thumb thumb 48 pułk piechoty Strzelców Kresowych (48 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.
Formowanie i walki 5 marca 1919 w gminie Martigny-les-Bains we Francji, na bazie 279 pułku piechoty 2 Dywizji Marokańskiej, sformowany został 6 pułk strzelców polskich. Jednostka podporządkowana została dowódcy 2 Dywizji Strzelców Polskich, która z kolei wchodziła w skład I Korpusu Armii Polskiej. W końcu kwietnia tego roku oddział został przetransportowany koleją do Polski. Z chwilą powrotu do kraju jednostka został przemianowana na 6 pułk strzelców pieszych. 1 września 1919, w wyniku zjednoczenia Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim, oddział przemianowany został na 48 pułk Strzelców Kresowych, a 2 Dywizja na 11 Dywizję Piechoty.
W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Stanisławowie.
Mapy walk pułku
Kawalerowie Virtuti Militari 20px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Orderu Wojskowego Virtuti Militariza wojnę 1918–1920plut. Michał Białeckiplut. Józef Cymmersierż. Leonard Czapskisierż. Wawrzyniec Dolatakpt. Stanisław Grodzickikpr. Kazimierz Grossst. szer. Antoni Grzelczykszer. Jan Jakubowskikpr. Stanisław Kałkusst. sierż. Stanisław Kapczyńskiszer. Roman Kostyszynpor. Władysław IV Kowalskipłk Kazimierz Łukoskiszer. Tomasz Michalakkpr. Jan Nowakppor. Jan Roskoszkpr. Tomasz Rupapor. Henryk Sobolewskiplut. Jan Tomczakppor. Józef Żak
Pułk w okresie pokoju thumb|left W okresie międzywojennym 48 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr VI w garnizonie Stanisławów, jego batalion zapasowy w Łukowie. Wchodził w skład 11 Karpackiej Dywizji Piechoty.
19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 września, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę bitwy pod Małorytą stoczonej w roku 1920.
Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 48 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy.
24 lipca 1930 roku w Dniestrze koło Beremian, w powiecie buczackim, utonął st. sierż. Julian Oczko były żołnierz 6 pp LegJulian Oczko urodził się 22 maja 1898 roku we Lwowie. W sierpniu 1915 roku został wcielony do 6 Pułku Piechoty, z którym odbył całą kampanię wołyńską. Odznaczony srebrnym i brązowym medalem waleczności. W 1917 roku, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do c. i k. Armii, i skierowany na front serbski. W listopadzie 1918 roku wrócił do kraju i wstąpił do POW. W marcu 1919 roku zgłosił się do Batalionu Zapasowego 48 Pułku Piechoty. W czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 48 pp, jako zastępca dowódcy plutonu. W 1921 roku pozostał w służbie zawodowej. W 1923 roku złożył maturę. W 1924 roku, po ukończeniu kursu doszkolenia w Zaleszczykach, został przydzielony w charakterze podoficera instrukcyjnego przysposobienia wojskowego w Buczaczu. Odznaczony KZ. 24 lipca 1930 roku utonął w Dniestrze koło Beremian, w powiecie buczackim. Pochowany na cmentarzu wojskowym w Stanisławowie. 9 listopada 1931 roku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości. Ś.p. st. sierż. Julian Oczko„Polska Zbrojna” nr 263 z 25 września 1930 roku, s. 5..
Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939:StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowództwodowódca pułkupłk Walenty NowakI zastępca dowódcyvacatadiutantpor. Tadeusz Ludwik Swobodastarszy lekarzmjr dr Tadeusz Stefan Daszkiewiczmłodszy lekarzpor. lek. Ludwik Andrzej FirlejII zastępca dowódcy (kwatermistrz)ppłk Franciszek Głowackioficer mobilizacyjnykpt. Franciszek Dutkiewiczzastępca oficera mobilizacyjnegopor. Teofil Stępieńoficer administracyjno-materiałowykpt. adm. (piech.) Izydor Rozenmanoficer gospodarczykpt. int. Kazimierz Urygaoficer żywnościowyp.o. chor. Józef Kochańskioficer taborowypor. tab. Franciszek Józef Bednarskikapelmistrzppor. rez. pdsc. Jan Franciszek Rybarczykdowódca plutonu łącznościkpt. Stanisław Andrzejczykoficer plutonupor. Włodzimierz Jan Krasijdowódca plutonu pionierówpor. Władysław Bałajdowódca plutonu artylerii piechotypor. art. Antoni Makowskidowódca plutonu ppanc.ppor. Bronisław Jerzy Cembaladowódca oddziału zwiadupor. Czesław HanusI bataliondowódca batalionumjr Andrzej Kołodziejczykdowódca 1 kompaniikpt. Wilhelm Stanisław Zittadowódca plutonuppor. Paweł Bartoszekdowódca plutonuppor. Wojciech Jan Strzępekdowódca 2 kompaniikpt. Zygmunt Czechowskidowódca plutonuppor. Bronisław Nitkadowódca plutonuchor. Józef Marciniakdowódca 3 kompaniipor. Zbigniew Tadeusz Jaworskidowódca plutonuchor. Marian Jagielskidowódca 1 kompanii kmkpt. Jan Adam Niedzielskidowódca plutonupor. Stanisław Edmund Będzikowskidowódca plutonuppor. Edmund Tadeusz PankowskiII bataliondowódca batalionumjr Stanisław Józef Hołubowiczdowódca 4 kompaniikpt. Ludwik Jan Talarczakdowódca plutonupor. Bronisław Horodyskidowódca 5 kompaniikpt. Ignacy Jan Lubczyńskidowódca plutonupor. Edmund Kowaczdowódca plutonuppor. Mieczysław Franciszek Wrońskidowódca 6 kompaniikpt. Władysław Banaszkiewiczdowódca plutonuppor. Antoni Bolesław Popieldowódca plutonuppor. Stanisław Bronisław Żakdowódca 2 kompanii kmkpt. Marian Gramiakdowódca plutonupor. Michał KwiecińskiIII bataliondowódca batalionumjr dypl. Ludwik Sadowskidowódca 7 kompaniikpt. Edward Sidorowiczdowódca plutonupor. Tadeusz Julian Taradajdowódca 8 kompaniikpt. Karol Józef Skerldowódca plutonupor. Michał Franciszek Lenardowódca 9 kompaniikpt. Józef Adolf Jossedowódca plutonuppor. Jan Korneliusz Deptaładowódca 3 kompanii kmkpt. Mieczysław Baładowódca plutonupor. Józef Świecimskina kursiepor. Stanisław Pizarskina kursiepor. Marian Franciszek Macna kursieppor. Stanisław Marian LechDywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 11 DPdowódcamjr Edward I Szymańskidowódca plutonupor. Jan Biłowusdowódca plutonupor. Tadeusz Paczkowski (49 pp)dowódca plutonupor. Jan Kazimierz Siewierskidowódca plutonuppor. Zdzisław Henryk Cepak48 obwód przysposobienia wojskowego „Stanisławów”kmdt obwodowy PWmjr piech. Władysław Welzkmdt miejski PW Stanisławówppor. kontr. piech. Bohdan Jarynowskikmdt powiatowy PW Stanisławówkpt. piech. Edward Jerzy Grabałowskikmdt powiatowy PW Kałuszkpt. adm. (piech.) Leon I Wilczewskikmdt powiatowy PW Tłumaczkpt. piech. Jerzy Tadeusz Dunin-Bartodziejski
Pułk w kampanii wrześniowej Marsze i boje W kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie macierzystej 11 Karpackiej Dywizji Piechoty. Bronił pozycji na linii Wisłoki, Wisłoka oraz Sanu. thumbthumb
Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939Stanowisko etatoweStopień, imię i nazwiskoUwagiDowództwodowódcapłk piech. Walenty NowakI adiutantkpt. Karol SkerlII adiutantN.N.oficer informacyjnyppor. rez. Bruno Szmidtoficer łącznościkpt. Stanisław Andrzejczykkwatermistrzkpt. Izydor Rozenmanoficer płatnikNNoficer żywnościowyNNnaczelny lekarzNNkapelanNNdowódca kompanii gospodarczejpor. rez. Mieczysław ŻeliskoI bataliondowódca batalionumjr Andrzej Kołodziejczykciężko ranny 15 IX 1939 Łukowa–Podsośninaadiutant batalionuNNdowódca 1 kompanii strzeleckiejkpt. Władysław Banaszkiewiczod 16 IX dowódca baonudowódca 2 kompanii strzeleckiejpor. Jan Biłowus†15 IX 1939 Łukowa–Podsośninadowódca 3 kompanii strzeleckiejppor. Mieczysław Franciszek Wroński†15 IX 1939 Łukowa–Podsośninadowódca 1 kompanii ckmkpt. Wilhelm Stanisław Zittaniewola niemiecka, płk, dowódca 3 DPII bataliondowódca batalionumjr Tadeusz Byszewskiadiutant batalionuNNdowódca 4 kompanii strzeleckiejppor. Marian Lechdowódca 5 kompanii strzeleckiejpor. Marian Macdowódca 6 kompanii strzeleckiejpor. Michał Kwiecińskidowódca 2 kompanii ckmkpt. Mieczysław BałaIII bataliondowódca batalionuppłk Jerzy Głowackiadiutant batalionuppor. rez. Marian Wojciechowskidowódca 7 kompanii strzeleckiejkpt. Józef Jossedowódca 8 kompanii strzeleckiejpor. Jan Krasijdowódca 9 kompanii strzeleckiejpor. rez. Stanisław Fortunadowódca 3 kompanii ckmkpt. Edward SidorowiczPododdziały specjalnedowódca kompanii przeciwpancernejkpt. Marian Gramiakdowódca plutonu artylerii piechotypor. art. Franciszek Makowskidowódca kompanii łącznościNNdowódca kompanii zwiadowcówpor. Tadeusz Jaworskidowódca plutonu pionierówpor. Stanisław Pizarskidowódca plutonu przeciwgazowegopor. Władysław Bałaj
Symbole pułkowe Sztandar
29 września 1924 roku Prezydent RP zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwiDz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 21 października 1924 roku, poz. 607.. 29 września 1924 roku w Stanisławowie generał dywizji Władysław Sikorski wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo Stanisławowa. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandaremDekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1937 r. o znakach wojska i marynarki wojennej w: ..
Odznaka pamiątkowa
Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 17, poz. 202 z 7 czerwca 1930 roku. Odznaka ma kształt siedmiobocznej tarczy obramowanej barwami żółtymi ze srebrnym wężykiem, osadzonej na pionowo ustawionym srebrnym mieczu. W centrum na czerwono emaliowanym rombie orzeł państwowy oraz data, numer i inicjały: od góry 5 III 1919 PP 48 SK. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 5lx28 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa.
Emblemat 20 lutego 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki nadał 11 Dywizji Piechoty nazwę „11 Karpacka Dywizja Piechoty” oraz ustalił dla żołnierzy tej dywizji emblemat przedstawiający dwa liście dębowe z gałązką limby, przytrzymane krzyżem huculskim. Minister zezwolił na noszenie emblematów od chwili ogłoszenia rozkazu, natomiast zobowiązał do ich noszenia od 1 stycznia 1938 roku. Emblematy był noszone na kołnierzach (łapkach) kurtek i płaszczy (peleryn). Dla oficerów i chorążych emblematy były wykonane z białego metalu oksydowanego na stare srebro, natomiast dla pozostałych podoficerów i szeregowców były wytłaczane z białego matowanego metalu (blachy). Minister zezwolił podoficerom zawodowym na noszenie przy ubiorze pozasłużbowym emblematów wykonanych, jak dla oficerówDz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 20 lutego 1937 roku, poz. 22..
Specjalne części umundurowania
12 kwietnia 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki wprowadził „specjalne części umundurowania” dla żołnierzy 11 Karpackiej Dywizji Piechoty w postaci pióra do czapki – rogatywki garnizonowej i peleryny typu podhalańskiegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 12 kwietnia 1937 roku, poz. 43..
Strzelcy kresowi
Dowódcy pułku ppłk Etienne Blondel (5 - 23 III 1919) ppłk Michel Honoré Tronyo (25 III - 5 IV 1919) ppłk Stanisław de Contenson (15 IV - 15 VIII 1919) płk Kazimierz Łukoski (15 VIII 1919 - 28 VIII 1920) ppłk Józef Szczepan (28 VIII 1920 - 6 V 1922) płk Juliusz Chlebowski (1923) płk SG Euzebiusz Hauser (1924 – 31 III 1927 → członek OTO) płk dypl. piech. Alfons Wojtkielewicz (31 III 1927 - 1929) płk dypl. Władysław Zubosz-Kaliński (IX 1931 - X 1935) ppłk piech. Eugeniusz Wyrwiński (XI 1935 - I 1937) płk piech. Walenty Nowak (I 1937 - 18 IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy) ppłk piech. Julian Żaba (10 VII 1922 – 1924 → zastępca dowódcy 37 pp) ppłk piech. Wiktor Łapicki (1924 – 30 IV 1927 → stan spoczynku) ppłk piech. Zygmunt Cšadek (5 V 1927 – 23 XII 1929 → kierownik 6 Okr. Urz. WFiPW) ppłk piech. Adam Marian Sikorski (XII 1929 – III 1932) ppłk piech. Kazimierz Jacorzyński (15 VII 1932 - VIII 1933 → komendant PKU Wadowice) ppłk piech. Stefan Cieślak (26 I 1934 - 4 VII 1935 → dowódca 65 pp) ppłk dypl. Kazimierz Stawiarski (od 4 VII 1935) ppłk dypl. piech. August Nowosielski (15 X 1936 - 1938 → kierownik Sekretariatu Komisji Regulaminowej)