thumb|Mapa Górnych Łużyc Górne Łużyce (, , , , ) – kraina historyczno-geograficzna w Niemczech (kraj związkowy Saksonia, częściowo Brandenburgia), południowa część Łużyc. Część tego obszaru leżąca na zachód od Kwisy znajduje się na terytorium Polski (województwo dolnośląskie, kilka miejscowości w województwie lubuskim).
Głównym miastem jest Budziszyn. Do początku XV wieku tereny te znane były jako Milsko, od zamieszkującego je plemienia słowiańskiego Milczan. Na tych ziemiach wykształcił się język górnołużycki.
Kalendarium thumb|Polska za panowania Bolesława Chrobrego. Górne Łużyce podpisane jako Milsko thumb|Mapa Górnych Łużyc, 1635 mały|Mapa Łużyc w 1715 r. mały|Łużyce w 1886 roku VI wiek – teren Milska zasiedlili Słowianie 932 – ziemie Milczan zostały podbite przez króla niemieckiego Henryka I, który zmusił Milczan do składania mu danin 971 – Otton I wprowadził nową organizację okręgów grodowych 1002–1005 – Bolesław Chrobry zajął Milsko i włączył do Polski, pierwsza wzmianka o stolicy regionu – Budziszynie 1015 – Milsko zajął cesarz Henryk II 30 stycznia 1018 – pokój budziszyński przyznał Milsko Polsce, 1029 – oblężenie Budziszyna w trakcie wojny polsko-niemieckiej: miasto i region obronione przez Polskę 1031 – cesarz Konrad II podbił Milsko i włączył je w skład Marchii Miśnieńskiej 1076 – część Milska została przyłączona do Księstwa Czech 1131 – ostatnia wzmianka o Milczanach w związku z wzniesieniem lub przebudową grodu w Görlitz przez czeskiego księcia Sobiesława IJasper von Richtohofen, Bieżuczanie – Milczanie – Serbowie, Słowiańskie osadnictwo na niemieckich i polskich Górnych Łużycach po obu stronach Nysy, [w:] Milicz. Gród na pograniczu, Wrocław 2008. 1143 – margrabia Miśni Konrad Wielki przejął kontrolę nad tym terenem 1158 – obszar został przyznany Czechom 1200 około – rozpoczęcie kolonizacji niemieckiej 1253 – margrabia brandenburski Otton III otrzymał te ziemie jako posag księżniczki Beatrycze, córki króla czeskiego Wacława I 1319 – król czeski Jan Luksemburski zajął zachodnią część Milska, a wschodnią z Görlitz, Żytawą i Lubaniem przejął książę jaworski Henryk z dynastii Piastów 1329 – książę jaworski Henryk zrzekł się części Milska ze Zgorzelcem na rzecz Czech, zachowując m.in. Żytawę i Lubań 1336 – wzmianka o urzędowaniu w Löbau słowiańskiej rady miejskiej 1337/1346 – przejście Żytawy i Lubania pod władztwo czeskie 1346 – powstał Związek Sześciu Miast 1348 – inkorporacja Milska do Korony Czeskiej, 1362 – wzmianka o urzędowaniu w Kamenz słowiańskiego burmistrza mały|Górne Łużyce i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych1368 – po śmierci księcia świdnickiego Bolka II, zwanego Małym, wschodnia część Milska włączona zostaje do Czech 1370 – po włączeniu Łużyc Dolnych do korony czeskiej następiło połączenie Milska i Łużyc Dolnych 1466/1469–1490 – Łużyce pod kontrolą króla Węgier Macieja Korwina będącego wówczas również antykrólem Czech 1490–1526 – pod rządami Jagiellonów 1635 – gdy prawie całe Łużyce Górne przyłączone do Elektoratu Saksonii, miasto Schirgiswalde czeską eksklawą. Łużyce Górne przestały być częścią Korony Czeskiej. 1691 – powołanie przez stany górnołużyckie komisji serbskich duchownych do stworzenia górnoserbskiego języka pisanego 1693 – przetłumaczenie na język serbski Małego Katechizmu przez proboszcza Michała Frencla 1697–1763 – Łużyce Górne jako część Elektoratu Saksonii w unii personalnej z Polską. Przez miasta Hoyerswerda, Königsbrück czy Lubań wiodą trasy częstych przejazdów królów Polski Augusta II i Augusta III z Drezna do Warszawy i Wschowy. Pamiątką po tym okresie są m.in. liczne pocztowe słupy dystansowe ozdobione herbami Polski i Saksonii, monogramami królów Augusta II i Augusta III i polską koroną królewską w miastach łużyckich oraz kamienie milowe ozdobione monogramami królów w pomniejszych miejscowościach i dzielnicach 1722 – protestanccy czescy imigranci (bracia morawscy) zakładają miasto Herrnhut, w 1742 zakładają miasto Niska w latach 60. XVIII w. w Hoyerswerdzie dzieciństwo spędza Jan Henryk Dąbrowski 1806 – w granicach Królestwa Saksonii 1813 – obszar zmagań w czasie wojen napoleońskich (bitwa pod Budziszynem) 1815 na mocy uchwał kongresu wiedeńskiego wschodnia część Łużyc Górnych z Görlitz, Lubaniem i Mużakowem przyłączona do pruskiej prowincji Śląsk (niem. Niederschlesien) rozwiązanie Związku Sześciu Miast założenie Parku Mużakowskiego, jedynego obiektu na Łużycach wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO 1819 – próba reaktywacji Związku Sześciu Miast w okrojonym składzie jako Związek Czterech Miast (istniał do 1868) 1825 – północno-zachodnia część Łużyc Górnych z Hoyerswerdą i Ruhlandem włączona do prowincji Śląsk 1845 włączenie Schirgiswalde do Saksonii pierwsze publiczne wykonanie hymnu Serbołużyczan w Budziszynie 1871 – w granicach Niemiec 1890 – Zgorzelec, Żytawa i Budziszyn największymi miastami Górnych Łużyc 1912 – powstanie serbskiej organizacji Domowina, liczącej wkrótce 180 tys. członków 1918 – zgłoszenie przez władze czeskie postulatu włączenie Łużyc Górnych do Czechosłowacji po 1933 – masowa germanizacja i zmienianie nazw pochodzenia słowiańskiego 1945 obszar zmagań na froncie wschodnim II wojny światowej z udziałem 2 Armii Wojska Polskiego (operacja łużycka) w efekcie postanowień konferencji poczdamskiej wschodnia część Łużyc Górnych (pomiędzy Nysą Łużycką a Kwisą, ze Zgorzelcem i Lubaniem) wchodzi w skład Polski. 1949 – zachodnia część Łużyc Górnych w granicach Niemieckiej Republiki Demokratycznej 1990 – niemiecka część Łużyc Górnych rozdzielona między Saksonię (większość regionu) i Brandenburgię (skrawki północno-zachodnie z miastem Ruhland) 1991 – reaktywacja Związku Sześciu Miast
Miasta górnołużyckie thumb|Budziszyn thumb|Zgorzelec Lp.MiastoPopulacja(2014)PaństwoJednostka administracyjna1.GörlitzMiasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do piastowskiego księstwa jaworskiego w latach 1319–1329 i prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945. 54 193 NiemcySaksonia2.Budziszyn (Bautzen, Budyšin) 39 475 NiemcySaksonia3.Hoyerswerda (Wojerecy)Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1825–1945. 33 825 NiemcySaksonia4.Zgorzelec 31 716 Polskawojewództwo dolnośląskie5.Żytawa (Zittau) 25 792 NiemcySaksonia6.LubańMiasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do piastowskiego księstwa jaworskiego w latach 1319–1337 i prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945. 21 788 Polskawojewództwo dolnośląskie7.Bogatynia 18 385 Polskawojewództwo dolnośląskie8.Biała Woda (Weißwasser, Běła Woda)Miasto zaliczane także do Dolnego Śląska z racji na przynależność do prowincji Śląsk i Dolny Śląsk w latach 1815–1945. 17 074 NiemcySaksonia9.Löbau 15 288 NiemcySaksonia10.Kamenz (Kamjenc) 15 158 NiemcySaksonia11.Ebersbach-Neugersdorf 12 713 NiemcySaksonia12.Bischofswerda 11 414 NiemcySaksonia13.Niska (Niesky) 9526 NiemcySaksonia14.Lauta 8680 NiemcySaksonia15.Pulsnitz 7524 NiemcySaksonia
Wsie górnołużyckie Górnołużyckie nazwy wsi
Galeria
Zobacz też Łużyce Dolne Łużyce Limes Sorabicus (Marchia Łużycka)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Tomasz Jaworski, Żary w dziejach pogranicza śląsko-łużyckiego, Żary 1993 Waldemar Bena, Polskie Górne Łużyce. Przyroda – Historia – Zabytki, Wydawnictwo F.H. Agat, Zgorzelec 2003