Siemowit (także Ziemowit) – książę Polan z IX wieku znany jedynie z kroniki Galla Anonima. Według jego relacji Siemowit był synem Piasta i Rzepichy i objął władzę po obaleniu Popiela, zgodnie z wolą zgromadzonych na wiecu współplemieńców. Synem i następcą Siemowita był Lestek.
Kwestia historyczności Siemowita początkowo nie budziła wątpliwości, została zakwestionowana pod koniec XIX wieku. Od lat 60. XX wieku badacze raczej skłaniają się do uznania przekazanej przez Galla listy przodków Mieszka I, gdzie figuruje m.in. Siemowit, za autentyczną. Znacznie więcej zastrzeżeń co do autentyczności dotyczy informacji o rodzicach Siemowita.
Wśród badaczy wierzących w autentyczność tej postaci utrzymuje się, że lata życia Siemowita hipotetycznie powinny przypadać na okres od 845 do 900, chociaż istnieje możliwość, że ewentualny błąd tych ustaleń może wynosić nawet kilkadziesiąt lat. Natomiast objęcie władzy na pewno nastąpiło w drugiej połowie IX wieku. Nie jest znane miejsce jego pochówku.
Według informacji zawartej w kronice Galla Anonima w wieku siedmiu lat Siemowit został postrzyżony przez dwóch obcokrajowców. Według niektórych historyków, ci obcokrajowcy to Cyryl i Metody lub ich uczniowie, którzy mogli go ochrzcić w obrządku słowiańskim. Większość mediewistów uważa jednak, że Cyryl i Metody nigdy nie przybyli na tereny polskie. Teza o chrzcie w obrządku słowiańskim wydaje się też mało prawdopodobna. Ryt słowiański na mocy decyzji papieża Hadriana II z 867 roku dozwolony był jedynie na obszarze Moraw i Panonii. Historycznie udokumentowany jest dopiero chrzest prawnuka Siemowita – Mieszka w 966.
Kwestia historyczności Siemowita Istnieje bogata debata historyków na temat istnienia lub nieistnienia Siemowita i jego dwóch następców. Wielu polskich historyków (m.in. Henryk Łowmiański, Gerard Labuda, Kazimierz Jasiński) opowiedziało się za historycznością Siemowita.
Poglądy na istnienie Siemowita w obliczu nowych odkryć archeologicznych Przeciw istnieniu Siemowita mają przemawiać odkrycia archeologiczne, z których wynika, że dynamiczny rozwój państwa Polan rozpoczął się w latach dwudziestych X wieku, zatem panowanie Siemowita, Lestka i Siemomysła trwałoby bardzo krótko. Część mediewistów uważa, że podane w Kronice imiona przodków Mieszka mają znaczenie symboliczne i zostały wymyślone przez Galla. Nie można wreszcie wykluczyć, że zmyślony przez Galla jest tylko opis panowania władców, podczas gdy imiona są faktycznymi imionami przodków Mieszka. Z jednakowym prawdopodobieństwem można jednak założyć, że tzw. rewolucję piastowską (budowa potężnych grodów, aparat przymusu – drużyna) rozpoczął Lestek, natomiast jego poprzednik Siemowit sprawował władzę na innych zasadach, które nie są do uchwycenia przez archeologię.
Hipotetyczna genealogia
Chościskour. ? zm. ? NNur. ? zm. ? NNur. ? zm. ? NNur. ? zm. ? Piastur. ? zm. ? Rzepichaur. ? zm. ?
NNur. ? zm. ? Siemowit(ur. ?, zm. pocz. X w.Za: ) Lestek ur. ? zm. w okr. 930–940
Imię Według Galla Anonima imię to nadało mu dwóch obcokrajowców. Przez wiele lat, wspierana autorytetem Oswalda Balzera, który takie miano zastosował w Genealogii Piastów, utrzymywała się forma imienia Ziemowit, pomimo że już w recenzjach tej pracy z przełomu XIX i XX wieku zgłaszano do niej zastrzeżenia. Zgodnie z ustaleniami językoznawców imię to pochodzi od słowiańskiego wyrazu semja = rodzina, i w związku z tym jedyną poprawną jest forma Siemowit.
Pomniki Siemowita upamiętnia renesansowa płaskorzeźba umieszczona w portalu bramy wjazdowej Zamku Piastów Śląskich w Brzegu.
Siemowit w kulturze
Utwory literackie i dzieła historyczne Król-Duch – poemat Juliusza Słowackiego (1845–1849) Książę Popiel – dramat Wincentego Korolewicza (1909) Lechia w IX wieku – powieść Wincentego Budzyńskiego (1843) Myszy króla Popiela – powieść Walerego Przyborowskiego (1888) Pogrom – dramat Feliksa Płażka Popiel i Piast – dramat Mieczysława Romanowskiego (1862) Stara baśń – powieść Józefa Ignacego Kraszewskiego (1876) Tysiączna rocznica wstąpienia na tron Ziemowita, syna Piasta, pierwszego Króla Polskiego w roku 860 – praca Joachima Lelewela (1860) Zmierzch Popielidów – powieść Stanisława Helsztyńskiego (1964)
Gry wideo
Seria Crusader Kings – jednym z grywalnych władców jest Siemowit Piast, przedstawiony jako wódz Wielkopolski. Przygody Piasta Kołodzieja i Opowieść o królu Popielu – w tej serii gier edukacyjnych wydawnictwa Dagiel, w Siemowita wcieliła się Elżbieta Dagiel.
Galeria
Zobacz też historia Polski (do 1138) Władcy Polski legendarni władcy Polski Siemowit (imię) Piastowie
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Materiały związane z Siemowitem w bibliotece Polona
Kategoria:Pierwsi Piastowie Kategoria:Legendarni władcy Polski Kategoria:Zmarli w X wieku