Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) – gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmielowate (Bombini). Tworzy sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje od 100 do 600 osobników.
Wygląd lewo|mały|Widoczna wierzchnia część owadaDuży gatunek trzmiela; królowa osiąga 20–22 mm, robotnica 11–17 mm, a samiec 14–16 mm.
Charakteryzuje się dwiema ciemnożółtymi przepaskami: pierwsza znajduje się w przedniej części tułowia, druga na drugim segmencie odwłoka. Koniec odwłoka pokryty jest białymi włoskami.
Samce są ubarwione identycznie jak pozostałe kasty. Wyjątkiem jest królowa, której odwłok w części regionów zakończony jest brudnopomarańczowymi włoskami – cecha ta nie występuje na przykład w kontynentalnej Europie.
Podobne gatunki Może być mylony z trzmielem gajowym lub ze swoim pasożytem gniazdowym, trzmielcem ziemnym.
Cykl życiowy Na wiosnę królowa opuszcza ziemną kryjówkę i wyrusza na poszukiwanie odpowiedniego miejsca na gniazdo. U trzmiela ziemnego to najczęściej podziemne nory. Matka znosi do gniazda różne materiały, którymi wyściela wnętrze. Następnie buduje beczułkowate plastry, do których składa jaja. Po około 3 tygodniach pojawiają się pierwsze robotnice. Po 3 dniach są zdolne do lotu i przejmują wszystkie funkcje w gnieździe (budowanie nowych komór, znoszenie pyłku). Pod koniec lata pojawiają się samce i młode królowe. Gniazdo zbliża się do rozpadu. Młode królowe po zapłodnieniu przez samce szukają miejsca na przezimowanie, aby na wiosnę założyć nowe gniazda.
Pożywienie Odwiedza wiele gatunków kwitnących roślin – wykazywano jego obecność na ponad 570 gatunkach. Pojawia się nawet na najmniejszych rabatach kwietnych. Jest to gatunek z krótkim języczkiem.
Status ochrony w Polsce Trzmiel ziemny, tak jak pozostałe gatunki trzmieli w Polsce, podlega częściowej ochronie gatunkowej. Do 2016 roku tylko ten gatunek, oprócz trzmiela kamiennika był objęty takim rodzajem ochrony. Wcześniej pozostałe gatunki były objęte pełną ochroną gatunkową, co utrudniało ich hodowlę.
Według czerwonej listy pszczół Europy należy do gatunków najmniejszej troski.
Zobacz też owady Polski
Przypisy Na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2014 poz. 1348). .
Kategoria:Pszczołowate Kategoria:Inwazyjne gatunki owadów Kategoria:Błonkówki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza