Złoć łąkowa (Gagea pratensis (Pers.) Dumort.) – gatunek z rodziny liliowatych (Liliaceae). Zasięg gatunku obejmuje rozległe obszary Europy z wyjątkiem Wysp Brytyjskich i północnej części kontynentu. W Polsce roślina rozpowszechniona na niżu z wyjątkiem ziemi lubuskiej, świętokrzyskiego i północno-wschodniej części kraju, gdzie jest rzadka, podobnie jak na pogórzu i w górach.
Morfologia mały|lewo|180px|Pokrój w czasie kwitnienia mały|lewo|180px|Kwiat mały|lewo|180px|Cebulki Pokrój Roślina zielna wysokości 6–15 cm, naga (owłosione są tylko brzegi podsadek). Cebula Zwykle dwie, rzadko jedna, bardzo rzadko bulwek potomnych jest więcej. Cebula główna jest gruszkowata, obok niej rozwija się mniejsza, boczna cebulka potomna o jajowatym lub maczugowatym kształcie, osadzona na krótkim trzoneczku. Cebule są ułożone poziomo. Łuska okrywająca osłania tylko cebulkę macierzystą i nasadę łodygi. Liście Odziomkowy zazwyczaj jest tylko jeden, rzadziej dwa. Blaszka jest płaska, równowąska, szerokości do 6 mm, z kantem na grzbiecie, stopniowo zwężająca się z ostro zakończonym wierzchołkiem. U nasady często w kolorze winnej czerwieni. Liście łodygowe w liczbie 2–3, owłosione na brzegu. Dolny z liści (najniższa podsadka) przewyższa kwiatostan i jest podobnej szerokości jak liść odziomkowy. Kwiaty Kwiatostan składa się z 1–6 kwiatów osadzonych na długich i nagich szypułkach. Sześć listków okwiatu barwy żółtej, od zewnątrz z zielonymi smugami, nagich, tępo zakończonych, o długości 14–20 mmSzafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.. Owoce Trójkomorowe torebki.
Biologia i ekologia Bylina, geofit. Kwitnie w kwietniu i maju, aczkolwiek nie w każdym roku; rośliny w postaci wegetatywnej są trudne do zauważenia wśród traw. Nasiona rozsiewane są przez mrówki. Istotną rolę odgrywa rozmnażanie wegetatywne za pomocą cebulek przybyszowych; w przypadku niektórych cytotypów jest to wyłączny sposób rozmnażania (nie zawiązują nasion zdolnych do kiełkowania).
Rośnie na polach, w miejscach trawiastych – na przydrożach, miedzach i groblach, w widnych zaroślach i wzdłuż skrajów lasów liściastych, w parkach, na cmentarzach, sadach i winnicach. Występuje zarówno na glebach piaszczystych, jak i gliniastych, przy czym preferuje gleby luźne, miejsca słoneczne i suche. Gatunek wyróżniający zespołu Papaveretum argemones.
Zmienność i mieszańce W obrębie gatunku występują różne cytotypy. Tetraploidy mają masę diploidalnego genomu DNA 2C wynoszącą 32,8 pg. Morfologicznie wyróżniają się pochwą liściową otaczającą łodygę tylko w połowie. Pentaploidy mają wartość 2C=39,9 pg i wyróżniają się pochwą otaczającą łodygę w 3/4. Heksaploidy mają 2C=45,6 pg i pochwy liściowe u tych roślin otaczają łodygę w całości.
Gatunek ten tworzy odrębne pod względem morfologicznym i kariologicznym mieszańce ze złocią żółtą G. lutea: Gagea × megapolitana Henker – heksaploid z trzema genomami heksaploidalnej G. pratensis i trzema heksaploidalnej G. lutea Gagea × pomeranica R.Ruthe – pentaploid z dwoma kompletami genomu tetraploidalnej G. pratensis i trzema heksaploidalnej G. lutea Gagea × marchica Henker. Kiesew., U.Raabe, Rätzel – sterylny pentaploid, prawdopodobnie między heksaploidalną G. pratensis i tetraploidalną G. lutea.
Zagrożenia i ochrona Gatunek umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia: V). Najwyraźniej omyłkowo, zważywszy na szerokie rozprzestrzenienie gatunku. Na liście wydanej w 2016 roku gatunek nie został ujęty.
Przypisy
Kategoria:Liliowate