Nadwodnikowate (Elatinaceae Dumort.) – rodzina roślin z rzędu malpigiowców (Malpighiales). Obejmuje dwa rodzaje z około 35 gatunkami. Przedstawiciele tej rodziny występują najczęściej w płytkich, słodkich wodach na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, przy czym w strefie tropikalnej spotykane są dość rzadko, częściej w strefie umiarkowanej. Rodzaj Bergia jest najbardziej zróżnicowany w okresowych zbiornikach tropikalnej Australii. Rośliny z rodzaju nadwodnik (którego przedstawiciele występują także w Polsce) bywają uprawiane w akwariach.

Morfologia thumb|Nadwodnik sześciopręcikowy Pokrój Rośliny jednoroczne i byliny (aczkolwiek zwykle krótkotrwałe), a w jednym wypadku (Bergia suffruticosa) także małe krzewy; o pędach nagich (Elatine) lub gruczołowato owłosionych (Bergia), często drobne. Liście Naprzeciwległe lub okółkowe (Elatine alsinastrum), pojedyncze, o blaszce całobrzegiej lub piłkowanej, często ogonkowe, czasem siedzące, z parą błoniastych przylistków u nasady. Kwiaty Pojedyncze lub zebrane po 2–3 w niewielkie wierzchotki w kątach liści. Kwiaty drobne, obupłciowe i promieniste. Działki kielicha 2–5, wolne lub zrośnięte u nasady, często błoniaste przynajmniej na obrzeżach. Płatki korony w liczbie 2–5 są wolne i trwałe. Pręciki występują w liczbie dwukrotnie większej od liczby płatków, bądź zredukowane są tylko do jednego. Pylniki są szerokojajowate, otwierają się podłużnymi pęknięciami. Zalążnia jest górna, 2–5-komorowa. Szyjki słupka w liczbie odpowiadającej liczbie komór, zakończone są główkowatymi znamionami. Owoce Błoniaste, cienkościenne torebki z przegrodami zawierające liczne i drobne nasiona o siateczkowato rzeźbionych łupinach.

Systematyka Pozycja systematyczna nadwodnikowatych długo pozostawała niejasna. Łączone były z goździkowatymi Caryophyllaceae i kluzjowatymi Clusiaceae. W systemie Takhtajana jeszcze w wersji z 2009 włączane były z kluzjowatymi do rzędu Hypericales. Z kolei w systemie APG I (1998) rodzina miała niejasną pozycję w klasyfikacji (Incertae sedis). Dopiero badania molekularne wraz ze szczegółową analizą morfologiczną ujawniły ich siostrzaną relację względem malpigiowatych Malpigiaceae. W parze z tą rodziną nadwodnikowate wchodzą w skład obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales) (klasyfikowane są tak w systemie APG II z 2003 i późniejszych wersjach tego systemu). Na podstawie zegara molekularnego oddzielenie się nadwodnikowatych od malpigiowatych datowane jest na ok. 94 miliony lat temu.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Podział na rodzaje Bergia L. Elatine L. – nadwodnik

Przypisy

*