Adam Wrzosek (ur. 6 maja 1875 w Zagórzu, zm. 26 lutego 1965 w Poznaniu) – polski lekarz patolog, antropolog oraz historyk medycyny.

Życiorys Urodził się w rodzinie szlacheckiej, herbu Dołęga. Rodzicami byli Józef Wrzosek i Pelagia ze Skibińskich. Szkołę średnią rozpoczął w Piotrkowie, a zakończył w Łodzi, gdzie w 1894 otrzymał świadectwo dojrzałości. Studiował w Kijowie, Zurychu, Berlinie, Paryżu, Krakowie i Wiedniu. Od 1910 był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykładał tam historię medycyny. W 1918 został profesorem na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. W 1920 zamieszkał w Poznaniu – został tu powołany na stanowisko organizatora i pierwszego dziekana nowo utworzonego Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego. Od 1930 był członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1935–1939 kierował też Zakładem Historii Medycyny na Uniwersytecie w Wilnie. Był założycielem Polskiego Towarzystwa Antropologicznego i Towarzystwa Historii Medycyny, a także redaktorem Przeglądu Antropologicznego oraz Archiwum Historii i Filozofii Medycyny. Był członkiem Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania. W czasie wojny mieszkał w Warszawie, przy ul. Madalińskiego 15. Tam zakładał i kierował w latach 1942–1944 jako dziekan Wydziałem Lekarskim Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich w Warszawie, którego był później prorektorem. Wykładał tam propedeutykę lekarską, historię i filozofię medycyny i antropologię, a po powstaniu warszawskim – w Krakowie wykładał historię i filozofię medycyny.

W 1945 powrócił do Poznania, by odbudować zdewastowany przez okupanta niemieckiego Zakład Historii i Filozofii Medycyny i Zakład Antropologii. Wykładał tam historię i filozofię medycyny, logikę medycyny, etykę lekarską i antropologię. Od 1947 do 1957 był przeniesiony na emeryturę, a od 1957 do 1960 został reaktywowany na profesora Katedry Historii Medycyny na Akademii Medycznej w Poznaniu. Wykładał tam historię, medycynę i propedeutykę lekarską. Od 1945 przez trzy lata był sekretarzem Wydziału IV PAU, a w latach 1948–1950 dyrektorem tego wydziałuReprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN, Katedra Historii Medycyny UJ CM.. Od 1960 był na emeryturze. W 1964 został uhonorowany godnością doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. thumb|240px|Grób prof. Adama Wrzoska i Ludmiły Krakowieckiej na Cmentarzu Junikowskim Zmarł 26 lutego 1965 w Poznaniu. Pochowany został na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu (pole 1, kwatera 1, miejsce 26)Adam Wrzosek – miejsce pochówku na Junikowie w Poznaniu [dostęp 2020-07-04].. Był żonaty z Marią Dąbrowską, z którą miał córkę Ludmiłę (zamężną – Krakowiecką).

Część jego księgozbioru prywatnego weszła w skład zbiorów Muzeum Wydziału Lekarskiego UJ. Współcześnie liczne książki z jego biblioteki domowej są także częścią księgozbiorów Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Archiwum PAN Oddziału w Poznaniu, Biblioteki Katedry i Zakładu Historii i Filozofii Nauk Medycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Biblioteki Głównej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

W 1920 r. Wrzosek stworzył bibliotekę Zakładu Historii i Filozofii Medycyny na Uniwersytecie Poznańskim, którą odbudowywał z wysiłkiem po zakończeniu drugiej wojny światowej najpierw na Uniwersytecie Poznańskim (1945-1949), a następnie Akademii Lekarskiej (styczeń - marzec 1950) i Akademii Medycznej w Poznaniu (od marca 1950). W skład księgozbioru zakładowego wchodziły starodruki, druki XIX- i XX-wieczne, periodyki XVIII-wieczne, czasopisma XIX- i XX-wieczne, druki ulotne, rękopisy i zbiory ikonograficzne. Biblioteka ta uległa likwidacji w 1971 r., wkrótce po rozwiązaniu Zakładu Historii Medycyny Akademii Medycznej w Poznaniu. Bibliotekę odtworzono w okrojonym kształceni w 1987 r., kilka lat po reaktywacji dawnej jednostki Wrzoska; do księgozbioru wróciła jednak tylko część woluminów z dawnego zasobu bibliotecznego ZakładuPękacka-Falkowska K., Skalski P., Czyje książki? Biblioteka Katedry Historii i Filozofii Medycyny w Poznaniu w latach 1920-1989. Dzieje instytucjonalne jednostki oraz znaki proweniencyjne w woluminach z tzw. depozytu Adama Wrzoska, „Acta Medicorum Polonorum”, 15 (2), 2025, 169-307 [plus aneksy dostępne wyłącznie on-line], DOI: 10.20883/amp.2025/9..

W 2022 ukazała się monografia Michała Musielaka Profesor Adam Wrzosek (1875–1965) – historyk i filozof medycyny. Zarys biografii intelektualnej, opublikowana przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Dorobek naukowy Dorobek uczonego stanowi około 460 pozycji (głównie z historii medycyny, propedeutyki lekarskiej, biologii, bakteriologii, antropologii, prehistorii, etnografii i kultury polskiej, w tym monografie wybitnych lekarzy – Jędrzeja Śniadeckiego, Ludwika Bierkowskiego, Józefa Majera, Karola Marcinkowskiego i Tytusa Chałubińskiego).

Zajmował się także filozofią medycyny i należał do polskiej szkoły filozofii medycynyPolska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010..

Założył dwa czasopisma: „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” oraz „Przegląd Antropologiczny”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2 maja 1923 „za zasługi, położone dla Rzeczypospolitej Polskiej na polu nauki i pracy obywatelskiej”

Upamiętnienie Jego imię nosi niewielka ulica na poznańskich Winiarach, przy której zlokalizowane jest Wielkopolskie Centrum Pediatrii, znajdująca się między szpitalami MSW a wojewódzkim (druga – niepołączona część – dawniej odchodziła od Alei Solidarności, obecnie nosi nazwę Dobrego Pasterza), a w przeszłości przesiadkowy przystanek MPK Poznań tamże (linia tramwajowa na Piątkowską, przemianowany na OsiPodczas pandemii COVID-19 jego imię nosiła także hala 7A szpitala tymczasowego na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich, będącego częścią Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.Ulica imienia Adama Wrzoska znajduje się również w nadmorskiej miejscowości Dębki. To tam Państwo Wrzosek kupili kaszubską chatę wraz z zabudowaniami gospodarskimi. Z czasem przebudowali je na dworek. Profesor Wrzosek gromadzil tam eksponaty związane z kulturą kaszubską, rozkradzione w czasie wojny. Dziś w dworku mieści się Ośrodek Charytatywno-Wypoczynkowy "Gwiazda Morza" prowadzony przez Caritas Archidiecezji Poznańskiej.Jego imię nosi także budynek Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego (Collegium Adama Wrzoska) przy ul. Rokietnickiej w Poznaniu..

Przypisy

Bibliografia Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, Warszawa – Poznań, 1981, s. 848. Zenon Maćkowiak, Michał Musielak, Adam Wrzosek: życie i działalność, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2000. Michał Musielak, Adam Wrzosek, [w:] Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010. Michał Musielak, Profesor Adam Wrzosek (1875–1965) – historyk i filozof medycyny. Zarys biografii intelektualnej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2022. Katarzyna Pękacka-Falkowska, Piotr Skalski, Czyje książki? Biblioteka Katedry Historii i Filozofii Medycyny w Poznaniu w latach 1920-1989. Dzieje instytucjonalne jednostki oraz znaki proweniencyjne w woluminach z tzw. depozytu Adama Wrzoska, "Acta Medicorum Polonorum" 2025, t. 15, z. 3, s. 169-307 [ aneksy dostępne wyłącznie w wersji on-line : https://actamedicorum.ump.edu.pl/250/r-15-2025-z-2 ], DOI: 10.20883/amp.2025/9

Linki zewnętrzne Biogram w Wielkiej Internetowej encyklopedii tatrzańskiej

Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Łodzi Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Junikowie Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy historycy medycyny Kategoria:Polscy filozofowie medycyny Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Ziem Zachodnich Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziałów Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Urodzeni w 1875 Adam Kategoria:Zmarli w 1965