thumb|Siódemka Beliny w 1914, na ganku dworu w Goszycach; stoją od lewej Zygmunt Karwacki „Bończa”, Stanisław Skotnicki „Grzmot”, Janusz Głuchowski „Janusz” i Antoni Jabłoński „Zdzisław”, nad nimi Ludwik Skrzyński „Kmicic” i dowódca patrolu, Władysław Prażmowski „Belina”, leży Stefan Kulesza „Hanka” Antoni Jabłoński ps. „Zdzisław” (ur. 13 czerwca 1896 w Usarzowie, zm. 22 października 1920 we Lwowie) – oficer I Brygady Legionów Polskich, major kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Był synem Zdzisława i Marii Matyldy z domu Prawdzic-Szczawińskiej, ziemianMarek Gałęzowski, Antoni Jabłoński [w:] idem, „Pilnujcie honoru sztandaru pułkowego”. Oficerowie Legionów Polskich polegli w wojnie polsko-bolszewickiej, Warszawa: IPN, 2024, s. 225.. Po skończeniu w Radomiu szkoły średniej handlowej w 1913 wstąpił na Uniwersytet Franciszkański we LwowieO kawalerii polskiej XX wieku s. 21 we Lwowie. Jako uczeń działał w środowisku zarzewiackim, w latach 1912–1913 współprzewodniczył związanej z nim organizacji „Pet” („Przyszłość”) w Radomiu, w czasie studiów we Lwowie zaś należał do Związku Strzeleckiego. Ukończył kurs oficerski, a w lipcu 1914 brał udział w letnim kursie instruktorskim w krakowskich OleandrachMarek Gałęzowski, Antoni Jabłoński [w:] idem, „Pilnujcie honoru sztandaru pułkowego”..., s. 226..

Od 1914 do 1917 służył w szwadronie (następnie dywizjonie i pułku) W. Beliny-Prażmowskiego i jako najmłodszy uczestnik tzw. „siódemki” przekraczał z, nim 2 sierpnia 1914 granicę rosyjską. W 1915 mianowany podporucznikiem i adiutantem Beliny w dywizjonie ułanów. Od 6 lutego do 1 kwietnia 1917 wykładał przedmiot „terenoznawstwo” na kawaleryjskim kursie podoficerskim przy 1 pułku ułanów w Ostrołęce. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany do marca 1918 w Beniaminowie, następnie działał w POW. W czasie służby w Legionach awansował kolejno do stopnia: kaprala patrolowego (1 września 1914), wachmistrza (15 listopada 1914), chorążego (5 marca 1915), podporucznika (2 lipca 1915) i porucznika (1 listopada 1916). Wiosną 1916 r. podczas walk pozycyjnych na Wołyniu, w Trojanówce, został sportretowany przez Zygmunta Rozwadowskiego (trzy sporządzone wówczas wizerunki Jabłońskiego znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie)Ibidem, s. 232..

Z dniem 1 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. W Krakowie przy 5 pułku piechoty Legionów zorganizował „Szwadron Kadrowy 1-go pułku ułanów”. 6 listopada 1918 wydał pierwszy rozkaz dzienny szwadronu. 17 listopada 1918 dowodzony przez niego szwadron został przeniesiony do Przemyśla, gdzie w styczniu następnego roku rozwinął się w dywizjon, który otrzymał nazwę „Dyon 1 Brygady Kawalerii”. 17 grudnia 1918 został mianowany rotmistrzem. 16 marca 1919 dowodzony przez niego pododdział został włączony w skład 11 pułku ułanów, a on sam objął stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W kwietniu 1919 wziął udział w wyprawie wileńskiej. 19 kwietnia został ranny w czasie walk o Wilno. W okresie od 16 czerwca do listopada 1919 był słuchaczem I Kursu Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie. Po ukończeniu kursu i otrzymaniu tytułu „przydzielony do Sztabu Generalnego” został wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału III Sztabu Frontu Wołyńskiego. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu majora, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Pełnił wówczas służbę w dowództwie 2 Armii. 28 lipca 1920 objął dowództwo 11 pułku ułanów. W sierpniu obłożnie zachorował. 12 października 1920 pod Nową Sieniawką nad Bohem został ciężko ranny. Zmarł 22 października 1920 w szpitalu we Lwowie, w następstwie odniesionej rany. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Modliborzycach koło Opatowa. Pośmiertnie został mianowany podpułkownikiem.

Upamiętnienie 23 marca 1922 zebranie korpusu oficerskiego pułku podjęło uchwałę w sprawie nadania oddziałowi nazwy „11 pułk ułanów legionowych imienia podpułkownika Antoniego Jabłońskiego”. Nazwa pułku nie została oficjalnie zatwierdzona.

Jego życiorys opisał Karol Koźmiński w książce pt. Kamienie na szaniec, wydanej w 1937.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1938 – pośmiertnie, 3 lutego 1922 Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz pierwszy w 1922) Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kadrowej”

Przypisy

Bibliografia

Marek Gałęzowski, Antoni Jabłoński [w:] idem, „Pilnujcie honoru sztandaru pułkowego”. Oficerowie Legionów Polskich polegli w wojnie polsko-bolszewickiej, Warszawa: IPN, 2024, s. 225-239.

Wikor Krzysztof Cygan, Słownik biograficzny oficerów Legionów Polskich. Gryf, Warszawa 1992, s.43-44.

Linki zewnętrzne Antoni Zdzisław Jabłoński (1896–1920)

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy 11 Pułku Ułanów Legionowych Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie kawalerii Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polegli w wojnie polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich