Strzelcy konni II RP – obok ułanów, szwoleżerów, jeden z rodzajów jazdy (od 1924 kawalerii) Wojska Polskiego II RP. Pułki szwoleżerów Armii Polskiej we Francji 1. 3. i 4. pułki szwoleżerówKawalerię 4 DSP na Kubaniu określano jako 1 Dywizjon 2 Pułku Szwoleżerów, a kawalerię Dywizji Syberyjskiej — jako 2 Dywizjon 2 Pułku Szwoleżerów. tworzone na ziemi francuskiej i włoskiej funkcjonowały między 14 lipca 1917 a 4 maja 1919 rokuBezpośrednimi spadkobiercami tych pułków były w późniejszym okresie 1, 2, 3, 5 i 10 Pułki Strzelców Konnych. Służyli w nich w większości Polacy — ochotnicy ze Stanów Zjednoczonych oraz Polacy z niemieckich i austriackich obozów jenieckich. Część pochodziła ze starej emigracji polskiej z Francji, Belgii i Holandii oraz krajów zamorskich: Argentyny i Brazylii. Byli też żołnierze z Rosyjskiego Korpusu Posiłkowego stacjonującego we Francji i w Salonikach.

Pułki szwoleżerów spełniały w zasadzie rolę kawalerii dywizyjnej. Nazwę „pułk”Dwa dywizjonystosowano ze względów ewidencyjnych. Jednostką taktyczną był dywizjonPo dwa dywizjony na dywizję Dywizjon składał się z drużyny dowódcy, dwóch szwadronów liniowych i drużyny karabinów maszynowych.

Umundurowanie, oporządzenie i uzbrojenie było francuskie. Polskość akcentowano wprowadzając rogatywkę z orzełkami jagiellońskimi. Na naramiennikach umieszczono orzełki, a numery pułkowe na amarantowych patkach kołnierzy. Stopnie zapożyczono z armii francuskiej.

Dragoni W 1919 postanowiono utworzyć jazdę dywizyjną. Latem sformowano trzy pułki dragonów: 1, 2 i 3. Za 4 pułk dragonów uważano pułk jazdy przybyły z Francji z armią gen. Hallera. Pułki działały w sposób zdecentralizowany. Poszczególne szwadrony były podporządkowane oddziałom piechoty. Dowódcy pułków pełnili rolę inspektorów jazdy dywizyjnej. Zewnętrzną oznaką dragonów były zielone łapki z guzikiem na kołnierzu. Na uzbrojeniu nie posiadali lanc. Termin "dragon" nie był popularny w Wojsku Polskim. Kojarzył się z armiami państw zaborczych.

W październiku 1919 pułki dragonów przemianowano na pułki strzelców konnych. Strzelcom konnym zdjęto więc zielone łapki dragońskie. Pułki dragonów w czerwcu 19191 pułk dragonów2 pułk dragonów3 pułk dragonów4 pułk dragonów4 pułk szwoleżerów „Błękitnej Armii”5 szwadron 7 pułku ułanówszwadron kawalerii lwowskiej „Wilki”1 pułk szwoleżerów „Błękitnej Armii”szwadron 9 pułku ułanów4 szwadron 3 pułku ułanów2 szwadron jazdy wołyńskiej2 pułk szwoleżerów „Błękitnej Armii”5 szwadron „Błękitnej Armii”szwadron 2 pułku szwoleżerów1 szwadron 2 pułku ułanówszwadron 6 pułku ułanów

Strzelcy konni thumb|Reorganizacja kawalerii dywizyjnej Wiosną 1920 w każdym szwadronie zapasowym strzelców konnych sformowano rezerwowy dywizjon dla uzupełnienia walczących wojsk. W Grudziądzu powstał 5 pułk strzelców konnych (późniejszy 7), a w październiku pięć już istniejących pułków strzelców konnych przeformowano w siedem.

Według nowych etatów wojennych, w skład pułku wchodziły trzy dywizjony z numeracją I–III, oraz szwadron zapasowy. Dywizjon składał się z dowództwa dyonu, plutonu ckm na taczankach i dwóch szwadronów z wewnętrzną numeracją pułkową 1–6. Szwadron zapasowy dzielił się na dowództwo ze sztabem i sekcją łączności, oraz oddziały: rekrutów, ozdrowieńców, ujeżdżania koni i karabinów maszynowych.

Kolejne pułki powstały już po wojnie polsko-bolszewickiej. Ministerstwo Spraw Wojskowych, chcąc aby każdy korpus miał swój pułk kawalerii dywizyjnej, nakazało w październiku 1921 formację dalszych trzech pułków strzelców konnych. Pułki te organizowały się: 8. w Zgierzu, 9. we Włodawie, 10. w Łańcucie. W ich skład weszły zaprawione w bojach dywizjony i szwadrony z pozostałych pułków strzelców konnych. Każdy pułk otrzymał numer korpusu w obrębie którego kwaterował, przy czym nie zwracano uwagi na dotychczasową ich numerację.

W przyjętej, w 1921, pokojowej organizacji jazdy zdecydowano się na pozostawienie dziesięciu pułków strzelców konnych, jako jazdy dywizyjnej. Pułki podporządkowane zostały dowódcom okręgów korpusów na terenie, których stacjonowały bądź eksterytorialnie.

W 1924 pułki strzelców konnych przestały pełnić funkcję kawalerii dywizyjnej. Weszły one w skład nowo powstających brygad kawalerii jako ich organiczne oddziały.

Barwa 24 marca 1927 Minister Spraw Wojskowych wprowadził w pułkach strzelców konnych barwne otoki na czapkach oficerów i szeregowych:

100px pułki strzelców konnych 1, 2, 3 i 4 otrzymały otoki amarantowe,

100px pułki strzelców konnych 5, 6, 7 i 8 otrzymały otoki białe,

100px pułki strzelców konnych 9 i 10 otrzymały otoki żółteDziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 10 z 24.03.1927 r., poz. 86..

Organizacja pokojowa pułku strzelców konnych w 1923 Dowództwo pułku 1 szwadron 2 szwadron 3 szwadron oddział szkolny karabinów maszynowych (dwa ckm-y) pułkowa szkoła podoficerska kadra szwadronu zapasowego

W skład dowództwa pułku wchodziły następujące osoby funkcyjne i komórki organizacyjne: dowódca zastępca dowódcy pułku starszy lekarzStarszy lekarz pułku podlegał bezpośrednio dowódcy pułku i był jego referentem w sprawach sanitarnych. Pod względem fachowym był przełożonym całego personalu sanitarnego. Podlegał mu lekarz, jako zastępca i patrol sanitarny, stanowiący obsługę izby chorych. Z Rocznika Oficerskiego z 1923 wynika, że w każdym z dziecięciu pułków strzelców konnych obsadzone były wyłącznie stanowiska lekarza i lekarza weterynarii. lekarz patrol sanitarny starszy lekarz weterynariiStarszemu lekarzowi weterynarii, jako szefowi służby weterynaryjnej pułku, pod względem fachowym, podlegali podkuwacze. lekarz weterynarii oficer kasowy podoficer mundurowy oficer prowiantowy sztab Sekcja Administracyjno-Taborowa

Każdy z trzech szwadronów składał się z dowództwa, czterech plutonów, patrolu telefonicznego i sekcji administracyjno-taborowej. W skład każdego z czterech plutonów wchodziły trzy sekcje liniowe i dwie obsługi ręcznych karabinów maszynowych. Odznaki pułkowe

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Dzienniki Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 1927 Almanach oficerski, praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923 "Księga jazdy polskiej", pod protektoratem marsz. Edwarda Śmigłego–Rydza. Warszawa 1936. Reprint, Bellona Warszawa 1993

Kategoria:Kawaleria II Rzeczypospolitej