mały|Anatolij Sołowiow (z prawej) i Pawieł Winogradow i świętują Boże Narodzenie na stacji Mir (1997) Anatolij Jakowlewicz Sołowjow, ros. Анатолий Яковлевич Соловьёв (ur. 16 stycznia 1948 w Rydze) – radziecki i rosyjski pilot, kosmonauta, pułkownik, Bohater Związku Radzieckiego, Lotnik Kosmonauta ZSRR. 205 kosmonauta w historii, a 65 radziecki (rosyjski), który odbył lot orbitalny.
Życiorys 10-letnią szkołę średnią ukończył w Rydze w 1964. Przez kolejne dwa lata uczył się w uzupełniającej wieczorowej szkole średniej, pracując jednocześnie jako ślusarz. W 1967 rozpoczął studia na wydziale fizyczno-matematycznym Uniwersytetu Ryskiego, jednak już na pierwszym roku porzucił naukę, gdyż postanowił zostać lotnikiem. W marcu 1968 podjął pracę w zakładach przemysłu lotniczego jako ślusarz. W sierpniu tego samego roku rozpoczął studia w Wyższej Szkole Wojsk Lotniczych w Czernihowie (ВВАУЛ), które ukończył w 1972. Służył jako starszy lotnik, a następnie dowódca eskadry w pułku lotniczym na Dalekim Wschodzie.
23 sierpnia 1976 został przyjęty do oddziału kosmonautów. Od września 1976 do lipca 1977 studiował w szkole pilotów doświadczalnych w Achtubinsku, został bowiem wyznaczony do pilotowania w przyszłości wahadłowców programu Buran. Następnie przeszedł szkolenie spadochronowe i nurkowe. Od października 1977 do września 1978 przechodził cykl ogólnych przygotowań do lotu w kosmos. Po jego ukończeniu uzyskał tytuł kosmonauty-badacza. Od lutego 1979 do czerwca 1981 przechodził szkolenie uzupełniające w wojskowej szkole lotniczo-badawczej w Achtubinsku (ГКНИИ ВВС).
W swój pierwszy lot w kosmos wystartował 7 czerwca 1988 statkiem Sojuz TM-5. Była to radziecko-bułgarska misja wizytująca na stacji kosmicznej Mir, zorganizowana w ramach programu Interkosmos. Kosmonauci wrócili na Ziemię w kapsule lądującej Sojuza TM-4 po niespełna 10 dniach lotu.
Swój drugi lot odbył w dniach 11 lutego – 9 sierpnia 1990. Wszedł w skład 6. stałej ekspedycji na stację kosmiczną Mir jako jej dowódca. Na stację poleciał statkiem Sojuz TM-9, zaś wrócił w jego kapsule lądującej.
W kolejną misję wyruszył statkiem Sojuz TM-15 27 lipca 1992. Został dowódcą 12. stałej ekspedycji na stację kosmiczną Mir. Na Ziemię wrócił 1 lutego 1993 w kapsule lądującej Sojuza TM-15.
W swój czwarty lot wystartował 27 czerwca 1995 na pokładzie amerykańskiego wahadłowca Atlantis realizującego misję STS-71. Po dotarciu na stację Mir (było to pierwsze cumowanie wahadłowca do stacji Mir) Sołowjow objął funkcję dowódcy 19. ekspedycji na tę stację. Na Ziemię powrócił w kapsule lądującej Sojuza TM-21 po 75 dniach lotu.
W ostatnią misję kosmiczną Sołowiow wyruszył statkiem Sojuz TM-26 5 sierpnia 1997. Po raz kolejny objął dowództwo nad stacją Mir, tym razem była to 24. stała załoga stacji. Na Ziemię wrócił 19 lutego 1998 w kapsule lądującej Sojuza TM-26. Ta przeszło 197-dniowa misja była najdłuższą w jego karierze kosmonauty.
Łącznie spędził w kosmosie 651 dni, co w 2017 roku daje mu 7. miejsce na liście rekordzistów.
W trakcie swoich pięciu lotów w kosmos Sołowjow odbył aż 16 spacerów kosmicznych (EVA) i jest pod tym względem rekordzistą.
25 stycznia 1999 ze względu na osiągnięty wiek opuścił armię i przeszedł do rezerwy, zaś 2 lutego opuścił korpus kosmonautów.
Odznaczenia i nagrody Został odznaczony m.in. Medalem „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego i Orderem Lenina (1988), Orderem „Za zasług dla Ojczyzny” II i III klasy (1998 i 1995), Orderem Rewolucji Październikowej (1990) oraz francuską Legią Honorową IV klasy (1999).
Dekretem Prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa, № 436 z 12 kwietnia 2011, został odznaczony Medalem „Za zasługi w podboju kosmosu”.
Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych () przyznało mu Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 205).
Wykaz lotów Loty kosmiczne, w których uczestniczył Anatolij Sołowjow L.p. Data startu Statek kosmiczny Data lądowania Statek kosmiczny Funkcja Czas trwania 1 7 czerwca 1988 Sojuz TM-5 17 czerwca 1988 Sojuz TM-4 dowódca (ekspedycja wizytująca stację Mir) 9 dni 20 godzin 9 minut i 19 sekund 2 11 lutego 1990 Sojuz TM-9 9 sierpnia 1990 Sojuz TM-9 dowódca Sojuza i 6. stałej ekspedycji na Mira 179 dni 1 godzina 17 minut i 57 sekund 3 27 lipca 1992 Sojuz TM-15 1 lutego 1993 Sojuz TM-15 dowódca Sojuza i 12. stałej ekspedycji na Mira 188 dni 21 godzin 39 minut i 31 sekund 4 27 czerwca 1995 STS-71Atlantis F-14 11 września 1995 Sojuz TM-21 specjalista misji, dowódca 19. stałej ekspedycji na Mira 75 dni 11 godzin 20 minut i 21 sekund 5 5 sierpnia 1997 Sojuz TM-26 19 lutego 1998 Sojuz TM-26 dowódca Sojuza i 24. stałej ekspedycji na Mira 197 dni 17 godzin 33 minuty i 36 sekund Łączny czas spędzony w kosmosie – 651 dni 0 godzin 0 minut i 44 sekundy
Zobacz też alfabetyczna lista kosmonautów grupy i oddziały kosmonautów lista najdłuższych łącznych pobytów w kosmosie lista najdłuższych łącznych pobytów w otwartym kosmosie
Przypisy
Bibliografia Biogram na stronie Spacefacts Biografia na stronie Gieroi strany Biografia na stronie astronaut.ru
Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Bohaterowie Ludowej Republiki Bułgarii Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi w podboju kosmosu” Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Nagrodzeni tytułem Lotnik Kosmonauta ZSRR Kategoria:Radzieccy kosmonauci Kategoria:Radzieccy lotnicy wojskowi Kategoria:Rosyjscy kosmonauci Kategoria:Ludzie urodzeni w Rydze Kategoria:Urodzeni w 1948