thumb|Grób Jerzego Jedlickiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Jerzy Andrzej Jedlicki (ur. 14 czerwca 1930 w Warszawie jako Jerzy Grossman, zm. 31 stycznia 2018 w Warszawie) – polski historyk idei, profesor nauk humanistycznych, działacz opozycji w okresie PRL.
Życiorys Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, był synem Wiktora i Wandy. W 1935 wraz z bratem został ochrzczony w obrządku ewangelicko-reformowanym. W 1940 jego rodzina nie podporządkowała się rozkazom niemieckim i nie przeprowadziła się na teren warszawskiego getta. Od tego czasu żył na tzw. aryjskich dokumentach jako Jerzy Jedlicki; nie powrócił do swojego poprzedniego nazwiska.
W 1948 ukończył szkołę średnią w Łodzi, a w 1952 ukończył studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Uzyskiwał następnie stopnie doktora (1960) i doktora habilitowanego (1967). W 1980 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1989 został profesorem zwyczajnym. Zawodowo od 1954 związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk. W 1991 objął w nim kierownictwo Pracowni Dziejów Inteligencji (zastępując Ryszardę Czepulis-Rastenis). W pierwszej połowie lat 80. był także wykładowcą UW. W pracy naukowej specjalizował się w historii kultury wieków od XVIII do XX i w historii społecznej.
Od 1948 należał do Związku Walki Młodych, a następnie do Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1952–1968 był członkiem PZPR, którą opuścił w ramach protestu wobec wydarzeń marcowych. Był jedynym pracownikiem Instytutu Historii PAN, który wówczas zrezygnował z członkostwa w partii. Brał udział w dyskusjach w ramach Klubu Krzywego Koła. Był sygnatariuszem Memoriału 101, będącego wystąpieniem polskich intelektualistów przeciwko zmianom Konstytucji PRL. Od 1977 zajmował się organizacją Uniwersytetu Latającego, był członkiem założycielem, wykładowcą i członkiem rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych. Jako wykładowca klubu dyskusyjnego współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, uczestniczył w Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”.
W okresie wydarzeń sierpniowych w 1980 był sygnatariuszem skierowanego do władz komunistycznych apelu 64 naukowców, literatów i publicystów o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami. Wstąpił następnie do „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego internowano go na okres od grudnia 1981 do lipca 1982. Po zwolnieniu publikował w pismach drugiego obiegu, m.in. w „Tygodniku Mazowsze”.
W III RP zaangażował się w działalność m.in. Pen Clubu. Był członkiem rady nadzorczej Polskiej Agencji Informacyjnej, przewodniczącym rady programowej Stowarzyszenia Przeciwko Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita oraz członkiem Collegium Invisibile. Przed wyborami parlamentarnymi w 2001 był członkiem wyborczego komitetu honorowego Unii Wolności.
Pochowany został w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A38/1/28).
Był bratem socjologa Witolda Jedlickiego.
Odznaczenia i wyróżnienia W 2011 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 września 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczenia ()..
W 2009 otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918 napisaną wspólnie z Maciejem Janowskim i Magdaleną Micińską). W 2012 został laureatem Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. W 2015 wyróżniony Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (w kategorii nauki humanistyczne i społeczne).
Publikacje Nieudana próba kapitalistycznej industrializacji, Warszawa 1964. Klejnot i bariery społeczne: przeobrażenia szlachectwa polskiego w schyłkowym okresie feudalizmu, Warszawa 1968. Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują: studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku, PWN, Warszawa 1988. Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym, Aneks, Londyn 1993. Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Sic!, Warszawa 2000. Błędne koło 1832–1864, [w:] Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918, Instytut Historii PAN, Warszawa 2008.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Pracownicy Instytutu Historii PAN Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Sygnatariusze Apelu 64 Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki humanistyczne i społeczne Kategoria:Laureaci Nagrody im. Parandowskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2018 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady