Oddział II (informacyjno-wywiadowczy) Komendy Głównej SZP/ZWZ/AK"197", "C7", W-d-67" zajmował się wywiadem, kontrwywiadem, sprawami bezpieczeństwa, legalizacją i łącznością polskiego ruchu oporu (od września do listopada 1939 roku – Służby Zwycięstwa Polski, 1939–1942 – Związku Walki Zbrojnej, ostatecznie do 1942–1945 – Armii Krajowej).
Działalność Oddział II Komendy Głównej SZP/ZWZ/AK dysponował siatkami agentów, które rozpracowywały zarówno front wschodni, jak i okupowane ziemie polskie oraz terytorium III Rzeszy. Wywiad ZWZ dostarczył Brytyjczykom szczegóły niemieckich przygotowań do ataku na Związek Radziecki (Plan Barbarossa). Informacje te przedstawiono przywódcy ZSRR, Józefowi Stalinowi, lecz ten – podobnie jak informacje własnego wywiadu zlekceważył.
Jednym z większych sukcesów wywiadu AK było dotarcie w 1943 roku do niemieckiego ośrodka rakietowego w Peenemünde i przesłanie na ten temat raportów do Londynu. Równie ważne było rozpoznanie prac budowlanych na poligonie Pustków-Blizna, związanych z podjęciem prób z pociskiem V-2. 20 maja 1944 roku wywiad AK zdobył elementy tego pocisku, który rozbił się w pobliżu Sarnak. Niewybuch pocisku V-2 wraz z ekspertami, przesłano drogą powietrzną do Londynu (operacja „Most III”) .
Struktura organizacyjna Oddział II A (wywiad ofensywny) Wydział Wywiadu Ofensywnego „Stragan” "197", "C7", W-d-67" Referat Zachód Referat Wschód „WW-72” od 1944 „Pralnia” Referat Generalna Gubernia „Arkadiusz” Wydział Techniki i Legalizacji „Agaton”
Oddział II B (kontrwywiad)
Referat 991 – Aparat szefa wydziału Referat 992 – Referat 993 993 I – centralna sieć informacyjna oparta na zespole TAP (Tajna Armia Polska) zajmująca się katalogowaniem osób współpracujących z okupantem oraz kolaborantów nazistowskich. 993 E 993/W – „Wykonawczy" zajmujący się wykonywaniem wyroków śmierci na konfidentach i zdrajcach. Kryptonim „Wapiennik” był natomiast nazwą oddziału bojowego działającego przy referacie. tzw. „wapiennik”, zajmujący się planowaniem i wykonywaniem wyroków na zdrajcach i konfidentach. Referat 994-Sonda (994-CS) – mjr Stanisław Sławiński ps. „Gustaw”, „Litwin” Referat 995 Referat 996 Referat 997 – zajmujący się działalnością obcych wywiadów Referat 998 – zajmujący się łącznością komórka 999 „Korweta” – zajmujący się działalnością komunistów w okupowanej Polsce.
pomorska ekspozytura II Komendy AK – „Bałtyk” „Bałtyk 301” kier. „Kolski” (Edmund Czarnowski), „Bałtyk 302” kier. „Apoli” (Apolinary Łagiewski) „Bałtyk 303” kier. „Sęk”, „Tragarz” (Augustyn Träger)Film dokumentalny KRYPTONIM „SYNTEZA”. Reżyseria: Andrzej E. Androchowicz, Polska 1972
Szefowie Oddziału II Komendy Głównej SZP/ZWZ/AK ppłk dypl. Wacław Berka („Brodowicz”) – październik 1939-wiosna 1942 ppłk dypl. Marian Drobik („Dzięcioł”) – wiosna 1942-grudzień 1943 p.o. ppłk dypl. Franciszek Kwiryn Herman („Nowak”) – grudzień 1943-styczeń 1944 płk dypl. Kazimierz Iranek-Osmecki („Makary”) – styczeń 1944-październik 1944 ppłk dypl. Bohdan Zieliński („Tytus”) – październik 1944-styczeń 1945
Obsada personalna Oddziału w lipcu 1944 roku Wydział Wywiadowczy – ppłk dypl. Franciszek Herman „Bogusławski” Biuro Studiów – mjr dypl. Bohdan Zieliński „Tytus” Komisja Badawcza broni rakietowych – inż. Stefan Waciurski „Funia” Referat Ruchu Kolejowego – ppłk Leon Cehak „Drwęcki” Wywiad Obronny (kontrwywiad) – Bernard Zakrzewski „Oskar”
Przypisy
Bibliografia Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią Wieki nr 9/1986.
Polmar N., Allen T. B., Księga szpiegów. Encyklopedia. Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2000,
Linki zewnętrzne
Kategoria:Komenda Główna Armii Krajowej