Osteopetroza – to heterogenna grupa chorób genetycznych charakteryzujących się zaburzeniem resorpcji tkanki kostnej przez osteoklasty.
Można ją podzielić na trzy główne typy: osteopetrozę niemowlęcą, osteopetrozę dziedziczoną autosomalnie recesywnie o późniejszym początku, oraz osteopetrozę autosomalnie dominującą – znaną również jako choroba Albersa-Schönberga.
Objawy Najcięższą postacią choroby jest postać niemowlęca, nazywana również postacią złośliwą. Objawy są obecne już od urodzenia i obejmują nasiloną kruchość kości, niedokrwistość i postępujący ucisk na nerwy, co pogarsza jakość życia pacjentów i może być przyczyną śmierci w ciągu pierwszych 10 lat życia.
W postaciach autosomalnie recesywnych o późniejszym początku (dzieciństwo, wczesna dorosłość) objawy mogą obejmować: złamania patologiczne (czyli takie, które występują po niewielkim urazie), łagodną anemię oraz sporadyczne upośledzenie wzroku wtórne do ucisku na nerw wzrokowy. Oczekiwana długość życia jest taka sama, jak w populacji ogólnej.
W chorobie Albersa-Schönberga objawy często ograniczają się do powikłań w zakresie układu kostnego, takich jak złamania, skolioza, choroba zwyrodnieniowa stawów oraz zapalenie kości i szpiku. Oczekiwana długość życia również jest prawidłowa.
Etiologia Osteopetroza powstaje w wyniku zaburzeń w różnicowaniu lub funkcjonowaniu osteoklastów, czyli komórek odpowiedzialnych za resorpcję kości. W niektórych postaciach mutacje w genach TNFSF11 i TNFRSF11A uniemożliwiają powstawanie osteoklastów, podczas gdy w innych mutacje w genach takich jak TCIRG1, CLCN7, OSTM1, PLEKHM1, SNX10 czy CA2 zaburzają ich prawidłową funkcję, mimo że komórki są obecne. Prawidłowa resorpcja kości wymaga tworzenia specjalnej struktury zwanej brzegiem fałdowym (ang: ruffled border), gdzie osteoklasty zakwaszają przestrzeń kontaktu z kością i rozkładają macierz kostną za pomocą enzymów lizosomalnych. Genetyczne defekty w którymkolwiek z tych procesów prowadzą do upośledzonej resorpcji, co skutkuje gęstymi, kruchymi kośćmi charakterystycznymi dla osteopetrozy.
Diagnostyka 180px|mały|prawo|Dziecko z deformacjami kostnymi w przebiegu ciężkiej postaci osteopetrozy Choroba powoduje charakterystyczny wygląd układu kostnego – trzony kręgów przyjmują wygląd kanapki – dochodzi do nadmiernej sklerotyzacji górnej i dolnej części kręgu i mniejszej w środkowej części kręgu. Kości długie i pokrywy czaszki są pogrubiałe i ulegają sklerotyzacji (na zdjęciu RTG mają bardzo „jasny” wygląd, a także widoczne są liczne uleczone złamania), a w przypadku osteopetrozy dziedziczonej AD obraz radiologiczny ukazuje objaw „kości w kościach”.
W przypadku uogólnionej osteopetrozy na zdjęciach rentgenowskich ważne jest różnicowanie z przerzutami, na przykład raka prostaty lub raka piersi, które mogą wyglądać podobnie. Choroba, z racji genetycznego podłoża, częściej występuje u osób z dodatnim wywiadem rodzinnym w jej kierunku, co też może pomóc w diagnostyce.
Leczenie Przeszczep komórek krwiotwórczych (HCT) jest standardem leczenia niemowląt w większości przypadków osteopetrozy o podłożu autosomalnym recesywnym, jest jednak przeciwskazany w niektórych typach mutacji (np. mutacje genów TNFSF11, CLCN7 i OSTM1). Bez podjęcia leczenia postać o podłożu autosomalnie recesywnym jest w około 70% śmiertelna. W chorobie Albersa-Schönberga leczenie jest wyłącznie objawowe – testowano różne metody leczenia, takie jak wysokie dawki witaminy D lub interferon gamma-1b, jednak żadna z nich nie przyniosła istotnego klinicznie efektu.
Historia Jednostkę chorobową opisał jako pierwszy niemiecki chirurg i radiolog Heinrich Ernst Albers-Schönberg (1865-1921)Albers-Schönberg HE. Projektions-Röntgenbilder einer seltenen Erkrankung. Fortschritte auf dem Gebiete der Röntgenstrahlen 7, 158-159 (1903/1904).Röntgenbilder einer seltenen Knochenerkrankung. Münchener medizinische Wochenschrift 51, 365 (1904)..
Przypisy
Kategoria:Choroby genetyczne Kategoria:Osteopatologia