mały 100px|thumb|Żołnierz 3 pp w ubiorze letnim 3 Pułk Piechoty Liniowej – polski pułk piechoty okresu Królestwa Kongresowego.

Formowanie i zmiany organizacyjne Sformowany w 1815. W latach 1819–1820 stacjonował w garnizonie Radom. 12 października 1827 nazywany został "Pułkiem Piechoty Liniowej Jego Cesarzewiczowskiej Mości Wielkiego Xięcia Konstantego N°. 3". Car Mikołaj I Romanow ofiarował bowiem ten pułk swojemu synowi tuż po jego narodzeniu. Pułk w okresie pokojowym składał się ze sztabu i dwóch batalionów po cztery kompanie, oraz związanych z batalionami dwoma kompaniami rezerwowymi. Stan kompanii wynosił 4-6 oficerów, 14–16 podoficerów i 184 szeregowych. Stan batalionu 830 żołnierzy. Stan pułku: 5 oficerów starszych, 54–55 oficerów młodszych, 160 podoficerów, 72 muzyków, 1664–1676 szeregowych oraz 5 oficerów i 71–82 podoficerów i szeregowych niefrontowych. W sumie w pułku służyło około 20050 żołnierzy. W czasie wojny przewidywano rozwinięcie pułku do czterech batalionów po 8 kompanii każdy. Pierwsze dwie kompanie pułku były kompaniami wyborczymi, czyli grenadierską i woltyżerską, pozostałe centralnymi zwane fizylierskimi, czyli strzeleckimi. W każdym batalionie etatu wojennego tworzono na bazie jednej z nowo powstałych kompanii kompanię woltyżerską.

Pułk wchodził w struktury 2 Dywizji Piechoty. W momencie wybuchu powstania listopadowego stacjonował w Lublinie. Po wybuchu powstania listopadowego zreorganizowano piechotę. Pułk wszedł w skład zreorganizowanej 2 Dywizji Piechoty. 26 kwietnia 1931 przeprowadzono kolejną reorganizacje piechoty armii głównej dzieląc ją na pięć dywizji. Pułk znalazł się w 1 Brygadzie 5 Dywizji Piechoty.

Dyslokacja pułku Miejsca dyslokacji pododdziałów pułku w 1830: sztab - Lublin 1 batalion - Lublin 2 batalion - Bełżyce dwie kompanie wyborcze - Warszawa (koszary Aleksandryjskie)W kompaniach wyborczych grenadierskiej i woltyżerskiej służyli najlepsi żołnierze batalionu.

Żołnierze pułku Pułkiem dowodzili: Kazimierz Tański do 1818 płk Walenty Andrychiewicz (od roku 1818) ppłk Ksawery Dąbrowski (od 18 marca 1831, płk od 25 maja 1831) ppłk Ludwik Oborski Oficerowie pułku ppor. Józef Ostrowidzki, ppor. Fortunat Saryusz Wolski

Walki pułku Pułk brał udział w walkach w czasie powstania listopadowego.

Bitwy i potyczki Warszawa (29 listopada 1830) Węgrów (13 lutego 1831) Zakrzew (15 lutego) Dobre (17 lutego) Stanisławów (18 lutego) Wawer (19 lutego) Grochów (25 lutego) Uściług (5 marca) Dębe Wielkie (1 kwietnia) Kałuszyn (2 kwietnia) Iganie (10 kwietnia) Sienna (17 kwietnia) Ciechanów (19 maja) Zambrów (22 maja) Ostrołęka (26 maja) Bronisze (17 sierpnia) Międzyrzecz (29 sierpnia) Opałe (5 września) Janów Ordynacki (8 września) W 1831 roku, w czasie wojny z Rosją, żołnierze pułku otrzymali 26 złotych i 44 srebrne krzyże Orderu Virtuti Militari.

Uzbrojenie i umundurowanie mały|Oficer 3 pułku piechoty liniowej oraz żołnierz 2 pułku strzelców pieszych na litografii Teofila Mielcarzewicza (1831?) Uzbrojenie podstawowe piechurów stanowiły karabiny skałkowe. Pierwotnie było to karabiny francuskie wz. 1777 (kaliber 17,5 mm), później zastąpione rosyjskimi z fabryk tulskich wz. 1811 (kaliber 17,78 mm). Poza karabinami piechurzy posiadali bagnety i tasaki (pałasze piechoty). Wyposażenie uzupełniała łopatka saperska, ładownica na 40 naboi oraz pochwa na bagnet. Umundurowanie piechura składało się z granatowej kurtki i spodni - zimą sukiennych granatowych, latem płóciennych białych. Żołnierze pułku mieli naramienniki żółte, numer dywizji (2) czerwony. oraz żółte wyłogi i kołnierz oraz białe pasy (jak cała piechota linowa). Używano wysokich czapek o okrągłych denkach (tzw. kaszkiety) z białymi sznurami (kordonami) oraz pomponami (w kompaniach fizylierskich) lub kitami (w kompaniach grenadierskich). Po reformie w roku 1826 wprowadzono pantalony zapinane na guziki oraz nowe, wyższe kaszkiety bez kordonów. Na kaszkiecie znajdowała się blacha z orłem i numerem pułku. W razie niepogody noszono szare, sukienne płaszcze, długie do kostek, z żółtymi kołnierzami i niebieskimi naramiennikami, zaś na kaszkiet, po zdjęciu kordonów i pomponu (kity) zakładano ceratowy pokrowiec. Od 1828 roku pierwsza kompania posiadała na naramienniku W. X. K. (Wielki Xiążę Konstanty). Utworzone w grudniu 1830 roku 3. i 4. batalion pułku nie miał kaszkietów, lecz okrągłe furażerki bez daszka, ze zmniejszonym denkiem w celu łatwiejszego odróżniania ich od rosyjskich.

Chorągiew Na tle granatowego krzyża kawalerskiego w czerwonym polu, w otoku z wieńca laurowego umieszczony był biały orzeł ze szponami dziobem i koroną złoconą.

Pola między ramionami krzyża – czarne z żółtym, a w rogach płata królewskie inicjały: A I, później M I z koroną, otoczone wieńcami laurowymi.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Aleksander Kociatkiewicz: Historya 3-go pułku piechoty liniowej Wojska Polskiego z czasów kampanii przeciw najazdowi moskiewskiemu w r. 1831 (1879) w bibliotece Polona

Kategoria:Historia Radomia Kategoria:Piechota liniowa powstania listopadowego Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1831 Kategoria:Pułki piechoty liniowej Królestwa Kongresowego Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1815 Kategoria:Wojsko Polskie w Radomiu Kategoria:Wojsko Polskie w Lublinie Kategoria:Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego w Warszawie Kategoria:Historia Bełżyc