha - nagroda w kategorii Wydarzenie Roku za Pożar w Burdelu (2014) Nagroda wrocławskiego miesięcznika „Odra” za rok 2019 (2020)

Przypisy

Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy dziennikarze kulturalni Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy tłumacze literatury włoskiej Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Zmarli w 2024