Konklawe 15 lutego – 19 maja 1769 – konklawe, które wyniosło na tron papieski Klemensa XIV.
Śmierć Klemensa XIII. Kwestia jezuicka Klemens XIII zmarł na zawał serca 2 lutego 1769 w przeddzień konsystorza, na którym miała być omawiana kwestia kasaty zakonu jezuitów. Stolica Apostolska już od kilku lat poddawana była ostrym naciskom ze strony katolickich dworów (zwł. monarchii burbońskich) na zniesienie tego zakonu, uchodzącego za podporę papiestwa. W 1759 wygnano jezuitów z Portugalii, 1762 – z Francji, 1767 – z Hiszpanii, 1768 – z królestwa Sycylii i Neapolu oraz księstwa Parmy i Piacenzy. Klemens XIII bronił Towarzystwa Jezusowego (m.in. w bulli „Apostolicum pascendi” z 7 stycznia 1765), był jednak pod coraz większą presją. Aby wymusić dekret o kasacie, w styczniu 1769 Francja zajęła posiadłości papieskie wokół Awinionu, a Hiszpanie i Neapolitańczycy – Benewent i Pontecorvo.
Lista uczestników W 1769 roku Święte Kolegium liczyło 57 kardynałów. W konklawe wzięło udział 46 z nichRitzler, s. 25.: Carlo Alberto Guidobono Cavalchini (nominacja kardynalska 9 września 1743) – kardynał biskup Ostia e Velletri; dziekan Świętego Kolegium Kardynałów; prodatariusz Jego Świątobliwości; prefekt Świętej Kongregacji ds. Biskupów i Zakonników; komendatariusz opactwa terytorialnego Chiusa di S. Michele Federico Marcello Lante (9 września 1743) – kardynał biskup Porto e Santa Rufina; subdziekan Świętego Kolegium Kardynałów; prefekt Świętej Kongregacji Dobrego Rządu; komendatariusz opactwa terytorialnego Farfa; gubernator Bagnoregio Giovanni Francesco Albani (10 kwietnia 1747) – kardynał biskup Sabiny; protektor Polski Henry Benedict Stuart (3 lipca 1747) – kardynał biskup Frascati; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Lorenzo in Damaso; wicekanclerz Świętego Kościoła Rzymskiego; archiprezbiter bazyliki watykańskiej; prefekt Fabryki Świętego Piotra Fabrizio Serbelloni (26 listopada 1753) – kardynał biskup Albano Giovanni Francesco Stoppani (26 listopada 1753) – kardynał biskup Palestriny; prefekt ds. ekonomicznych Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary Giuseppe Pozzobonelli (9 września 1743) – kardynał prezbiter S. Maria sopra Minerva; arcybiskup Mediolanu Carlo Vittorio Amadeo della Lanze (10 kwietnia 1747) – kardynał prezbiter S. Prassede; tytularny arcybiskup Nikozji; Wielki Jałmużnik Królestwa Sardynii; komendatariusz opactwa terytorialnego S. Benigno di Fruttuaria Vincenzo Malvezzi Bonfioli (26 listopada 1753) – kardynał prezbiter Ss. Marcellino e Pietro; arcybiskup Bolonii Antonio Sersale (22 kwietnia 1754) – kardynał prezbiter S. Pudenziana; arcybiskup Neapolu Francisco de Solís Folch de Cardona (5 kwietnia 1756) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Sewilli Paul d’Albert de Luynes (5 kwietnia 1756) – kardynał prezbiter S. Tommaso in Parione; arcybiskup Sens; komendatariusz opactwa terytorialnego Saint-Pierre-de-Corbie Carlo Rezzonico (11 września 1758) – kardynał prezbiter S. Clemente; kamerling Świętego Kościoła Rzymskiego; sekretarz ds. Memoriałów; komendatariusz opactwa terytorialnego Grottaferrata Antonio Maria Priuli (2 października 1758) – kardynał prezbiter S. Marco; biskup Padwy Ferdinando Maria de Rossi (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Cecilia; prefekt Świętej Kongregacji ds. Soboru Trydenckiego Girolamo Spinola (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Balbina; legat apostolski w Ferrarze Giuseppe Maria Castelli (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Alessio; prefekt generalny Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary Gaetano Fantuzzi (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Pietro in Vincoli; prefekt Świętej Kongregacji ds. Kościelnych Immunitetów Pietro Girolamo Guglielmi (24 września 1759) – kardynał prezbiter SS. Trinita al Monte Pincio; prefekt Świętej Kongregacji ds. Dyscypliny Zakonnej; kamerling Świętego Kolegium Kardynałów Pietro Paolo Conti (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Stefano al Monte Celio Lorenzo Ganganelli OFMConv (24 września 1759) – kardynał prezbiter Ss. XII Apostoli Marcantonio Colonna (24 września 1759) – kardynał prezbiter S. Maria della Pace; tytularny arcybiskup Koryntu; wikariusz generalny diecezji rzymskiej; prefekt Świętej Kongregacji ds. Rezydencji Biskupów; archiprezbiter bazyliki liberiańskiej Buenaventura de Córdoba Espínola de la Cerda (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; patriarcha Indii Zachodnich; wikariusz generalny hiszpańskiej armii i floty Giovanni Molino (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Brescii Simone Buonaccorsi (18 lipca 1763) – kardynał prezbiter S. Giovanni a Porta Latina Giovanni Ottavio Bufalini (21 lipca 1766) – kardynał prezbiter S. Maria degli Angeli; arcybiskup Ankony Giovanni Carlo Boschi (21 lipca 1766) – kardynał prezbiter Ss. Giovanni e Paolo; penitencjariusz większy; prefekt Świętej Kongregacji ds. Korekty Ksiąg Obrządków Wschodnich Ludovico Calini (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Anastasia; prefekt Świętej Kongregacji ds. Odpustów i Świętych Relikwii Antonio Branciforte Colonna (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Maria in Via Lazzaro Opizio Pallavicini (26 września 1766) – kardynał prezbiter Ss. Nereo ed Achilleo; legat apostolski w Bolonii Vitaliano Borromeo (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Maria in Aracoeli; legat apostolski w Romanii Pietro Colonna Pamphili (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Maria in Trastevere; komendatariusz opactwa terytorialnego Tre Fontane Urbano Paracciani Rutili (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Callisto; arcybiskup Fermo Filippo Maria Pirelli (26 września 1766) – kardynał prezbiter S. Crisogono Alessandro Albani OSIoHieros (16 lipca 1721) – kardynał diakon S. Maria in Via Lata; komendatariusz diakonii S. Maria in Cosmedin; protodiakon Świętego Kolegium Kardynałów; bibliotekarz Świętego Kościoła Rzymskiego; protektor Rzeszy Niemieckiej, Austrii i królestwa Sardynii; ambasador Austrii wobec Stolicy Apostolskiej; prefekt Świętej Kongregacji ds. Wód, Bagien Pontyjskich i Doliny Chiana; komendatariusz opactw terytorialnych Staffarda i Nonantola Neri Maria Corsini (14 sierpnia 1730) – kardynał diakon S. Eustachio; archiprezbiter bazyliki laterańskiej; sekretarz Świętej Kongregacji Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji; prefekt Trybunału Apostolskiej Sygnatury Sprawiedliwości; protektor Portugalii Domenico Orsini d’Aragona (9 września 1743) – kardynał diakon S. Maria ad Martyres; protektor królestwa Obojga Sycylii; minister pełnomocny króla Ferdynanda Sycylijskiego przy Stolicy Apostolskiej Flavio Chigi (26 listopada 1753) – kardynał diakon S. Maria in Portico; prefekt Świętej Kongregacji ds. Obrzędów Luigi Maria Torregiani (26 listopada 1753) – kardynał diakon S. Agata in Suburra; sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej; prefekt Świętej Konsulty; prefekt Świętej Kongregacji ds. Awinionu; prefekt Świętej Kongregacji ds. Sanktuarium w Loreto François-Joachim de Pierre de Bernis (2 października 1758) – kardynał diakon bez tytułu; protektor Francji; arcybiskup Albi Giovanni Costanzio Caracciolo (24 września 1759) – kardynał diakon S. Cesareo in Palatio; prefekt Trybunału Apostolskiej Sygnatury Łaski Nicola Perrelli (24 września 1759) – kardynał diakon S. Giorgio in Velabro Andrea Corsini (24 września 1759) – kardynał diakon S. Angelo in Pescheria Andrea Negroni (18 lipca 1763) – kardynał diakon Ss. Vito e Modesto; sekretarz ds. Brewe Apostolskich Saverio Canali (26 września 1766) – kardynał diakon S. Maria della Scala; komendatariusz opactwa terytorialnego Subiaco Benedetto Veterani (26 września 1766) – kardynał diakon Ss. Cosma e Damiano; prefekt Świętej Kongregacji Indeksu
29 elektorów zostało nominowanych przez Klemensa XIII, a 15 przez Benedykta XIV. Alessandro Albani dostał kapelusz kardynalski od Innocentego XIII, a Neri Maria Corsini od Klemensa XII.
Nieobecni Czterej kardynałowie francuscy, trzej niemieccy, dwaj włoscy, jeden portugalski i jeden hiszpański usprawiedliwiło swoją nieobecność zaawansowanym wiekiem, złym stanem zdrowia lub dużą odległością od RzymuRitzler, s. 25; Sede Vacante 1769; zob. też Pastor, s. 10.:
Giacomo Oddi (9 września 1743) – kardynał prezbiter S. Lorenzo in Lucina; protoprezbiter Świętego Kolegium Kardynałów; arcybiskup Viterbo e Toscanella Carlo Francesco Durini (26 listopada 1753) – kardynał prezbiter Ss. IV Coronati; arcybiskup Pawii Luis Antonio Fernández de Córdoba Portocarrero (18 grudnia 1754) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Toledo, prymas Hiszpanii Etienne-René Potier de Gesvres (5 kwietnia 1756) – kardynał prezbiter S. Agnese fuori le mura; biskup Beauvais Franz Konrad Casimir von Rodt (5 kwietnia 1756) – kardynał prezbiter S. Maria del Popolo; biskup Konstancji Francisco de Saldanha da Gama (5 kwietnia 1756) – kardynał prezbiter bez tytułu; patriarcha Lizbony; pierwszy kapelan i jałmużnik Królestwa Portugalii Franz Christoph Freiherr von Hutten zu Stolzenfels (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Spiry Christoph Anton von Migazzi (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Wiednia; administrator diecezji Vacz Antoine Clairiard de Choiseul de Beaupré (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; arcybiskup Besançon Jean-François-Joseph Rochechouart (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter S. Eusebio; biskup Laon Louis-César-Constantine de Rohan-Guéménée (23 listopada 1761) – kardynał prezbiter bez tytułu; biskup Strasbourga
Sześciu nieobecnych mianował Benedykt XIV, pięciu Klemens XIII.
Podziały frakcyjne Konklawe 1769 zostało w całości zdominowane przez problem jezuicki. Kardynałowie dzielili się na partię projezuicką (tzw. Gorliwi) i antyjezuicką (kardynałowie koron). Ta pierwsza była znacznie liczniejsza, nie na tyle jednak, by móc przeforsować samodzielnie własnego kandydataZob. Littell, s. 598-599; Sede Vacante 1769.:
Zelanti (Gorliwi) – zwolennicy jezuitów. Trzon tej partii tworzyli kardynałowie Rezzonico (lider), Torregiani, Castelli, Buonaccorsi, Chigi, Boschi, Gian Francesco Albani, Alessandro Albani, Bufalini, Rossi i Fantuzzi. Zaliczano do niej również bardziej umiarkowanych kardynałów Caliniego, Veteraniego, Molino, Priuli, Lanze, Spinolę, Paraccianiego, Borromeo, Stoppaniego, Serbelloniego, Canale, Negroniego, Pamphiliego, Cavalchiniego i Contiego. Partia Koron – tworzyło ją dziesięciu kardynałów, poddanych Francji, Hiszpanii i Neapolu: Bernis, Luynes, Solis, La Cerda, Orsini, Sersale, Perelli, Caracciolo, Pirelli i Branciforte. Liderem tej partii w pierwszej fazie konklawe był Orsini, następnie Bernis i ostatecznie Solis. neutralni – dziesięciu kardynałów zajmowało pozycje neutralne, ale bliższe raczej stronnictwu Koron: Stuart, Lante, Neri Corsini, Andrea Corsini, Ganganelli, Guglielmi, Malvezzi, Pallavicini, Pozzobonelli, a także Colonna, który mimo sympatii do Zelantów miał pewne zobowiązania wobec dworu neapolitańskiego. Pozzobonelli był oficjalnym przedstawicielem Wiednia.
Kandydaci na papieża Nie było wyraźnego faworyta konklawe. Przedstawiciele Francji, Hiszpanii i Neapolu rozważali szanse praktycznie wszystkich elektorów pochodzenia włoskiego. Spośród nich wykluczonych zostało kilku powiązanych z zagranicznymi dworami (Orsini), zbyt starych (Cavalchini, Neri Corsini, Conti) lub zbyt młodych (w wieku poniżej 50 lat), co w rezultacie dawało liczbę około 30 potencjalnych kandydatówLittell, s. 598-599; Pastor, s. 31 i nast. Wiek każdego z elektorów jest podany na Sede Vacante 1769. Spośród Włochów poniżej 50 lat mieli Gianfrancesco Albani, Rezzonico, Colonna, Pallavicini, Borromeo, Pamphili i Andrea Corsini..