Bogdan Tosza (ur. 10 sierpnia 1952 w Jaworznie) – polski reżyser teatralny, publicysta, eseista, animator kultury. W latach 2012–2020 Dyrektor Naczelny Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie.

Życiorys Studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim (dyplom w 1976 r.), następnie w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie na Wydziale Reżyserii Dramatu (1980), w 1998 r. uzyskał tam kwalifikacje I stopnia (doktorat), a w 2010 roku habilitację.

W latach 1976–1978 stały recenzent „Gazety Krakowskiej”. W 1983 r. stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki (Moskwa i Leningrad). W sezonie 1985–1986 wykładowca podyplomowego Studium Instruktorów Teatru w Kaliszu. W latach 1987–1988 stypendysta ITI (Hamburg, Thalia Theater). Od 1990 do 1992 r. przewodniczący sekcji reżyserów ZASP, był w tym czasie stałym felietonistą „Gońca Teatralnego”. W sezonie 1991–1992 był zastępcą dyrektora ds. artystycznych Teatru Śląskiego im. St. Wyspiańskiego w Katowicach, a w latach 1992–2003 był jego Dyrektorem Naczelnym i Artystycznym. Poza reżyserowaniem sztuk teatralnych był także inicjatorem i gospodarzem wielu spotkań literackich (m.in. współorganizator wizyty Josifa Brodskiego w Katowicach, który 22 czerwca 1993 r. odebrał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego). W Teatrze Śląskim, za czasu dyrektorowania gościł na spotkaniach z widzami i czytelnikami m.in. Czesława Miłosza, Stanisława Barańczaka, Tomasa Venclovę, Andrzeja Drawicza, ks. Jana Twardowskiego, Egona Naganowskiego i Adama Zagajewskiego. We wrześniu 1996 r. był organizatorem „Dni Güntera Grassa” w Teatrze Śląskim, z udziałem wielu wybitnych tłumaczy literatury polskiej i niemieckiej.

Od 1992 r. jest wykładowcą Wydziału Radia i Telewizji im. K. Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, gdzie prowadzi zajęcia z reżyserii, pracy z aktorem i historii dramatu. W latach 1992–1993 stały felietonista „Teatru”. W 1993 r. był stypendystą Goethe Institut (Prien/Chiemsee). W 1995 r. seminarzysta Institut für Kulturwissenschaft w Wiedniu (dyplom ”Theatre management of international festival and repertory productions”). Od 1996 do 1999 r. był przewodniczącym Rady Programowej Radia Katowice S. A. W latach 1997–2003 wiceprezes Stowarzyszenia Dyrektorów Teatrów. W 2000 r. był stypendystą Goethe Institut w Berlinie. Od 2001 do 2003 r. członek komisji stypendialnej Ministerstwa Kultury. W latach 2002–2003 stały felietonista Radia eM. Od 2003 r. członek Rady Programowej TV Kraków. Od 2004 do 2006 r. Dyrektor Naczelny i Artystyczny Teatru Polskiego we Wrocławiu. Od 2010 r. Dyrektor festiwalu Łódź Czterech Kultur. Od października 2012 roku do sierpnia 2020 r. Dyrektor Naczelny Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie.

Publikował w „Dialogu”, „Zeszytach Literackich”, „Tygodniku Powszechnym”.

W 2007 r. nakładem Wydawnictwa Archidiecezji Lubelskiej „Gaudium” ukazały się jego teksty teatralne pt. Pisane na stronie.

Jego żona, Elżbieta Tosza, jest dziennikarką i publicystką. Mieszkają w Krakowie.

Nagrody i odznaczenia Otrzymane nagrody i odznaczenia: „Złota Maska” za reżyserię Rewizora Nikołaja Gogola w Teatrze Śląskim w Katowicach (1990), „Złota Maska” za reżyserię Antygony Jeana Anouilha w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu (1992), Nagroda Prezydenta Miasta Katowice za integrację środowisk twórczych (1994), Loża Liderów „Trybuny Śląskiej” za przedsięwzięcie roku (1998), finał Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej (Requiem dla gospodyni Wiesława Myśliwskiego, 2001); Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1999), Złoty Krzyż Zasługi (1999), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2002, za wybitne zasługi w pracy artystycznej.).

Poeta Janusz Szuber zadedykował Bogdanowi Toszy wiersz pt. Otwarte okno, opublikowany w tomikach poezji pt. Wpis do ksiąg wieczystych z 2009 oraz Wyżej, niżej, już z 2010.

thumb|240px|Bogdan Tosza, Kraków, 26 października 2007 thumb|240px|ks. Jan Twardowski, Elżbieta i Bogdan Toszowie, Teatr Śląski, Katowice, 26 kwietnia 1995thumb|240px|Elżbieta i Bogdan Toszowie, Barbara Toruńczyk, Kraków, 26 października 2007 thumb|240px|Bogdan Tosza, Jan Strzałka i Piotr Mitzner, Kraków, 26 października 2007 thumb|240px|Bogdan Tosza, Tomasz Cyz i Tomasz Fiałkowski („Tygodnik Powszechny”), Kraków, 26 października 2007 Dorobek artystyczny Reżyseria teatralna 1979 – Dom Bernardy Alba Federico Garcíi Lorki – Teatr im A. Mickiewicza w Częstochowie 1980 – Strach i zachwyt Ireneusza Iredyńskiego (prapremiera) – Teatr im. L. Solskiego w Tarnowie 1981 – Zabawa. Na pełnym morzu Sławomira Mrożka – Teatr im. L. Solskiego w Tarnowie 1981 – Co jest za tym murem? Jacka Stwory – Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu 1981 – Mizantrop Moliera – Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu 1982 – Tango Sławomira Mrożka – Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie 1983 – Pieszo Sławomira Mrożka – Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie 1983 – Garbus Sławomira Mrożka – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1983 – Piłat. Proces Chrystusa Wojciecha Bąka (prapremiera) – Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu 1984 – Dacza Ireneusza Iredyńskiego – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1984 – Dwór nad Narwią Jarosława Marka Rymkiewicza (prapremiera) – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1985 – Ostatnia podróż Jonathana Swifta Grigorija Gorina – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1985 – Trzy siostry Anotoniego Czechowa – Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu 1985 – Jak się kochają w niższych sferach Alana Ayckburna – Teatr im. W. Bogusławskiego w Kaliszu 1985 – Sami ze wszystkimi Aleksandra Gelmana – Teatr Zagłębia w Sosnowcu 1986 – Klub D. Williamsona – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1987 – Mąż i żona Aleksandra Fredry – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1987 – Czego nie widać Michaela Frayna – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1988 – Pokojówki Jeana Geneta – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1989 – Casanova Jerzego Żurka (prapremiera) – Teatr Nowy w Łodzi 1989 – Sługa dwóch panów Carlo Goldoniego – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1989 – Marmur Josifa Brodskiego (prapremiera) – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1991 – Wesele Figara Pierre’a Beaumarchais – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1991 – Antygona Jeana Anouilha – Teatr Zagłębia w Sosnowcu 1992 – Letni dzień Sławomira Mrożka – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1992 – Próby dla siedmiu Bogusława Schaeffera – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1992 – Antygona Jeana Anouilha – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1993 – Poławiacze pereł Georges’a Bizeta – Opera Śląska w Bytomiu 1993 – Toast Bogusława Schaeffera (prapremiera) – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1994 – Wiśniowy sad Antoniego Czechowa – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1994 – Antygona Jeana Anouilha – Teatr Dramatyczny w Ufie (Rosja) 1995 – Antygona w Nowym Jorku Janusza Głowackiego – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1996 – Wróżby kumaka Gűntera Grassa – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1996 – Znaki szczególne Wisławy Szymborskiej – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1997 – Ostatnia taśma. Kołysanka. Kroki Samuela Becketta – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1999 – Akropolis Stanisława Wyspiańskiego – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1999 – Parzyści Beaty Dzianowicz (prapremiera) – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 1999 – Zemsta Aleksandra Fredry – Estrada Katowice 2000 – Po deszczu Sergi Belbela – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 2001 – Requiem dla gospodyni Wiesława Myśliwskiego – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 2001 – Poskromienie złośnicy Williama Szekspira – Teatr im. J. Osterwy w Lublinie 2002 – Przypadek Klary Dei Loher – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 2002 – Chryje z Polską. Rzecz o Stanisławie Wyspiańskim Macieja Wojtyszki – Teatr Śląski im. St. Wyspiańskiego w Katowicach 2003 – Romeo i Julia Williama Szekspira – Teatr im. J. Osterwy w Lublinie 2003 – Antygona Jeana Anouilha – Teatr im. A. Mickiewicza w Częstochowie 2004 – Noże w kurach Davida Harrowera – Teatr im. J. Kochanowskiego w Opolu 2005 – Małe zbrodnie małżeńskie Érica-Emmanuela Schmitta – Teatr Polski we Wrocławiu 2007 – Opowieści Lasku Wiedeńskiego Odona von Horvatha – Teatr im. J. Osterwy w Lublinie 2007 – Blackbird Davida Harrowera – Teatr Bagatela w Krakowie 2007 – Gruba świnia Neila LaBute'a – Teatr im. J. Kochanowskiego w Opolu 2009 – Widnokrąg Wiesława Myśliwskiego – Teatr im. J. Osterwy w Lublinie 2010 – Tartuffe albo Szalbierz Moliere'a – Teatr im. J. Osterwy w Lublinie 2010 – Pamięć wody Shelagh Stephenson – Teatr im. S. Jaracza w Łodzi

Teatr Telewizji 1992 – Kim pani jest? Andrzeja Niedoby 1993 – Meeting Anny Bojarskiej 2000 – Święty grzech Włodzimierza Dulemby

Teatr Polskiego Radia 1990 – Proces Brodskiego – Radio Katowice

Publikacje Dar [w:] Czesław Miłosz in memoriam (Znak 2004, ) Pisane na stronie (Gaudium 2007, )

Przypisy

Linki zewnętrzne

Grzegorz Józefczuk, „Co się lęgnie w drobnomieszczańskiej duszy” – o spektaklu „Opowieści Lasku Wiedeńskiego” Odona von Horvatha, w reżyserii B. Toszy – o spektaklu „Antygona” Jeana Anouilha, w reżyserii B. Toszy

– recenzja książki pt. Pisane na stronie

Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Artyści związani z Wrocławiem Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Dyrektorzy Teatru Polskiego we Wrocławiu Kategoria:Dyrektorzy Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach Kategoria:Ludzie urodzeni w Jaworznie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Ludzie związani z Polskim Radiem Katowice