Wymarłe zwierzęta holocenu – gatunki i podgatunki zwierząt wymarłych lub prawdopodobnie wymarłych w holocenie, a w szczególności w epoce określanej jako antropocen, z podaniem obszaru występowania oraz przybliżonej daty wymarcia. W wykazie ujęto gatunki i podgatunki zwierząt ujęte w Czerwonej Księdze IUCN w kategorii EX (extinct – wymarłe) oraz te, które zostały uznane za prawdopodobnie wymarłe na podstawie innych publikacji. Najlepiej rozpoznane zostały gromady ssaków i ptaków. W danych IUCN zgromadzono nazwy 735 zwierząt uznanych za wymarłe po roku 1500 n.e.
Ssaki Ssaki z Czerwonej Księgi IUCN
Czerwona Księga IUCN w kategorii EX wykazuje 76 gatunków i 30 podgatunków ssaków.
Sortowanie alfabetyczne przyciskami w nagłówkach kolumn Nazwa systematycznaNazwa zwyczajowaRodzinaWystępowaniePrzybliżona datalub okres wymarciaAcerodon lucifer acerodon dzienny rudawkowate Filipiny 1892Alcelaphus buselaphus buselaphus podgatunek nominatywny bawolca krowiego wołowate Afryka Północna 1923Bettongia gaimardi gaimardi podgatunek nominatywny kanguroszczurnika tasmańskiego kanguroszczurowate Australia 1910Bettongia lesueur graii podgatunek kanguroszczurnika ryjącego kanguroszczurowate Australia 1960Bettongia penicillata penicillata podgatunek nominatywny kanguroszczurnika pędzloogonowego kanguroszczurowate Australia 1923Bettongia pusilla kanguroszczurnik mały kanguroszczurowate Australia po 1500 r.Boromys offella grotoszczur karaibski kolczakowate Kuba Boromys torrei grotoszczur leśny kolczakowate Kuba Bos primigenius tur wołowate Azja, Europa, Afryka 1627Brotomys voratus hispaniolek jadalny kolczakowate Dominikana, Haiti Caloprymnus campestris kanguroszczurek pustynny kanguroszczurowate Australia 1935Capra pyrenaica pyrenaica podgatunek nominatywny koziorożca pirenejskiego wołowate Pireneje, Hiszpania 2000Cervus schomburgki barasinga tajska jeleniowate Tajlandia 1932 na wolności, 1938 w niewoliChaeropus ecaudatus bandik świnionogi bandikowate Australia 1907, doniesienia z 1920 nie zostały potwierdzoneConepatus leuconotus telmalestes podgatunek skunksowca białogrzbietego skunksowate Stany Zjednoczone Conilurus albipes królikoszczur białonogi myszowate Australia przed 1900Coryphomys buehleri timoroszczur jaskiniowy myszowate Indonezja Cryptonanus ignitus skrytek ognistobrzuchy dydelfowate Argentyna 1962Cryptoprocta spelea fossa wielka falanrukowate Madagaskar Cuscomys oblativa kuskoszczur inkaski szynszyloszczurowate Peru Desmodus draculae wampir olbrzymi liścionosowate Wenezuela, Brazylia Dicerorhinus sumatrensis lasiotis podgatunek nosorożca sumatrzańskiego nosorożcowate Bangladesz, Mjanma, Indie druga połowa XX w., możliwe, że przetrwał w MjanmieDusicyon australis wilczak falklandzki psowate Falklandy 1876Equus ferus ferus tarpan koniowate Europa 1879Equus hemionus hemippus kułan syryjski koniowate Bliski Wschód 1927Equus quagga quagga zebra kwagga koniowate Afryka Południowa ok. 1870 na wolności, 12 sierpnia 1883 roku w niewoliGazella bilkis gazela jemeńska wołowate Jemen 1985Geocapromys columbianus nocohutia kolumbijska hutiowate Kuba Geocapromys thoracatus nocohutia wyspowa hutiowate Honduras Geomys pinetis goffi podgatunek goffera południowowschodniego gofferowate Stany Zjednoczone 1955Hexolobodon phenax pseudohutia podstępna hutiowate Dominikana, Haiti Hippopotamus lemerlei hipopotam malgaski hipopotamowate Madagaskar Hippopotamus madagascariensis hipopotam magadaskarski hipopotamowate Madagaskar Hippotragus leucophaeus antylopowiec modry wołowate Afryka Południowa 1800Hydrodamalis gigas syrena morska diugoniowate arktyczne wody wokół Wyspy Beringa 1768Isolobodon montanus eremohutia górska hutiowate Dominikana, Haiti Lagorchestes asomatus filander szczątkowy kangurowate Australia 1932Lagorchestes hirsutus hirsutus podgatunek nominatywny filandra kosmatego kangurowate Australia Lagorchestes leporides filander zajęczy kangurowate Australia 1890Lagostrophus fasciatus albipilis podgatunek filanderka pręgowanego kangurowate Australia Leporillus apicalis zającoszczur mniejszy myszowate Australia 1933Macropus greyi kangur rączy kangurowate Australia 1924 na wolności, 1937 w niewoliMacrotis leucura wielkouch mniejszy wielkouchowate Australia 1931 (1950 ?)Megalomys desmarestii wielkoryżak martynikański myszowate Martynika początek XX w.Megalomys luciae wielkoryżak karaibski myszowate Saint Lucia Monachus tropicalis mniszka karaibska fokowate Morze Karaibskie 1973Neovison macrodon wizon morski łasicowate Stany Zjednoczone prawdopodobnie 1860Nesophontes hypomicrus ryjek hispaniolski ryjkowate Dominikana, Haiti Nesophontes micrus ryjek antylski ryjkowate Haiti, Kuba Nesophontes paramicrus ryjek drobny ryjkowate Haiti Nesophontes zamicrus ryjek haitański ryjkowate Haiti Nesoryzomys darwini galapagosek Darwina chomikowate Ekwador 1930Nesoryzomys indefessus galapagosek reliktowy chomikowate Ekwador Notomys amplus skakuszka krótkoogonowa myszowate Australia] 1896Notomys longicaudatus skakuszka długoogonowa myszowate Australia 1901Notomys macrotis skakuszka wielkoucha myszowate Australia 1843Notomys mordax skakuszka kąsająca myszowate Australia prawdopodobnie przed 1846Onychogalea lunata pazurogon księżycowy kangurowate Australia lata 60. XX w.Aegialomys galapagoensis galapagoensis podgatunek nominatywny pacyficzka galapagoskiego myszowate Ekwador 1835Oryzomys nelsoni ryżniak wyspowy myszowate Meksyk Ourebia ourebi kenyae oribi kenijski wołowate Kenia Panthera leo leo lew berberyjski kotowate Afryka Północna 1942Panthera leo melanochaitus lew przylądkowy kotowate Południowa Afryka 1858 lub w 1865Panthera tigris balica tygrys balijski kotowate Bali, Indonezja notowany w 1937, prawdopodobnie wyginął w latach 1940–1950Panthera tigris sondaica tygrys jawajski kotowate Jawa 1976Panthera tigris virgata tygrys kaspijski kotowate Azja południowo-zachodnia 1970Perameles bougainville fasciata podgatunek jamraja zachodniego jamrajowate Australia 1930Perameles eremiana jamraj pustynny jamrajowate Australia 1943Peromyscus pembertoni myszak jasnostopy myszowate Meksyk Peromyscus polionotus decoloratus podgatunek myszaka plażowego myszowate Stany Zjednoczone 1946Phacochoerus aethiopicus aethiopicus guziec przylądkowy świniowate południowa Afryka 1871Phyllonycteris major liściolot portorykański liścionosowate Portoryko przed 1500 n.e.Plagiodontia ipnaeum domingohutia nizinna hutiowate Dominikana, Haiti Potorous platyops kanguroszczur szerokolicy kanguroszczurowate Australia 1875Prolagus sardus sarduszka bezogonowa sarduszkowate Sardynia, Włochy 1800Pteropus brunneus rudawka ciemna rudawkowate Australia Pteropus pilosus rudawka owłosiona rudawkowate Palau prawdopodobnie przed 1874Pteropus subniger rudawka maskareńska rudawkowate Mauritius, Reunion ok. 1860–1870Pteropus tokudae rudawka guamska rudawkowate Guam 1968Quemisia gravis wielkohutia krętozębna gigahutiowate Dominikana, Haiti Rattus macleari szczur płaczliwy myszowate Wyspa Bożego Narodzenia Rattus nativitatis szczur ospały myszowate Wyspa Bożego Narodzenia Ratufa indica dealbata podgatunek wiewióry dekańskiej wiewiórkowate Indie po 1940Rhizoplagiodontia lemkei haitohutia górska hutiowate Haiti Sigmodon arizonae arizonae podgatunek nominatywny bawełniaka arizońskiego myszowate Stany Zjednoczone 1932Sigmodon fulviventer goldmani podgatunek bawełniaka płowobrzuchego myszowate Stany Zjednoczone Solenodon marcanoi almik hispaniolski almikowate Dominikana Spelaeomys florensis jaskinioszczur olbrzymi myszowate Indonezja przed 1500 n.e.Sphiggurus pallidus ursonowate prawdopodobnie Indie Sus cebifrons cebifrons świnia cebuańska świniowate Filipiny Synaptomys cooperi paludis chomikowate Stany Zjednoczone 1946Synaptomys cooperi relictus chomikowate Stany Zjednoczone 1968Thomomys mazama tacomensis gofferowate Stany Zjednoczone przed 1960Thylacinus cynocephalus wilkowór tasmański wilkoworowate Tasmania 1936Uromys imperator myszowate Wyspy Salomona od 1960 nie zanotowano wystąpieńUromys porculus myszowate Wyspy Salomona 1990Ursus arctos nelsoni niedźwiedź meksykański niedźwiedziowate Ameryka Północna Zalophus japonicus uszanka japońska uchatkowate Korea – pojedyncze osobniki widywano do około 1974–1975 1954
Pozostałe ssaki Ssaki nieujęte w danych IUCN lub ujęte w innej kategorii: Nazwa systematycznaNazwa zwyczajowaRodzinaWystępowaniePrzybliżona datalub okres wymarcia†Alces alces caucasicus łoś kaukaski jeleniowate Kaukaz 1810†Bison bonasus caucasicus żubr kaukaski krętorogie północno-zachodni Kaukaz 1927†Bison bonasus hungarorum żubr węgierski krętorogie południowe Karpaty 1790†Canariomys tamarani myszowate †Canis lupus deitanus wilk hiszpański psowate †Canis lupus hattai wilk samurajski psowate Hokkaido 1889†Canis lupus hodophilax karłowaty wilk japoński psowate Japonia 1905†Canis rufus floridianus podgatunek wilka rudego psowate †Capra pyrenaica lusitanica podgatunek koziorożca pirenejskiego krętorogie Portugalia 1892†Cervus canadensis canadensis wapiti kanadyjski jeleniowate Ameryka Północna 1896†Cervus elaphus merriami podgatunek jelenia szlachetnego jeleniowate †Crateromys paulus myszowate obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły†Diceros bicornis longipes podgatunek nosorożca czarnego nosorożcowate zachodni Sudan, Czad, Republika Środkowej Afryki i wschodnia Nigeria obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły po 2000†Lipotes vexillifer baji chiński delfiny słodkowodne Chiny prawdopodobnie wymarły w 2004†Megaloceros giganteus jeleń olbrzymi jeleniowate kraina palearktyczna ok. 5700 p.n.e.†Myotragus balearicus krętorogie Majorka, Minorka, Hiszpania ok. 3000 p.n.e.†Panthera onca arizonensis podgatunek jaguara kotowate †Procolobus badius waldronae podgatunek gerezanki rudej makakowate obecnie w kategorii CR, prawdopodobnie wymarły, w 2004 niepotwierdzone doniesienie o ponownym odkryciu†Rhinoceros sondaicus inermisRookmaaker, L.C., Records of the Sundarbans rhinoceros (Rhinoceros sondaicus inermis) in India and Bangladesh, 1997, Pachyderm (format pdf) (en). podgatunek nosorożca jawajskiego nosorożcowate Sundarban, Indie, Bangladesz przed 1925†Ursus arctos crowtheri niedźwiedziowate Afryka Północna 1870†Xenothrix mcgregori Pitheciidae
Ptaki
IUCN w kategorii EX (ang. Extinct) wykazuje 165 gatunków ptaków w 2025 roku.