Jan Gabriel Perboyre CM, fr. Jean-Gabriel Perboyre, (ur. 6 stycznia 1802 w Le Puech k. Montgesty, zm. 11 września 1840 w Wuchangu) – francuski duchowny katolicki, misjonarz ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo (lazarysta), działający w Chinach, pierwszy kanonizowany męczennik tego kraju, święty Kościoła katolickiego.
Życiorys Młodość i formacja kapłańska thumb|left|200px|Dom narodzin Jana Gabriela Perboyre w Le Puech koło Montgesty Urodził się w osadzie Le Puech (obecnie część gminy Montgesty) w departamencie Lot w południowo-zachodniej Francji. Był najstarszym z ośmiorga dzieci rolników Pierre’a Perboyre’a i Marie Rigal. Sześcioro rodzeństwa poświęciło się stanowi duchownemu, wstępując do lazarystów lub sióstr miłosierdzia.
W 1817 roku towarzyszył młodszemu bratu Louisowi w podróży do niższego seminarium w Montauban, prowadzonego przez ich stryja Jacques’a Perboyre’a CM. Dostrzeżone wówczas zdolności i pobożność zadecydowały o rozpoczęciu przez niego własnej formacji seminaryjnej. W grudniu 1818 roku wstąpił do nowicjatu lazarystów w Montauban, a 28 grudnia 1820 roku złożył śluby wieczyste.
Posługa we Francji W 1823 roku został skierowany do seminarium w Montdidier, gdzie wykładał i angażował się w posługę wobec więźniów oraz ubogich. Święcenia kapłańskie przyjął 23 września 1825 roku w Paryżu z rąk biskupa Montauban, Louisa Dubourga.
Następnie objął katedrę teologii dogmatycznej w wyższym seminarium duchownym w Saint-Flour, a w 1832 roku mianowano go wicerektorem i magistrem nowicjatu domu macierzystego lazarystów w Paryżu. Przez lata ubiegał się o wyjazd na misje do Chin, czemu sprzeciwiali się lekarze z uwagi na jego wątłe zdrowie. Gdy jego brat Louis zmarł na statku w drodze do Chin w 1831 roku, Jan Gabriel ponowił prośby, chcąc dokończyć dzieło zmarłego brata.
Działalność w Chinach thumb|Młody o. Jan Gabriel Perboyre przed wyjazdem na misje Otrzymawszy zgodę przełożonych, odpłynął z portu w Hawrze 21 marca 1835 roku (m.in. wraz z o. Josephem Gabetem) i 29 sierpnia dotarł do Makau. Aby wtopić się w otoczenie zamkniętego wówczas dla Europejczyków cesarstwa, przyjął chiński strój, ogolił głowę i zapuścił tradycyjny warkocz (kolejkę).
W grudniu 1835 roku wyruszył w podróż w głąb lądu tradycyjną dżonką. W sierpniu 1836 roku dotarł do przydzielonej mu misji w prowincji Henan, gdzie zastał niewielką i ubogą wspólnotę chrześcijańską. W styczniu 1838 roku został przeniesiony do prowincji Hubei, leżącej w dorzeczu rzeki Han Shui, gdzie niósł posługę sakramentalną i pomoc charytatywną w rozproszonych wspólnotach.
Prześladowanie, proces i śmierć thumb|Męczeństwo Jana Gabriela Perboyre w Wuchangu (grafika z 1889) W 1839 roku, w przededniu wybuchu I wojny opiumowej, w Chinach nasiliły się nastroje wrogie cudzoziemcom i chrześcijaństwu. We wrześniu władze prowincji Hubei pod przewodnictwem wicekróla zarządziły obławę na misjonarzy. 15 września żołnierze otoczyli rezydencję w Cha-yuen-kou. O. Perboyre ukrył się w pobliskich lasach, został jednak zdradzony za pieniądze przez jednego ze skaptowanych katechumenów.
Przez blisko rok był więziony i pędzony od jednego sądu do drugiego (m.in. w Xiangyangu). Poddawano go torturom, wieszano go za kciuki i warkocz na bambusowych belkach, bito kijami oraz zmuszano do deptania krucyfiksu, czemu stanowczo odmówił.
Przewieziony do stolicy prowincji w Wuchangu, stanął przed sądem najwyższym. Wyrok śmierci zatwierdził edyktem cesarz Daoguang. 11 września 1840 roku Jan Gabriel Perboyre został wyprowadzony na wzgórze straceń wraz z pospolitymi przestępcami. Przywiązano go do szubienicy w kształcie krzyża i uduszono za pomocą sznura skręcanego kołkiem (zadzierzgnięcie).
Miejscowy katechista wykupił ciało duchownego, które pochowano w poświęconej ziemi obok o. Franciszka Regisa Cleta, straconego w Wuchangu w 1820 roku. Dwadzieścia lat później francuscy lazaryści Évariste Huc i Joseph Gabet odnaleźli mogiłę i dokonali ekshumacji. Szczątki Perboyre’a przewieziono do Francji i złożono w kościele św. Wincentego a Paulo w Paryżu.
Duchowość i prapamięć Duchowość Perboyre’a cechował głęboki chrystocentryzm wincentyński oraz pragnienie pełnego upodobnienia do Chrystusa cierpiącego, co wywodził z lektury Listu do Galatów (Ga 2,20: „Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus”). Motyw ten zawarł w ułożonej przez siebie modlitwie:
W listach i relacjach z procesu zachowały się jego słowa o wierności Ewangelii mimo cierpienia: „W krucyfiksie, Ewangelii i Eucharystii znajdujemy wszystko, czego możemy pragnąć. Nie ma innej drogi, innej prawdy, innego życia”.
Kult i kanonizacja
Papież Grzegorz XVI ogłosił go czcigodnym sługą Bożym już w 1843 roku, a 10 listopada 1889 roku papież Leon XIII dokonał jego beatyfikacji w Rzymie. Uroczystej kanonizacji dokonał papież Jan Paweł II w Rzymie w dniu 2 czerwca 1996 roku, czyniąc go pierwszym kanonizowanym męczennikiem chińskim (przed zbiorową kanonizacją 120 męczenników chińskich w 2000 roku).
Szczątki świętego spoczywają w Paryżu, a cząstkowe relikwie umieszczono m.in. w bazylice Matki Bożej Pocieszenia w Carey w stanie Ohio oraz w kościołach Zgromadzenia Misji w Europie.
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim przypada w rocznicę śmierci, 11 września (dies natalis).
W 2020 roku, w związku z wybuchem w Wuhanie pandemii COVID-19, postać św. Jana Gabriela Perboyre’a, zmarłego w tym mieście na skutek uduszenia, stała się przedmiotem spontanicznego kultu wiernych modlących się o uzdrowienie z chorób dróg oddechowych.
Zobacz też Franciszek Regis Clet 120 męczenników chińskich
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Biografia Perboyre’a z 1852 roku
Kategoria:Francuscy święci katoliccy Kategoria:Francuscy misjonarze katoliccy Kategoria:Francuscy męczennicy chrześcijańscy Kategoria:Francuscy lazaryści Kategoria:Francuscy duchowni katoliccy Kategoria:Urodzeni w 1802 Kategoria:Zmarli w 1840 Kategoria:Beatyfikowani przez Leona XIII Kategoria:Kanonizowani przez Jana Pawła II