thumb|Żołnierze regimentu Massalskiego w 1775 6 Regiment Pieszy Litewski – oddział piechoty armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Sformowany 9 grudnia 1775 jako dar biskupa wileńskiego księcia Massalskiego. Nazwę i szefostwo zawarowano dla domu Massalskich. W 1776 roku liczył etatowo 110 żołnierzy.
Stan faktyczny według „raty marcowej” z 1777 roku wynosił 94 żołnierzy. Według raportu za okres 15 I – 15 II 1779 roku regiment składał się z dwóch kompanii i zgodnie z etatem miał mieć 111 „głów”. Faktycznie posiadał 105 żołnierzy.
Reformy sejmu czteroletniego przewidywały w 1789 przyrost liczebności wojsk do armii 100 tysięcznej. Etat zakładał powiększenie regimentu do 2153 osób. Nieco później zmniejszono jej etat do 65 tysięcy. Ten, jak i wcześniejszy etat nie został zrealizowany. Udało się jednak powiększyć regiment do czterech kompanii. Według raportu z lutego 1790 roku, w regimencie etatowo powinny być 723 osoby. Faktycznie było ich 521.
We wrześniu 1792 roku etat regimentu przewidywał 1440 żołnierzy. Faktycznie było ich 839. W wyniku redukcji przeprowadzonej w sierpniu 1793 roku, etat jednostki wyniósł 752 żołnierzy, a faktycznie 686. Stan regimentu, sporządzony na podstawie raportu z 16 grudnia 1793 wynosił etatowo 799 osób, a faktycznie 633 żołnierzy. Prawdopodobnie wielkości te niewiele się zmieniły do wybuchu powstania kościuszkowskiego.
Przy zachowaniu etatu z 1776, nowy zaciąg dla jednostki przewidywał 320 ludzi, co razem miało stanowić 330 żołnierzy w służbie. Stan oddziału w 1792 roku, do czasu przejęcia wojska litewskiego przez konfederację targowicką, wynosił etatowo 1440 żołnierzy, a praktycznie 839. Można przyjąć, że w kwietniu 1794 roku stan regimentu wynosił etatowo 799 żołnierzy, a faktyczny 634.
Regiment posiadał dwa bataliony złożone z 4 kompanii. Jego stan liczebny na dzień 1 sierpnia 1793 wynosił 686 ludzi, a 16 kwietnia 1794 roku około 680.
Barwa regimentu Po 1776: wyłogi pąsowe, guziki srebrne. Piechota litewska używała rajtroków chabrowych. Podczas insurekcji kościuszkowskiej: wyłogi pąsowe, guziki srebrne.
Stanowiska Regiment stacjonował w następujących miejscowościach: Wilno, Nowogródek (1790), Poniewież (1792).
Żołnierze regimentu Pierwszym szefem regimentu został w 1775 roku Franciszek Massalski, a po jego odejściu w 1788 roku Franciszek Niesiołowski, którego matką była Katarzyna z domu Massalska. Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów. W 1779 roku w sztabie regimentu powinien znajdować się szef regimentu, regimentsfelczer, pułkownik, podpułkownik, major, regimentskwatermistrz, audytor i adiutant. Kwatermistrz początkowo miał rangę chorążego. Audytor pojawił się dopiero w 1790 roku. W kompaniach miało być po trzech oficerów: kapitan sztabowy, porucznik i chorąży. Razem, poza szefem i regimentsfelczerem, bez audytora, w jednostce powinno być 11 oficerów.
W 1790 roku liczba oficerów powiększyła się o jednego kapitana sztabowego, dwóch poruczników, audytora, drugiego porucznika adiutanta, czterech podporuczników, i dwóch chorążych. Po 1793 roku kadra oficerska zwiększyła się do dwóch majorów, dwóch poruczników adiutantów, trzech kapitanów z kompanią, pięciu kapitanów sztabowych, ośmiu poruczników, ośmiu podporuczników i ośmiu chorążych. Dało to liczbę 40 oficerów, bez szefa i regimentsfelczera, typową dla ówczesnych regimentów pieszych wojska całej Rzeczypospolitej.
Szefowie regimentu: książę Ksawery Massalski (4 maja 1775), Franciszek Ksawery Niesiołowski (wojewodzic nowogródzki 1785).
Pułkownicy: Jerzy A. Radziwiłł Teodor Laskarys Belcour François Thesby (2 marca 1781) Kazimierz Ruszczyc (1794)
Walki regimentu 6 Regiment Pieszy Litewski uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Szef: gen. Franciszek Ksawery Niesiołowski. Stan osobowy: 948 ludzi.
Bitwy i potyczki bitwa pod Mirem (11 czerwca 1792) bitwa pod Brześciem (23 sierpnia), bitwa pod Sałatami (29 lipca 1794).
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wojsko w Nowogródku Kategoria:Regimenty piesze litewskie Kategoria:Wojsko Polskie w Wilnie (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1775 Kategoria:Historia Poniewieża