thumb|Tablica przy wejściu do gmachu seminarium

Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej (inaczej nazywane: Metropolitalne Seminarium Duchowne w Krakowie, Arcybiskupie Seminarium Duchowne w Krakowie) – seminarium duchowne w Krakowie przygotowujące do stanu duchownego kleryków dwóch diecezji: archidiecezji krakowskiej i diecezji bielsko-żywieckiej. Klerycy tego seminarium odbywają studia na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie.

Jednym z alumnów seminarium był Karol Wojtyła.

Historia W 1601 na synodzie diecezjalnym wydano dekret o powstaniu seminarium. Z kolei 20 grudnia 1602 kard. Bernard Maciejowski podejmuje decyzję o erygowaniu seminarium. Początkowo alumni mieszkali na Wawelu, ale z czasem wyodrębniły się trzy seminaria: prowadzone przez księży misjonarzy, akademickie i zamkowe. Jednak 28 września 1901 powstało nowe seminarium diecezjalne przy ul. Podzamcze. Zostało powołane przez biskupa krakowskiego kardynała Jana Duklana Puzynę, którego staraniem wzniesiono w latach 1899–1902 neogotycki gmach według projektu Gabriela NiewiadomskiegoMichał Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006.. Zarząd nowego seminarium stanowili księża diecezjalni. W latach I i II wojny światowej budynek był w rękach okupanta. Lata powojenne pozwoliły na modernizacje obiektu. W roku 1954 diecezja oddała na użytkowanie seminarium budynek przy ul. Piłsudskiego 4 (wówczas Manifestu Lipcowego 4). W kolejnych latach dokonano wielu remontów i modernizacji tak, aby 17 listopada 2001 uroczyście świętować 400-lecie seminarium, które służy wielu pokoleniom kapłanów. 13 sierpnia 1991 seminarium odwiedził papież Jan Paweł II.

Od 2021 kandydaci przygotowujący się do kapłaństwa z archidiecezji krakowskiej i diecezji bielsko-żywieckiej, nie rozpoczynają od razu studiów, ale przeżywają tak zwany okres propedeutyczny, który przeznaczony jest na czytanie Pisma Świętego, osobistą modlitwę, pracę i rozeznawanie powołania. Trwa on jeden rok. Od października 2024 najmłodsi kandydaci do kapłaństwa mieszkają przez pierwszy miesiąc w Zakrzowie na terenie ośrodka wczasowo-rekolekcyjnego prowadzonego przez Caritas, po czym przenoszą się do krakowskiej siedziby seminarium na Podzamczu. Wprowadzenie okresu propedeutycznego spowodowało wydłużenie formacji do kapłaństwa z sześciu do siedmiu lat.

Obiekty Seminarium składa się z jednego budynku: budynek przy ul. Podzamcze 8, niedaleko Wawelu, zamieszkują klerycy. Budynek ten stanowi główną siedzibę seminarium – mieści się w nim rektorat.

Przełożeni Rektor ks. kan. R.M. prof. Robert Woźniak

Wicerektor ks. Jacek Moskal

Prokurator ks. kan. dr Paweł Głowacz

Ojcowie Duchowni ks. dr Bogusław Kastelik ks. kan. Marek Suder

Prefekt, odpowiedzialny za etap propedeutyczny ks. kan. dr Albert Wołkiewicz

Ojciec Duchowny, odpowiedzialny za etap propedeutyczny ks. Sebastian Fajfer

Rektorzy Rektorzy Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej od 1901 roku: L.p. Imię i nazwisko Okres urzędowania 1. ks. biskup Anatol Nowak 1901–1912 2. ks. infułat Marceli Ślepicki 1912–1914 3. ks. kanonik dr Jan Mazanek 1914–1915 4. ks. prałat dr Jan Korzonkiewicz 1915–1920 5. ks. kanonik dr Stanisław Rospond (następnie biskup pomocniczy krakowski) 1920–1927 6. ks. kanonik Zygmunt Kulig 1927–1930 7. ks. kanonik dr Franciszek Barda (następnie biskup pomocniczy przemyski, potem biskup diecezjalny przemyski) 1930–1931 8. ks. prałat dr Szymon Hanuszek 1931–1939 9. ks. prałat dr Jan Piwowarczyk 1939–1945 10. ks. prałat dr Karol Kozłowski 1945–1961 11. ks. infułat prof. dr hab. Eugeniusz Florkowski 1961–1970 12. ks. infułat dr Franciszek Macharski (następnie arcybiskup metropolita krakowski) 1970–1978 13. ks. prałat dr Stanisław Nowak (następnie biskup diecezjalny częstochowski, potem arcybiskup metropolita częstochowski) 1978–1984 14. ks. infułat Jan Zając (od 2004 roku biskup pomocniczy krakowski) 1984–1993 15. ks. prałat prof. dr hab. Edward Staniek 1993–2001 16. ks. kanonik dr Józef Guzdek (następnie biskup pomocniczy krakowski, potem biskup polowy Wojska Polskiego, arcybiskup metropolita białostocki) 2001–2004 17. ks. prałat dr Józef Morawa 2004–2007 18. ks. prałat dr hab. Grzegorz Ryś (następnie biskup pomocniczy krakowski, potem arcybiskup metropolita łódzki, arcybiskup metropolita krakowski) 2007–2011 19. ks. prałat prof. dr hab. Roman Pindel (następnie biskup diecezjalny bielsko-żywiecki) 2011–2013 20. ks. kanonik dr hab. Krzysztof Gryz 2013–2017 21. ks. prof. zw. dr hab. Janusz Mastalski (następnie biskup pomocniczy krakowski) 2017–201922.ks. kanonik dr Andrzej Tarasiuk2019–202223.ks. kanonik dr Michał Kania2022-202524.p.o. ks. kanonik Robert Młynarczyk202525.ks. kanonik R.M. prof. Robert Woźniakod 2025

Znani absolwenci Imię i nazwisko Lata życia Pełnione funkcjeks. kard. Albin Dunajewski 1817–1894 biskup ordynariusz krakowski ks. abp Józef Bilczewski 1860–1923 arcybiskup metropolita lwowski, święty Kościoła katolickiego ks. bp Anatol Nowak 1862–1933 biskup pomocniczy krakowski, biskup ordynariusz przemyski ks. bp Stanisław Rospond 1877–1958 biskup pomocniczy krakowski ks. bp Franciszek Barda 1880–1964 biskup pomocniczy przemyski, biskup ordynariusz przemyski ks. Michał Rapacz 1904–1946 kapłan archidiecezji krakowskiej, Błogosławiony Kościoła Katolickiego ks. Władysław Bukowiński 1904–1974 kapłan zwany Apostołem Kazachstanu, błogosławiony Kościoła katolickiego ks. Piotr Dańkowski 1908–1942 kapłan archidiecezji krakowskiej, błogosławiony męczennik II wojny światowej ks. bp Julian Groblicki 1908–1995 biskup pomocniczy krakowski ks. bp Józef Rozwadowski 1909–1996 biskup ordynariusz łódzki ks. bp Jan Pietraszko 1911–1988 biskup pomocniczy krakowski, Sługa Boży ks. bp Stanisław Smoleński 1915–2006 biskup pomocniczy krakowski papież Jan Paweł II 1920–2005 papież, święty Kościoła katolickiego ks. kard. Andrzej Maria Deskur 1924–2011 przewodniczący Papieskiej Komisji Środków Masowego Przekazu ks. kard. Franciszek Macharski 1927–2016 arcybiskup senior metropolii krakowskiej ks. Józef Tischner 1931–2000 prezbiter katolicki i filozof, profesor Papieskiej Akademii Teologicznej. Kawaler Orderu Orła Białego ks. bp Tadeusz Pieronek 1934–2018 biskup pomocniczy sosnowiecki, sekretarz generalny KEP, rektor PAT w Krakowie ks. abp Stanisław Nowak 1935–2021 arcybiskup senior metropolii częstochowskiej ks. kanonik Józef Kurzeja 1937–1976 kapłan archidiecezji krakowskiej, Sługa Boży ks. bp Kazimierz Górny ur. 1937 biskup senior diecezji rzeszowskiej ks. bp Tadeusz Rakoczy ur. 1938 biskup senior diecezji bielsko-żywieckiej ks. kard. Stanisław Dziwisz ur. 1939 arcybiskup metropolita senior krakowski ks. bp Jan Zając ur. 1939 biskup pomocniczy senior krakowski ks. abp Juliusz Janusz ur. 1944 nuncjusz apostolski w Słowenii ks. kard. Stanisław Ryłko ur. 1945 przewodniczący emeryt Papieskiej Rady ds. Świeckich, Archiprezbiter senior Bazyliki Matki Bożej Większej ks. bp Jan Szkodoń 1946-2025 biskup pomocniczy senior krakowski ks. abp Józef Wesołowski 1948–2015 były nuncjusz apostolski na Dominikanie ks. kard. Kazimierz Nycz ur. 1950 arcybiskup metropolita warszawski senior ks. bp Józef Guzdek ur. 1956 arcybiskup metropolita białostocki ks. bp Roman Pindel ur. 1958 biskup ordynariusz diecezji bielsko-żywieckiej ks. kard. Grzegorz Ryś ur. 1964 arcybiskup metropolita krakowskiks. bp Janusz Mastalski ur. 1964biskup pomocniczy archidiecezji krakowskiej

Zobacz też Archidiecezja krakowska Biskupi krakowscy Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie

Przypisy

Kategoria:Archidiecezja krakowska Kategoria:Katolickie seminaria duchowne I Rzeczypospolitej Kategoria:Uczelnie w Krakowie Kraków