Kontrola prokuratorska – kontrola administracyjna sprawowana przez prokuratora wynikająca z podstawowego zadania prokuratury (strzeżenia praworządności). Jej pierwowzorem była wprowadzona w 1922 radziecka prokuratorska kontrola przestrzegania prawa, którą wprowadzono w systemach prawnych pozostałych państw bloku wschodniego. W Polsce zakres tej kontroli był kilkukrotnie zmieniany.
Prawo polskie do 1990 Kontrola prokuratorska została wprowadzona do polskiego systemu prawa w 1950 ustawą o Prokuraturze RPUstawa z dnia 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Rzeczypospolitej Polskiej () (tzw. „nadzór ogólny prokuratury”). Postalinowska ustawa o Prokuraturze PRLUstawa z dnia 14 kwietnia 1967 r. o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej () wprowadziła „prokuratorską kontrolę przestrzegania prawa”.
Prawo polskie od 1990 Podstawa prawna i zakres Od 1990 kontrola prokuratorska jest w Polsce wewnątrzadministracyjnąFunkcję Prokuratora Generalnego pełni minister właściwy ds. sprawiedliwości, a prokuratura wchodzi w skład działu sprawiedliwości. (z przerwą w latach 2010–2016) kontrolą legalności, sprawowaną przez Prokuratora Generalnego i podległych mu prokuratorów. Jej podstawą były przepisy ustawy o prokuraturze i ustawy – Prawo o prokuraturzeUstawa z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (), a także kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.)Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego () i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.)Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (). Kontrola ta obejmuje dwa zakresy: sprawy rozstrzygane przez organy administracyjne poprzez wydanie decyzji administracyjnej (kontrola stosowania prawa) oraz sprawy znajdujące się poza zakresem postępowania administracyjnego (kontrola stanowienia prawa).
Kontrola aktów stosowania prawa Prokurator może podjąć kontrolę w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, zwracając się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowaniaArt. 182 k.p.a.. Może też, w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem, dołączyć do postępowania w każdym jego stadiumArt. 183 k.p.a.. Prokuratorowi przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym, przy czym jest uprzywilejowany w stosunku do stronyArt. 188 k.p.a. . Do dyspozycji prokuratora są następujące środki prawne: sprzeciw od decyzji ostatecznej – nadzwyczajny środek prawny przysługujący wyłącznie prokuratorowiArt. 184 k.p.a.; skarga na decyzję do sądu administracyjnego – w przedłużonym, sześciomiesięcznym terminieArt. 53 § 3 p.p.s.a. Prokurator, który wniósł skargę, nie może z tych samych przyczyn wnieść sprzeciwu. Art. 189 k.p.a.. Ponadto Prokurator Generalny może występować z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego lub sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego a terenowymi organami administracji rządowej przez sąd administracyjnyArt. 22 § 3 k.p.a..
Kontrola aktów stanowienia prawa Prokurator Generalny może wystąpić z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie zgodności z Konstytucją lub ustawą aktów określonych w art. 188 KonstytucjiArt. 191 ust. 1 Konstytucji RP. W przypadku, gdy uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego czy też rozporządzenie wojewody są niezgodne z prawem, prokurator zwraca się do organu, który je wydał o ich zmianę, uchylenie albo wnioskuje o to do odpowiedniego organu nadzorczego lub sądu administracyjnegoArt. 70 pr. prok.. Organy administracji państwowej mają obowiązek udzielenia pomocy w wypełnianiu zadań prokuratury.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Prawo administracyjne Kategoria:Prokuratura