thumb|Ilex cassine thumb|Ilex chinensis thumb|Ostrokrzew bukszpanowy Ostrokrzew (Ilex L.) – rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae Bartl.). Liczy ponad 600 gatunków. Występują głównie w subtropikalnych strefach obydwu półkul na wszystkich kontynentach, przy czym centra zróżnicowania mają w Ameryce Południowej i Azji Południowo-Wschodniej. W Chinach występuje ponad 200 gatunków (w tym 170 endemitów), w Europie trzy gatunki (żaden z nich naturalnie nie rośnie w Polsce), 15 gatunków jest w Ameryce Północnej, a dwa w Australii. W naturze rośliny te zasiedlają najczęściej podmokłe lasy, często mokradła. Ich kwiaty zapylane są przez owady. Liczne gatunki zostały rozpowszechnione jako uprawne. W strefie klimatu umiarkowanego uprawianych jest ponad 50 gatunków i liczne ich kultywary.
Popularnie uprawianym gatunkiem w Polsce jest ostrokrzew kolczasty I. aquifolium i jego mieszaniec z I. rugosa – ostrokrzew Meservy I. ×meserveae, w uprawie jest też ostrokrzew bukszpanowy I. crenata. Do popularnych roślin ozdobnych w świecie z tego rodzaju należą także: I. verticillata, mieszaniec I. aquifolium z I. perado – I. ×alttaclarensis, I. opaca, I. mucronata, I. purpurea.
Ważne znaczenie użytkowe ma ostrokrzew paragwajski I. paraguariensis, z którego zaparza się napój zwany mate. Napary sporządza się także z liści innych gatunków np. I. cassine, I. guayusa, I. kaushue. Białe i twarde drewno ostrokrzewu kolczastego było wykorzystywane przez dentystów. Generalnie twarde drzewo ostrokrzewów cenione jest do zastosowań budowlanych i stolarskich.
Morfologia Pokrój Krzewy i drzewa osiągające do 25 m wysokości. Zwykle o gładkiej korze. Liście Skrętoległe, rzadziej naprzeciwległe. Zimozielone, rzadziej sezonowe. Ogonkowe, rzadziej siedzące, wsparte odpadającymi lub trwałymi, drobnymi przylistkami. Pojedyncze, całobrzegie, piłkowane lub kolczasto ząbkowane, w ostatnich przypadkach zwykle liście sztywne, skórzaste. Kwiaty Drobne, promieniste, rozdzielnopłciowe i zwykle dwupiennie rozmieszczone. Wyrastają w kątach liści pojedynczo lub skupione zwykle po kilka, rzadko w większej liczbie w wierzchotkowatych kwiatostanach, o bardzo zróżnicowanej budowie. Kielich jest trwały, złożony z 4–8 działek. Ma kształt miseczki lub naparstka, z drobnymi ząbkami. Płatków korony taka sama liczba. Są one zwykle zrośnięte w dolnej połowie i mają barwę białą lub kremową, rzadziej są zielone, różowe lub czerwone. Pręciki w liczbie 4–8, zrośnięte u nasady z płatkami. Zalążnia powstaje w wyniku zrośnięcia 2–9 owocolistków, z 1–2 zalążkami w każdym. Znamię główkowate lub tarczkowate umieszczone jest bezpośrednio nad zalążnią. Owoce Kulistawe lub elipsoidalne, mięsiste pestkowce, podobne do jagód, zwykle z 4–6 twardymi pestkami. Dojrzałe owoce są barwy czerwonej, brązowej lub czarnej (wyjątkowo zielonej, białej lub żółtej).
Systematyka thumb|Ilex decidua Synonimy taksonomiczne Agrifolium J. Hill, Aquifolium Mill. Homonimy taksonomiczne Ilex Mill.
Wykaz gatunków (gatunki zweryfikowane według The Plant List
Przypisy
Kategoria:Ostrokrzewowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza