Karczownik (Arvicola) – rodzaj ssaków z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 120–230 mm, długość ogona 54–139 mm; masa ciała 55–320 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1799 roku francuski przyrodnik Bernard Germain de Lacépède w publikacji swojego autorstwa poświęconej podziałowi systematycznemu ssaków. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) karczownik ziemnowodny (A. amphibius).
Etymologia Arvicola (Alviceola, Arvicula): ‘pole’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkiwać’. Hemiotomys: hēmi- ‘pół’, od ἡμισυς hēmisus ‘połowa’; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Mus amphibius Linnaeus, 1758. Paludicola: łac. paludicola ‘mieszkaniec bagien’, od palus, paludis ‘bagno’; -cola „mieszkaniec”, od colere ‘zamieszkiwać’. Gatunek typowy: Blasisu wymienił trzy gatunki – Arvicola ratticeps Keyserling & Blasius, 1841:319 (= Mus oeconomus Pallas, 1776), Mus amphibius Linnaeus, 1758 i Hypudaeus syriacus Brants, 1827 – z których gatunkiem typowym jest Mus amphibius Linnaeus, 1758. Ochetomys: gr. οχετος okhetos ‘kanał, rura’, od οχεω okheō ‘nosić’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Fitzinger wymienił kilka gatunków – Mus amphibius Linnaeus, 1758, Arvicola americana J.E. Gray, 1842 (= Mus amphibius Linnaeus, 1758), Arvicola destructorPodgatunek A. italicus. Savi, 1838, Arvicola pertinax Savi, 1838 (= Arvicola italicus Savi, 1839), Mus terrestris Linnaeus, 1758:61 (= Mus amphibius Linnaeus, 1758), Arvicola monticola Sélys-Longchamps, 1838 (= Mus amphibius Linnaeus, 1758) i Hypudaeus nageri Schinz, 1845 (= Mus glareolus von Schreber, 1780) – z których gatunkiem typowym jest Mus amphibius Linnaeus, 1758. Praticola: łac. pratum, prati ‘łąka’; -cola ‘mieszkaniec’, od colere ‘zamieszkiwać’. Gatunek typowy: Fatio wymienił kilka gatunków – Mus amphibius Linnaeus, 1758, Arvicola nivalis Martins, 1842 (= Hypudaeus syriacus Brants, 1827), Mus arvalis Pallas, 1779, Arvicola ratticeps Keyserling & Blasius, 1841 (= Mus oeconomus Pallas, 1776) i Arvicola campestris Blasius, 1853 (= Mus arvalis Pallas, 1779) – z których gatunkiem typowym jest Mus amphibius Linnaeus, 1758.
Podział systematyczny Wyróżniany gatunek A. monticola w świetle ostatnich analiz (2020) opartych na danych molekularnych i morfologicznych powinien być traktowany jako podgatunek lub synonim A. amphibius; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxArvicola sapidusG.S. Miller, 1908karczownik zachodni2 podgatunkisiedliska wodne we Francji, Hiszpanii i Portugalii; zakres wysokości: 0–2300 m n.p.m.DC: 16,5–22 cmDO: 10,7–13,5 cmMC: 100–275 gcentruj|150pxArvicola amphibius(Linnaeus, 1758)karczownik ziemnowodnygatunek monotypowyEuropa na wschód do Kaukazu, Azja Środkowa, południowa Syberia (na wschód do rzeki Lena), północna Mongolia i północno-zachodnia Chińska Republika Ludowa; zakres wysokości: 0–3210 m n.p.m.DC: 12–23 cmDO: 5,4–13,9 cmMC: 55–320 gArvicola destructorSavi, 1838gatunek monotypowywilgotne siedliska we Włoszech, docierający marginalnie do południowej Szwajcarii (Ticino); zakres wysokości: do 1600 m n.p.m.DC: 16,2–19,1 cmDO: 8,4–10,2 cmMC: 83–139 gArvicola persicusDe Filippi, 1865gatunek monotypowyendemit Iranu: góry Elbrus (być może dalej na zachód); zakres wysokości: 75–2575 m n.p.m.brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Arvicola chosaricus (Rosja; plejstocen) Arvicola jacobaeus (Hiszpania; plejstocen) Arvicola kalmankensis (Rosja; pliocen) Arvicola mosbachensis (Niemcy; plejstocen) Arvicola nahalensis (Izrael; plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Karczowniki