13 Pułk Piechoty – oddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.

Formowanie i zmiany organizacyjne Latem 1809 roku, podczas wojny polsko-austriackiej, sformowano sześć nowych pułków piechoty. By nie zadrażniać stosunków z Rosją, nadano im nazwę „galicyjsko-francuskich”. 13 pułk piechoty sformowany został kosztem cyrkułu lubelskiego, siedleckiego i bialskiego. Do 26 grudnia 1809 nosił nazwę 1 pułku piechoty galicyjsko-francuskiej. Pod koniec 1809 roku liczył 3435 żołnierzy. Po wojnie polsko austriackiej stacjonował w Zamościu. Według etatu z 1810 roku, pułk składał się ze 27 osobowego sztabu i trzech batalionów piechoty po 6 kompanii. Sztaby batalionów liczyć miały 4 osoby, a kompanie 136 żołnierzy. W sumie w pułku powinno służyć 2487 żołnierzy. Faktycznie stan osobowy oddziału był nieco mniejszy.

Zgodnie z zarządzeniem Napoleona z 17 maja 1811 roku, na terenie Księstwa Warszawskiego utworzono trzy dywizje. Pułk wszedł w skład 1 Dywizji.

W czasie inwazji na Rosję 1812 roku pułk pozostał w kraju i stanowił załogę Zamościa. W 1812 i 1813 walczył w obronie swojego macierzystego garnizonu.

Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Poznaniu. Pułk nie został jednak odtworzony, bowiem etat armii Królestwa Polskiego przewidywał tylko 12 pułków piechoty. Nowe pułki piechoty sformowano dopiero po wybuchu powstania listopadowego. Rozkaz dyktatora gen. Józefa Chłopickiego z 10 stycznia 1831 roku nakładał obowiązek ich organizowania na władze wojewódzkie. W województwie kaliskim tworzony był 1 Pułk Województwa Kaliskiego przemianowany później na 13 pułk piechoty liniowej.

Oficerowie pułku Pułkiem dowodzili: płk August Szneyder (5 lipca 1809), płk Jakub Kęszycki (20 marca 1810), płk Franciszek Żymirski (17 kwietnia 1811).

Funkcję majora pełnili: mjr Kaklist Zakrzewski (5 sierpnia 1809) mjr Józef Obertyński (27 grudnia 1811) mjr Henryk Dulfus (27 grudnia 1811)

Mundur mały|left|alt=Grenadier Pułku 13 Piechoty|Grenadier Pułku 13 Piechoty|219x219px Pułk różnił się od reszty armii kolorem munduru. Po wejściu do Zamościa żołnierzy umundurowano w białe mundury z niebieskimi wypustkami pochodzącymi z magazynów armii austriackiej. Zachowano kołnierze, mankiety oraz złote guziki, dodając jednocześnie niebieskie wyłogi. Spodnie, podobnie jak płaszcze, też były białe. Na głowie czako w kolorze czarnym z pomponem i kordonami w kolorach odpowiadających kompaniom wyborczym, woltyżerskim i fizylierskim.

Grenadierzy nosili czaka z pomponem koloru czerwieni w odcieniu makowym. Podobnej barwy były sznury i kita. Na przedzie czaka umieszczona była mosiężna blacha z numerem pułku, zwieńczona emblematem mosiężnego granatu. Czarny daszek czaka obity był mosiężną blachą. Epolety czerwone.

Woltyżerzy mieli zielone pompony u czaka, takież sznury i epolety. Na blasze mocowanej na czaku nad numerem pułku umieszczona była trąbka woltyżerska. Saperzy pułkowi ubrani byli w granatową kurtkę, czapy z niedźwiedziego futra (bermyce) z purpurowym piórem, białą kitą i białymi kordonami.

Saperzy pułkowi ubrani byli w granatową kurtkę, czapy z niedźwiedziego futra (bermyce) z purpurowym piórem, białą kitą, białe skórzane fartuchy sięgające praktycznie do szyi, a na rękawach naszyte skrzyżowane dwie siekiery i emblematy granatu z czerwonego materiału. Do tego białe skórzane rękawice. Siekiera sapera spoczywała w czarnej skórzanej torbie. Każdy saper uzbrojony był w tasak i dragoński karabin z bagnetem. Nosili tradycyjny pełny zarost. Powyższy opis, choć stosunkowo obszerny, nie zawiera jednak przedstawienia np. mundurów oficerskich, doboszy, orkiestry czy chorążych. mały|219x219px|Sierżant ze sztandarem 13 pułku piechoty oraz dobosz mały|231x231px|Sierżant Orłowy 13 pułku piechoty wraz z flecistą Mundur oficerski znaleźć można na rycinie Gembarzewskiego, który na podstawie miniatury wyobrażającej W. Łukasińskiego w 1813 roku przedstawił kapitana w ubiorze małym. Frak granatowy ze złotymi guzikami, epolety złote, czapka czarna typu „pieróg”, spodnie białe, wysokie czarne buty.

Chorągiew thumb|Sztandar Pułku 13. Piechoty|lewo|113x113px Chorągiew z orłem 13 pułku piechoty z 1809 roku Bławat z tkaniny jedwabnej białej o wymiarach 70 cm X 63 cm. Pośrodku, w ramie malowanej złotem postać Romy w białym chitonie i niebieskim himationie, w koronie muralis na głowie. W prawej ręce laska (kaduceusz) Merkurego, w lewej tarcza z literami S.P.Q.RSenatus Populusque Romanus.), u nóg wilczyca kapitolinska, karmiąca Romulusa i Remusa, z boku kotwica. Nad obramowaniem wstęga z napisem "PUŁK ..." Po brzegach bławatu malowany złotem wieniec wawrzynowy. Chorągiew z czterech stron obszyta frędzlą złotą. Drzewce długości 250 cm, czarno malowane, na nim tablica z orłem. Na czarno malowanej żelaznej tablicy napisy literami złoconymi: "WOYSKO POLSKIE", na odwrocie "PUŁK 13 PIECHOTY", obramowanie tablicy z blachy złoconej. Orzeł srebrny dęty, brak korony. Na miejscu kokardy kordon złoty z węzłem i chwastami. Strona odwrotna bławatu taka sama.

Orzeł 13 pułku piechoty Orzeł srebrny, pod nim tablica z ramką mosiężną z napisem; "WOYSKO POLSKIE". Na odwrocie napis: "PUŁK 13-ty" PIECHOTY". Pod tuleją przybita czterema gwoździami o złoconych łebkach kokarda z tkaniny jedwabnej białej, na której gwiazdy haftowane srebrem. Długość kokardy wynosi 125 cm, szerokość 45 cm. Kokarda złożona jest potrójnie i w swej połowie przybita jest do drzewca.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki piechoty Księstwa Warszawskiego Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1813 Kategoria:Wojsko Polskie w Zamościu Kategoria:Wojsko Polskie w Poznaniu Kategoria:Pułki galicyjsko-francuskie Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1809