1 Dywizja Piechoty (III Rzesza)

1 (Wschodniopruska) Dywizja Piechoty () – niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, uczestniczyła w agresji na Polskę, Belgię i Francję oraz w ataku na Związek Radziecki.

Historia Utworzona w październiku 1934 jako I Dowództwo Artylerii, miejsce stacjonowania sztabu Królewiec, później na mocy rozkazu z 3 lutego 1936 sztab przeniesiono do Wystrucia. Na mocy rozkazu z 15 października 1935 otrzymała oficjalną nazwę 1 Dywizja Piechoty. Stacjonowała w I Okręgu Wojskowym.

Zmobilizowana pod koniec sierpnia 1939 i ześrodkowana nad granicą polsko-niemiecką w obszarze poligonu Muszaki. Weszła w skład Korpusu „Wodrig”. W ciągu pierwszych czterech dni wojny oddziały dywizji toczyły ciężkie walki o przełamanie polskich fortyfikacji granicznych na północ od Mławy. Następnie rozpoczęła walki o przeprawę przez Narew w rejonie miejscowości Różan oraz w następnych dniach wywalczyła w walkach przejście przez Bug w rejonie miejscowości Brok. w drugiej i trzeciej dekadzie września toczyła walki w obszarze Kałuszyn – Siedlce – Garwolin – Mińsk Mazowiecki – Otwock. Po zakończeniu kampanii w Polsce, dywizja do końca listopada 1939 odgrywała rolę oddziału osłonowego na linii demarkacyjnej rodziecko-niemieckiej pomiędzy Bugiem a Narwią. Na początku grudnia 1939 jednostkę zluzowano i przetransportowano nad Dolny Ren, tu została przeniesiona do odwodu 6 Armii.

Po rozpoczęciu wojny na zachodzie, dywizja przez pierwsze dni nadal pozostawała w rezerwie i z rejonu Akwizgranu rozpoczęła marsz przez Belgię w stronę północno-wschodniej Francji. Wzięła udział w walkach na linii Skaldy i Lys. Następnie brała udział w zmaganiach w zachodniej Flandrii w rejonie Lille. W drugiej fazie kampanii na zachodzie „Fall Rot”, dywizja w strukturach 4 Armii przełamała w bitwie front francuski nad Sommą i prowadziła walki pościgowe przez Sekwanę w stronę Loary. W bitwie nad Loarą zdobyła Saumur. Do zawieszenia broni prowadziła pościg za wycofującymi się francuskimi oddziałami w stronę atlantyckiego wybrzeża. Do września 1940 roku jednostka odgrywała rolę oddziału okupacyjnego na wybrzeżu atlantyckim niedaleko Pirenejów. Na przełomie września i października pododdziały dywizji zluzowano i przetransportowano do Prus Wschodnich.

Skoncentrowana w czerwcu 1941 w obszarze Królewiec – Brandenburg – Wehlau – Kaimen. Atak na ZSRR rozpoczęła w strukturze I Korpusu Armijnego, który był częścią 18 Armii. W pierwszych dniach walk przeciw Armii Czerwonej, przełamała jej pozycje graniczne i nacierała przez Szawle w stronę Dźwiny, którą forsowała w rejonie Dyneburga. W dalszych tygodniach prowadziła działania bojowe między Dźwiną a Wielikają. Z rejonu Pskowa rozpoczęła natarcie wschodnim brzegiem jeziora Pejpus w stronę Narwy. Do grudnia 1941 r. straty dywizji przekroczyły jedną trzecią pierwotnego składu. Pomimo tego przez dwa lata walczyła w składzie Grupy Armii Północ nad jeziorami Pejpus, Ładoga i oblegając Leningrad.

W październiku 1943 dywizję przeniesiono do Grupy Armii Południe, walczyła m.in. pod Krzywym Rogiem, później w 1944 została okrążona nad Dniestrem i przebijając się poniosła ciężkie straty. Po krótkim odpoczynku i otrzymaniu uzupełnień 1 Dywizja znalazła się w składzie Grupy Armii Środek i po licznych starciach pod Królewcem, Piławą i na Sambii zakończyła szlak bojowy w maju 1945 oddając się do niewoli Armii Czerwonej.

Dowódcy dywizji gen. mjr Georg von Küchler 1 X 1934 – 1 IV 1935; gen. por. Walter Schroth 1 IV 1935 – 1 I 1938; gen. por. Joachim von Kortzfleisch 1 I 1938 – 14 IV 1940; gen. por. Philipp Kleffel 15 IV 1940 – 12 VII 1941; gen. mjr Friedrich Altrichter 12 VII 1941 – 9 IX 1941; gen. por. Philipp Kleffel 9 IX 1941 – 16 I 1942; gen. por. Martin Grasse 16 I 1942 – 30 VI 1943; gen. por. Ernst–Anton von Krosigk 1 VII 1943 – 10 V 1944; płk Hans–Joachim Baumeister 10 V 1944 – 8 VI 1944; gen. por. Ernst–Anton von Krosigk 8 VI 1944 – 30 IX 1944; gen. por. Hans Schittnig 1 X 1944 – 28 II 1945; gen. por. Henning von Thadden 28 II 1945 – 15 IV 1945 ranny zmarł

Struktura organizacyjna Skład w sierpniu 1939 1 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I, II, III batalionu, 13 kompanii moździerzy i 14 kompanii przeciwpancernej – Królewiec; 22 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I, III i rezerwowego batalionu – Gąbin oraz II batalion – Gołdap; 43 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I i II batalionu – Wystruć, III batalionu – Tylża; 1 pułk artylerii: miejsce postoju sztabu i II dywizjonu – Królewiec, I dywizjonu – Gąbin, III dywizjonu Tylża; I dywizjon 37 pułku artylerii ciężkiej: miejsce postoju – Wystruć; 1 batalion saperów: miejsce postoju – Królewiec; 1 batalion przeciwpancerny: miejsce postoju – Gołdap; 1 dywizjon łączności: miejsce postoju – Wystruć; 1 oddział obserwacyjny: miejsce postoju – Królewiec; Skład w listopadzie 1944 1 pułk piechoty 22 pułk fizylierów, 43 pułk piechoty 1 pułk artylerii 1 batalion saperów 1 batalion fizylierów 1 batalion przeciwpancerny 1 dywizjon łączności 1 polowy batalion zapasowy.

Przypisy

Bibliografia Carell Paul, Operacja „Barbarossa”; Warszawa 2000, .

Dieckert, Großmann, Der Kampf um Ostpreussen. Der umfassende Dokumentarbericht über das Kriegsgeschehen in Ostpreußen, Stuttgart 1965, .

Jurga Tadeusz, Armia Modlin 1939, Warszawa 1987.

Haupt Werner, Die deutschen Infanterie-Division b.m.w 1991, . Haupt Werner, Die Schlachten der Heeresgruppe Süd. Aus der Sicht der Divisionen., b.m.w 2005, . Haupt Werner, Army Group North. The Wehrmacht in Russia 1941 – 1945; b.m.w i b.m.r., . Pohlman Hartwig, Wolchow 900 Tage Kampf um Lenigrad 1941 – 1944; Wiedeń 2003, . Schramm Percy Ernst, Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 8 vol.; Bonn 2003, . Stahl Friedrich, Heereseinteilung 1939. Gliderung, Standorte und Kommandeure sämtlicher Einheiten des Friedensheeres am 3.1.1939 und die Kriegsliederung vom 1.9.1939; , .

Kategoria:Dywizje piechoty III Rzeszy Kategoria:Wojsko niemieckie w Królewcu Kategoria:Dywizje zmobilizowane w 1. fali mobilizacyjnej Kategoria:Dywizje sformowane w I Okręgu Wojskowym (III Rzesza) Kategoria:Niemieckie dywizje piechoty z okresu kampanii wrześniowej Kategoria:Niemieckie jednostki piechoty utworzone w 1935 Kategoria:Niemieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945