Wielkoraki (Eurypterida) – wymarła gromada (w niektórych klasyfikacjach rząd) stawonogów.
Opis: Pancerz wąski, prosoma zrośnięta, ze słabo zauważalnym segmentowaniem. Opistoma utworzona przez 12 segmentów. Na końcu prosomy, przy granicy z opistomą para odnóży bardzo powiększona, poszerzona i zmodyfikowana w duże narządy służące do pływania. Największe okazy wielkoraków miały 2,5 m (Jaekelopterus rhenaniae, Pterygotus), zwykle wielkoraki mierzyły jednak kilkadziesiąt cm.
Tryb życia: Bentos ruchomy, drapieżne, wody głównie morskie, ale niektóre gatunki żyły w wodach słodkich i półsłonych.
Występowanie: Grupa kosmopolityczna, znana ze wszystkich kontynentów (z wyjątkiem Antarktydy), najliczniej z Europy i Ameryki Północnej, również na terenie Polski.
Zasięg wiekowy: ordowik – perm
Systematyka wielkoraków według Tollertona, 1989 Istnieje ponad 300 znanych gatunków wielkoraków reprezentujących ponad 60 rodzajów z około 20 rodzin (Tollerton, 1989) Niekompletna lista taksonów wielkoraków: Glyptoscorpioidae Glyptoscorpiidae Glyptoscorpius G. perornatus Belinuropsidae Belinuropsis B. wigodensis
Slimonioidea Slimoniidae Slimonia S. acuminatus Himantopterus H. acuminata
Hughmillerioidea Hughmilleriidae Hastimima H. whitei Hughmilleria H. socialis H. norvegica H. bellistriata Salteropterus S. abbreviatus Grossopterus G. overathi Lepidoderma L. mansfieldi L. mazonense
Carcinosomatidae Carcinosoma C. newlini C. vaningeni C. scorpionis Adelophthalmidae Adelophthalmus A. imhofi Lepidoderma L. imhofi
Mixopteroidea Mixopteridae Mixopterus M. multispinosus M. kiaeri Lanarkopteridae
Megalograptoidea Megalograptidae Megalograptus M. welchi M. ohioensis Echinognathus E. clevelandi
Eurypteroidea Eurypteridae Eurypterus E. clevelandi E. cestrotus E. remipes E. fischeri E. kokomoensis E. boyli E. ? abbreviatus E.? overathi Onychopterella O. kokomoensis Tylopterella T. boyli
Dolichopteridae Dolichopterus D. macrocheirus Strobilopterus S. princetoni Erieopteridae
Stylonuroidea Stylonuridae Stylonurus S. powriei S. dolichopteroides S. logani S. macrophthalmus S. scoticus S.? multispinosus Drepanopterus D. pentlandicus D. abonensis Brachyopterus B. stubblefieldi B. pentagonalis Ctenopterus C. cestrotus Tarsopterella T. scoticus Melbournopterus M. crossotus Campulocephalus C. oculatus C. scouleri
Dolichocephala Claypolidae (?) Claypole C.? lacoana Drepanopteridae Parastylonuridae Laurieipteridae
Kokomopteroidea Kokomopteridae Hardieopteridae
Brachyopterelloidea Brachyopterellidae
Rhenopteroidea Rhenopteridae Rhenopterus R. diensti
Mycopteropoidea Mycteropidae Mycterops M. scabrosus M. mathieui Woodwardopteridae Woodwardopterus
Pterygotoidea Jaekelopteridae Pterygotidae Pterygotus P. (P.) rhenaniae P. (P.) anglicus P. (A.) buffaloensis P. (A.) bohemicus P. (P.) osiliensis P. (P.) bilobus Acutiramus Erettopterus Himantopterus
Bibliografia Simon J. Braddy, Markus Poschmann & Erik Tetlie. Giant claw reveals the largest ever arthropod. Biology Letters, 2008, 4, 106–109. U. Lehmann & G. Hillmer, 1991: Bezkręgowce kopalne. Wyd. Geologiczne, Warszawa. The Paleobiology Database