– seria light novel napisana przez Nagaru Tanigawę i zilustrowana przez Noizi Ito. Powieści opowiadają o dziewczynie, która nieświadomie posiada moc zmieniania otaczającego ją świata.
Seria została zaadaptowana w formie mangi, której całość obejmuje dwadzieścia tomów. Oprócz tego powstały cztery serie mangi związane z franczyzą.
Na podstawie pierwszego tomu powieści powstała seria anime, które zostało wyreżyserowane przez Tatsuyę Ishiharę i wyprodukowane przez Kyoto Animation. Seria ta miała swoją premierę w Japonii w 2006 roku. Odcinki nie były emitowane w kolejności chronologicznej. W Polsce pierwsza seria anime została wydana bezpośrednio na DVD przez Anime Virtual. 7 lipca 2007 roku oficjalnie ogłoszono powstawanie drugiego sezonu serialu. Drugą serię wyemitowano w 2009 roku.
Oprócz tego w 2010 roku na podstawie czwartej powieści powstał film animowany, zatytułowany .
Fabuła Kyon jest zwykłym pierwszoklasistą, który swoje fantazje o esperach, podróżnikach w czasie i kosmitach pozostawił w gimnazjum. Kiedy decyduje się porozmawiać z Haruhi, nieświadomie rozpoczyna ciąg wydarzeń, który poprowadzi go do surrealistycznych sytuacji, a w którego centrum jest Haruhi.
Szukając grupy, która ją zainteresuje, Haruhi zapisuje się i wypisuje z każdego klubu w szkole, znajdując tam jedynie niezadowolenie. Kyon czyniąc jej niewielką uwagę przypadkowo inspiruje ją do stworzenia nowego klubu, który odpowiadałby jej upodobaniom. Haruhi siłą wciąga do niego Kyona, następnie udaje jej się znaleźć i zwerbować (prośbą lub groźbą) kolejnych członków – Yuki Nagato, Mikuru Asahinę oraz Itsukiego Koizumi.
Wkrótce okazuje się, że z wyjątkiem Kyona, członkowie są tajnymi agentami różnych organizacji, wysłanymi by obserwować Haruhi. Po kolei tłumaczą, że Haruhi ma nadnaturalne zdolności do kontrolowania każdego aspektu świata — możliwości, których nie jest świadoma. Zawsze, kiedy Haruhi staje się znudzona lub w inny sposób niezadowolona rzeczywistością, nieświadomie tworzy nowy świat — bardziej odpowiadający jej zachciankom — i stara się do niego przejść, niszcząc przy tym ten poprzedni. By temu zapobiec, członkowie klubu Haruhi spędzają swój czas na próbach dostarczenia rozrywki Haruhi, hamowania jej mocy, oraz utrzymywania pozorów zwykłego życia.
W serialu nigdy nie jest do końca wytłumaczone, czy członkowie zgromadzili się wokół Haruhi z wolnej woli, z jej podświadomości, czy zostali po prostu stworzeni dla rozrywki Haruhi. Pytanie o ich pochodzenie jest motywem często powtarzającym się w serialu.
Bohaterowie – narrator i główny bohater serii, licealista, który jest wyluzowany i pełen sarkazmu. Jego prawdziwe imię nie jest wyjawione; wszyscy wołają na niego Kyon, co jest przezwiskiem nadanym mu przez jego młodszą siostrę. Jest jedynym zwykłym człowiekiem w brygadzie SOS. Akcja serialu opowiadana jest z jego perspektywy.
– tytułowa bohaterka, przewodnicząca Brygady SOS. Jest energetyczna, kocha przygody i wykorzystuje pozostałych członków klubu do zapewnienia sobie rozrywki. Nie potrafi znieść nudy. Ma zdolność do zmieniania rzeczywistości według własnego upodobania, jednak ona sama nie jest tego świadoma.
– cicha miłośniczka książek, która stroni od nawiązywania kontaktu z innymi. W rzeczywistości jest „humanoidalnym interfejsem”, bądź sztucznym człowiekiem, stworzonym przez pozaziemską cywilizację zwaną Jednostką Integracji Danych.
– nieśmiała drugoklasistka, która tak naprawdę jest podróżnikiem w czasie.
– zawsze się uśmiecha i zawsze jest więcej niż chętny do zaspokajania dziwnych potrzeb Haruhi. Okazuje się być jednym z wielu esperów w organizacji znanej jako Agencja.
– przewodnicząca klasy, która została stworzona przez tę samą cywilizację co Yuki Nagato, jednak posiadają one odmienną metodykę co do sposobu obserwacji i badania zdolności, które posiada Haruhi.
Miejsce akcji Miejscem akcji jest miasto Nishinomiya w Japonii – siedziba Uniwersytetu Kwansei Gakuin, gdzie studiował Nagaru Tanigawa. Nazwy prawdziwych stacji metra, szkół i zespołów baseballowych zostały nieco zmodyfikowane w anime, jednak wciąż pozostają rozpoznawalne. Dodatkowo, niektóre sceny z anime zawierają wiernie oddane scenerie z Nishinomii i okolic.
Light novel Powieści zostały napisane przez Nagaru Tanigawę, a zilustrowane przez Noizi Ito. Zostały wydane przez wydawnictwo Kadokawa Shoten.
Seria osiągnęła komercyjny sukces – do czerwca 2007 roku została sprzedana łącznie w ponad 4,3 miliona egzemplarzy. W kwietniu 2011 roku suma ta wzrosła do 8 milionów sprzedanych egzemplarzy w Japonii, natomiast na całym świecie sprzedaż łącznie przekroczyła 16,5 miliona egzemplarzy. Ponadto, w maju 2011 roku, pierwsze wydanie dwóch wówczas ostatnich tomów zostało wydrukowane w 513 tysiącach egzemplarzy każdy, ustanawiając tym rekord wydrukowanych kopii jednego wydania dla light novel. W grudniu 2017 roku liczba sprzedanych egzemplarzy powieści przekroczyła 20 milionów na całym świecie. NrTytułData wydania (język japoński)ISBN (język japoński) 1 6 czerwca 2003 2 30 września 2003 3 27 grudnia 2003 4 31 lipca 2004 5 30 września 2004 6 31 marca 2005 7 31 sierpnia 2005 8 28 kwietnia 2006 9 31 marca 2007 10 25 maja 2011 (edycja limitowana)15 czerwca 2011 (edycja zwykła) (edycja limitowana) (edycja zwykła) 11 25 maja 2011 (edycja limitowana)15 czerwca 2011 (edycja zwykła) (edycja limitowana) (edycja zwykła)12 25 listopada 2020ISBN 978-4-041-11430-8 (okładka twarda)ISBN 978-4-041-10792-8 (okładka miękka)13 29 listopada 2024ISBN 978-4-041-15439-7
Manga Wydawnictwo Kadokawa Shoten opublikowało w swoim czasopiśmie Shōnen Ace serię mangi będącą adaptacją serii powieści, która została zilustrowana przez Gaku Tsugano. Publikowano ją od listopada 2005 roku do 26 września 2013 roku. Seria ta łącznie składa się z 20 tomów.
Oficjalna parodia serii, rysowana w formie yonkomy przez Puyo, została zatytułowana . Seria pojawia się w czasopiśmie Shōnen Ace. Kolejne rozdziały zostały wydane w formie tankōbonów. Pierwszy z nich wydano 22 maja 2008, ostatni, dwunasty tom wydano 1 maja 2019 roku.
Kolejną mangą w formacie yonkomy, była rysowana w stylu super deformed parodia oryginalnej mangi, zatytułowana . Jej autorem jest Eretto (Utsura Uraraka). Pierwotnie było to dōjinshi, którego główną bohaterką jest Tsuruya. Wydana została w trzech tomach sierpniu 2006, lutym 2007 oraz w październiku 2007 roku. Manga ta została później zatwierdzona i doczekała się wydania oficjalnego – od listopada 2008 roku ukazywała się w magazynie Comp Ace.
Od lipca 2009 roku do 4 sierpnia 2016 powstawała kolejna seria mangi, zatytułowana . Manga była rysowana przez Puyo i wydawana w nowo-powstałym czasopiśmie Young Ace wydawnictwa Kadokawa Shoten. Akcja mangi rozgrywa się w alternatywnej linii czasowej znanej z czwartego tomu powieści pt.: Haruhi Suzumiya no shōshitsu, gdzie Yuki Nagato jest cichą i nieśmiałą licealistką, a nie kosmitką. Pierwszy tankōbon wydano 2 lutego 2010 roku, a ostatni, dziesiąty, 4 lutego 2017 roku. Tom dziewiąty wydano także w edycji specjalnej, w zestawie z odcinkiem OVA.
Od 18 maja 2012 roku był wydawany kolejny spin-off serii, zatytułowany . Jego autorem również jest Puyo. Seria ta wydawana była w czasopiśmie Altima Ace, które należało do wydawnictwa Kadokawa Shoten. Wydawanie tej mangi zakończyło się wraz z dyskontynuacją czasopisma Altima Ace, 18 października 2012 roku.
Anime Animowana adaptacja powieści, zatytułowana została wyprodukowana przez Kyoto Animation. Reżyserem serii był Tatsuya Ishihara, natomiast muzykę do serii napisał Satoru Kōsaki. Pierwsza seria składa się z 14 odcinków, które zostały wyemitowane po raz pierwszy od 2 kwietnia do 2 lipca 2006 roku na kanale Teletama i kanałach powiązanych. Pierwotnie odcinki nie zostały wyemitowane w kolejności chronologicznej – prolog oraz siedem odcinków stanowiących adaptację pierwszego tomu serii powieści poprzeplatano z fragmentami historii z późniejszych tomów.
Według ankiety przeprowadzonej w Japonii w 2006 roku przez TV Asahi, Melancholia Haruhi Suzumiyi zajęła czwarte miejsce na liście ulubionych anime wszech czasów. Według amerykańskiego serwisu IGN anime zajęło piąte miejsce na liście najlepszych anime 2007 roku (wśród tych wydanych w Stanach Zjednoczonych).
W Japonii pierwsza seria została później wydana na siedmiu płytach DVD, zarówno w wersji zwykłej jak i limitowanej. Pierwsza płyta ukazała się 7 sierpnia 2006, siódma została wydana 5 lutego 2007 roku. Do sierpnia 2006 roku pierwsza płyta DVD została sprzedana w 70 tysiącach kopii, natomiast druga w 90 tysiącach kopii. Do końca 2007 roku limitowana edycja siódmej (ostatniej) płyty DVD została sprzedana w 45 tysiącach kopii, lądując na 16. miejscu najchętniej kupowanych płyt DVD w 2007 roku w Japonii.
W Polsce pierwszy sezon został wydany przez Anime Virtual na czterech płytach DVD. Lista odcinkówKolejność wpisów w powyższej tabeli odpowiada kolejności odcinków na płytach DVD. Wydania DVD zawierają odcinki ułożone w kolejności chronologicznej z wyjątkiem odcinka Przygody Mikuru Asahiny, który na wydaniu DVD jest pierwszy. TVNumer odcinka w emisji #Numer odcinka chronologicznie TytułPolskie tytuły pochodzą z polskiego wydania DVD wykonanego przez Anime Virtual. Premiera
Drugi sezon Pogłoski o powstawaniu drugiego sezonu anime zostały potwierdzone 7 lipca 2007 roku. Na początku 2009 roku w reklamie telewizyjnej marcowego numeru Newtype pojawiła się informacja, że druga seria będzie miała swoją premierę w kwietniu 2009 roku, co jednak później zostało zdementowane przez przedstawiciela Kadokawa Shoten Animation Group, który poinformował, że informacja zawarta w reklamie dotyczy ponownej emisji pierwszej serii anime. Na początku kwietnia 2009 roku, za pośrednictwem przedstawiciela stacji Teletama pojawiła się informacja, że rzekoma „reemisja” serii będzie składała się z 28 odcinków, co z kolei doprowadziło do spekulacji, że oprócz emisji pierwszej serii zostanie wyemitowany także nowy materiał. Ostatecznie odcinki pierwszej i drugiej serii zostały wmieszane między siebie i wyemitowane w fabularnej kolejności chronologicznej. Emisja rozpoczęła się 2 kwietnia 2009 roku. Pierwszym wyemitowanym odcinkiem tym razem był Melancholia Haruhi Suzumiyi I, natomiast pierwszy odcinek drugiej serii, zatytułowany , został wyemitowany 22 maja 2009 roku, jako ósmy odcinek serialu. TVNumer odcinka w emisji i chronologicznie względem serii pierwszej #Numer odcinka w serii Tytuł Premiera
Muzyka Pierwsza seria anime posiada dwie czołówki. Pierwszą z nich jest utwór , wykonywany przez Yūko Gotō (aktorkę głosową podkładającą głos Mikuru Asahinie), który został wykorzystany w odcinku . Utwór został wydany na płycie zatytułowanej , wydany 21 czerwca 2006 roku, który zajął 5. miejsce na liście sprzedaży Oriconu i utrzymał się na niej przez 133 tygodnie. Czołówką pozostałych odcinków serii jest utwór , wykonywany przez Ayę Hirano. „Bōken desho desho?” został wydany jako singiel 26 kwietnia 2006 roku, zajął 10. miejsce na liście sprzedaży Oriconu i utrzymał się na niej przez 28 tygodni.
Ending pierwszego sezonu serialu, zatytułowany , wykonywany przez Hirano, Minori Chiharę i Yūko Gotō pojawił się w pierwszych 13 odcinkach; odcinek czternasty kończyła długa wersja utworu „Bōken desho desho?”. „Hare hare yukai” został wydany jako singiel 10 maja 2006 roku, zajął 5. miejsce na liście sprzedaży Oriconu i utrzymał się na niej przez 92 tygodnie.