Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) – gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmielowate (Bombini). Tworzy sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje od 100 do 600 osobników.

Wygląd lewo|mały|Widoczna wierzchnia część owadaDuży gatunek trzmiela; królowa osiąga 20–22 mm, robotnica 11–17 mm, a samiec 14–16 mm.

Charakteryzuje się dwiema ciemnożółtymi przepaskami: pierwsza znajduje się w przedniej części tułowia, druga na drugim segmencie odwłoka. Koniec odwłoka pokryty jest białymi włoskami.

Samce są ubarwione identycznie jak pozostałe kasty. Wyjątkiem jest królowa, której odwłok w części regionów zakończony jest brudnopomarańczowymi włoskami – cecha ta nie występuje na przykład w kontynentalnej Europie.

Podobne gatunki Może być mylony z trzmielem gajowym lub ze swoim pasożytem gniazdowym, trzmielcem ziemnym.