Książęta opolsko-raciborscy – władcy księstwa opolsko-raciborskiego oraz księstwa bytomskiego.
Księstwo opolsko-raciborskie 1163–1211 – Mieszko I Plątonogi (stryj, syn Władysława II Wygnańca, od 1163 współrządca Śląska, od * 1173 książę raciborski, od 1177 w Bytomiu i Oświęcimiu, od 1202 w Opolu, od 1210 książę krakowski)
1211–1229/30 – Kazimierz I (syn)
1229/30–1246 – Mieszko II Otyły (syn, 1229/30-1239 okres regencji, od 1239 samodzielne rządy)
1229/30–1238 – Henryk I Brodaty (bratanek Mieszka I, regent) 1229/30–1239 – Wiola Bułgarka (żona Kazimierza I, regentka), 1246-1251 księżna cieszyńska 1238–1239 – Henryk II Pobożny (syn, regent)
1239–1281/2 – Władysław (syn Kazimierza I, 1239-1244 książę kaliski (opieka Henryka II Pobożnego do 1241), do 1249 w Rudzie Wielkopolskiej (1244–1246 samodzielny książę rudzki), od 1239 formalny współrządca opolsko-raciborski, od 1246 samodzielny książę opolsko-raciborski)
1281/1282 – podział księstwa: Przemysław i Mieszko – otrzymują wspólnie m.in. księstwo raciborskie, cieszyńskie i oświęcimskie. W 1290 dokonują kolejnego podziału: Przemysław – księstwo raciborskie Mieszko – księstwo oświęcimskie i cieszyńskie Bolko I opolski i Kazimierz – otrzymują wspólnie księstwo opolskie i bytomskie. W 1284 dokonują oni kolejnego podziału: Kazimierz – księstwo bytomskie Bolko I – księstwo opolskie
Księstwo bytomskie 1284–1312 – Kazimierz (syn Władysława, od 1280/1 w wyniku podziału z bratem Bolkiem I w Bytomiu i Opolu, od 1284 samodzielny książę bytomski, od 1289 lennik króla Czech Wacława II, od 1303 w wyniku podziału z synami strata Koźla i Toszku)
1303–1328 – Bolesław (syn, Toszek, od 1321 arcybiskup ostrzyhomski, od 1327 lennik czeski)
1303–1352 – Władysław (brat, Koźle do 1334 (potem zastawione książętom raciborskim, a po 1336 w rękach synów Władysława), od 1316 w Bytomiu, 1321–1328 regent w Toszku, od 1327 dziedziczny lennik Czech, od 1328 Toszek i 1328–1337 w Siewierzu (sprzedany ks. cieszyńskim), 1340 – (ok.) 1350 strata Gliwic)
1312–1316 – Siemowit (brat, od 1311 koregent ojca, Bytom, usunięty)
1312 – (ok.) 1345 – Jerzy (brat, współrządca Władysława)
1312–1328 – Mieszko (brat, Siewierz, abdykował, w latach 1328-1334 biskup Nitry, 1334-1344 biskup Veszprému)
1340 – (ok.) 1350 – Siemowit (ponownie, Gliwice, lennik czeski)
1336 – po 1342 – Kazimierz (syn Władysława, Koźle)
po 1342–1354 lub 1355 – Bolesław (brat, Koźle, od 1352 w Toszku, Bytomiu, Lublińcu i Gliwicach) od 1354 lub 1355 – Koźle do książąt oleśnickich 1354 lub 1355–1357 – Małgorzata ze Šternberka (żona, oprawa wdowia na Bytomiu) od 1357 – Bytom do książąt cieszyńskich
Księstwo opolsko-raciborskie w ramach Królestwa Czech (1521–1742) Piastowie Jan Dobry 1521–1532, Walenty zmarł i przekazał ziemie Janowi. Hohenzollernowie Jerzy 1532–1543, Jan zmarł bezpotomnie i dał spadek Jerzemu. Jerzy Fryderyk I 1543–1551
Zapolya Jan Zygmunt 1551–1556
Hohenzollernowie Jerzy Fryderyk I 1556–1558 (ponownie)
Habsburgowie Ferdynand I 1558–1564 Maksymilian I 1564–1576 Rudolf II 1576–1597
Batory Zygmunt 1597–1598
Habsburgowie Rudolf II 1598–1612 (ponownie) Maciej 1612–1619 Ferdynand II 1619–1622
Bethlen Gábor Bethlen 1622–1623
Habsburgowie Karol 1623–1624 (biskup wrocławski) Ferdynand III 1624–1645, 1645 – księstwo przekazane w zastaw królowi polskiemu Władysławowi IV Wazie
Wazowie Władysław IV 1645 (także Król Polski 1632–1648) Zygmunt Kazimierz 1645–1647 Jan II Kazimierz 1648–1649 (także Król Polski 1648-1668) Karol Ferdynand I 1649–1655 Ludwika Maria 1655–1666 1666 – księstwo zwrócone cesarzowi po wykupieniu zastawu.
Habsburgowie Leopold I 1666–1705 Józef I 1705–1711 Karol VI 1711–1740 Maria Teresa 1740–1742 1742 – pokój w Hubertusburgu kończący wojny śląskie przyznaje m.in. ziemie księstwa Prusom.
Księstwo raciborscy po 1742
Uwagi Uwaga! Daty w wielu przypadkach są tylko orientacyjne. Uwzględniono te księstwa, nad którymi panowali odrębni książęta. Również przynależność niektórych ziem do poszczególnych Piastowiczów może być dyskusyjna.
Zobacz też historia Polski władcy Polski Piastowie
!