thumb|Mapa rejencji legnickiej z 1905 r. thumb|Mapa rejencji w prowincji śląskiej w 1905 r. thumb|Siedziba rejencji w Legnicy Rejencja legnicka (niem. Regierungsbezirk Liegnitz) – pruska jednostka administracyjna obejmująca zachodnią część prowincji Śląsk (w latach 1919-1938 i 1941–1945 prowincji Dolny Śląsk), powstała w 1815 i istniejąca do końca II wojny światowej. Rejencja była zwyczajowo nazywana „Śląskiem Dolnym” (Niederschlesien). Obejmowała zachodni kraniec Śląska i część Łużyc Górnych.
Rejencja legnicka objęła przede wszystkim zachodnią część Śląska przyłączonego do Królestwa Prus w wyniku wojen śląskich – państwo stanowe Carolath, księstwa legnickie, jaworskie i żagańskie oraz części księstw głogowskiego i świdnickiego. Tereny te podlegały od 1741 kamerze wojny i domen w Głogowie (od 1809 mieszczącej się w Legnicy). W 1820 i w 1825 przyłączono do rejencji legnickiej skrawki części Królestwa Saksonii nabyte przez Prusy w kongresie wiedeńskim – pruską część Łużyc Górnych. Siedzibą władz było miasto Legnica (Liegnitz), innymi znaczącymi miastami były Zgorzelec (Görlitz), Zielona Góra (Grünberg in Schlesien), Głogów (Glogau), Bolesławiec (Bunzlau), Hoyerswerda (od 1825) i Jelenia Góra (Hirschberg im Riesengebirge).
Rejencja legnicka powstała na mocy edyktu z 30 kwietnia 1815. Początkowo objęła powiaty Bunzlau (Bolesławiec) Freystadt in Niederschlesien (Kożuchów) Glogau (Głogów) Görlitz (Zgorzelec) Grünberg in Schlesien (Zielona Góra) Lauban (Lubań) Liegnitz (Legnica) Lüben (Lubin) Löwenberg (Lwówek Śląski) Goldberg Haynau (Złotoryja–Chojnów) Sagan (Żagań) Sprottau (Szprotawa)
Po zniesieniu rejencji dzierżoniowskiej w 1820 do rejencji legnickiej włączono powiaty: Bolkenhain (Bolków) Hirschberg im Riesengebirge (Jelenia Góra) Jauer (Jawor) Landeshut (Kamienna Góra) Schönau (Świerzawa) Rothenburg (Rózbork)
W 1825 do rejencji legnickiej włączono powiat Hoyerswerda należący wcześniej do Brandenburgii.
W latach 1873–1874 utworzono dwa powiaty miejskie (Stadtkreise) – Zgorzelec i Legnica.
Po I wojnie światowej rejencja pozostała w całości w granicach Niemiec. W 1919 rejencja weszła, obok rejencji wrocławskiej, w skład prowincji Dolny Śląsk. W latach 1920–1922 status miast wydzielonych otrzymały Głogów, Zielona Góra i Jelenia Góra.
1 października 1932: powiat Bolkenhain (Bolków) przyłączono do powiatu Landeshut (Kamienna Góra), powiat Jauer (Jawor) przyłączono do powiatu Liegnitz (Legnica), powiaty Goldberg-Haynau (Złotoryja–Chojnów) i Schönau (Świerzawa) połączono w powiat Goldberg (Złotoryja), powiat Sagan (Żagań) przyłączono do powiatu Sprottau (Szprotawa), powiat Freystadt in Schlesien (Kożuchów) przyłączono do powiatu Grünberg in Schlesien (Zielona Góra).
1 października 1933 przywrócono powiaty Freystadt in Niederschlesien (Kożuchów) i Jauer (Jawor) w poprzednich granicach.
1 października 1938 do rejencji legnickiej włączono powiat Fraustadt (Wschowa) ze zniesionej Marchii Granicznej Poznań – Prusy Zachodnie.
Ludność Powiat Nazwa polska Ludność (1939) Bunzlau Bolesławiec 72 912 Fraustadt Wschowa 18 908 Freystad Kozuchów 53 037 Glogau (miasto) Głogów 30 172 Glogau (powiat) Głogów 60 683 Görlitz (miasto) Zgorzelec 91 554 Görlitz (powiat) Zgorzelec 60 675 Goldberg Złotoryja 70 025 Grünberg Zielona Góra 65 739 Hirschberg (miasto) Jelenia Góra 32 764 Hirschberg (powiat) Jelenia Góra 79 918 Hoyerswerda Wojerzyce 59 303 Jauer Jawor 58 717 Landeshut Kamienna Góra 47 353 Lauban Lubań 71 896 Liegnitz (miasto) Legnica 78 456 Liegnitz (powiat) Legnica 41 226 Löwenberg Lwówek Śląski 63 476 Lüben Lubin 38 742 Rothenburg/Oberlausitz Rozbork/Różbark 91 471 Sprottau Szprotawa 96 255 Łącznie 1 283 282
W 1945 niemal cały obszar rejencji legnickiej został włączony do Polski jako część Ziem Odzyskanych. Po utworzeniu województw obszary te weszły w skład województw wrocławskiego i poznańskiego (okolice Zielonej Góry). W latach 1975–1998 obszarowi dawnej rejencji odpowiadały w przybliżeniu województwa legnickie i jeleniogórskie wraz z południową częścią zielonogórskiego. Obecnie większość tych terenów należy do województw dolnośląskiego i lubuskiego.
Przy Niemczech pozostały leżące na zachód od Nysy Łużyckiej powiaty Hoyerswerda (w całości), Rothenburg (Rózbork) (niemal cały) oraz skrawki powiatów Görlitz (Zgorzelec) i Sagan (Żagań). Zostały przyłączone do kraju związkowego Saksonii w sowieckiej strefie okupacyjnej w Niemczech, a następnie w NRD. Po reformie administracyjnej w 1952 znalazły się w okręgu Drezno. Obecnie leżą w powiatach Bautzen i Görlitz w kraju związkowym Saksonia.
Przypisy
Kategoria:Dolny Śląsk L Kategoria:Historia Legnicy