James Strom Thurmond (ur. 5 grudnia 1902 w Edgefield, zm. 26 czerwca 2003 tamże) – amerykański dowódca wojskowy, generał major United States Army, nauczyciel, prawnik i polityk, gubernator stanu Karolina Południowa (1947−1951), najdłużej żyjący i drugi pod względem długości urzędowania senator USA. W Senacie zasiadał w latach 1954–2003 (do 1964 jako demokrata, a następnie jako republikanin).
Życiorys Urodził się 5 grudnia 1902 w Edgefield w stanie Karolina Południowa, jako syn Johna Williama Thurmonda (1862−1934) i Eleonory Gertrudy Strom (1870−1958). Uczęszczał do Clemson Agricultural College (obecnie Clemson University), gdzie był członkiem korporacji akademickiej Pi Kappa Alpha (ΠΚΑ). W 1923 ukończył studia ogrodnicze, a następnie prawnicze. W latach 1930–1938 pracował jako adwokat.
Podczas II wojny światowej służył w Europie i na Pacyfiku, m.in. brał udział w alianckiej inwazji we Francji. W okresie służby wojskowej otrzymał 18 odznaczeń i nagród, m.in. dwukrotnie Legię Zasługi, Brązową Gwiazdę, Purpurowe Serce oraz francuski Krzyż Wojenny. W latach 1954–1955 był prezesem Związku Oficerów Rezerwy. Wycofał się ze służby wojskowej w randze generała majora.
W latach 1947–1951 pełnił urząd gubernatora stanu Karolina Południowa. W 1948 został kandydatem prosegregacyjnej, południowej frakcji demokratów (Demokraci Praw Stanowych, Dixiecrat) na prezydenta. Uzyskał wówczas 1.169.021 głosów (2,4%) i wygrał wybory w czterech stanach południowych (Luizjana, Karolina Południowa, Missisipi, Alabama, przypadł mu też głos jednego z demokratycznych elektorów w Tennessee). Wybory wygrał wówczas urzędujący prezydent Harry Truman, pokonując nie tylko Thurmonda i kandydata progresywistów (liberalnego skrzydła demokratów) Henry’ego Wallace’a, ale i nominata republikanów Thomasa Deweya.
W 1954 Thurmond został wybrany senatorem. Jest to pierwszy przypadek w historii, gdy senator zdołał zdobyć swój mandat w wyborach jako tzw. kandydat dopisany do listy, tj. nie figurujący na liście kandydatów, ale wpisywany w wolne miejsce na karcie do głosowania.
28–29 sierpnia 1957 roku zasłynął jako autor najdłuższej mowy blokującej (filibustera) przeciwko ustawie o prawach obywatelskich z 1957 roku, trwającej aż 24 godziny i 18 minut. Do roku 2025 była to również ogólnie najdłuższa mowa w Senacie, aż senator z New Jersey Cory Booker pobił ten rekord, przemawiając przez 25 godzin i 5 minut w dniach 31 marca – 1 kwietnia.
W Senacie zasiadał przez dziewięć kadencji. W latach 1981–1987, 1995 oraz 2001 (z przerwą) pełnił funkcję prezydenta pro tempore Senatu.
W wyborach prezydenckich 1960 otrzymał 15 głosów elektorskich, pomimo nieubiegania się o ten urząd w głosowaniu powszechnym.
W 1964, w ramach protestu przeciwko popieranej przez prezydenta Lyndona Johnsona Ustawie o Prawach Obywatelskich i postawie popierającej ją większości demokratów, zmienił przynależność partyjną (mimo iż ustawę poparło proporcjonalnie więcej republikanów).
W 1997 został najdłużej żyjącym i urzędującym senatorem USA.
Strom Thurmond był jednym z najbardziej kontrowersyjnych senatorów w ostatnim stuleciu i opinie o nim są ostro podzielone. Nie da się zaprzeczyć, że w pierwszej części swojej kariery politycznej Thurmond był zagorzałym rasistą i zwolennikiem separacji między białymi i czarnymi. Jednak w późniejszej części swojej długiej kariery Thurmond powoli zaczął przyjmować bardziej postępowe poglądy. Z nadejściem lat 70. stał się nawet zwolennikiem integracji między rasami, wcześniej niż inni senatorowie z Południa. Thurmond zatrudnił Afroamerykanów w swoim sztabie, wysłał córkę do mieszanej szkoły publicznej i popierał kandydatury afroamerykańskich sędziów. Niektórzy posądzali go o zrobienie tego zwrotu tylko ze względów politycznych.
Niedługo po śmierci Thurmonda Essie Mae Washington-Williams wyjawiła, że jest jego nieślubnym dzieckiem. Jej matką była afroamerykańska pokojówka. Washington-Williams urodziła się w 1925, kiedy jej matka miała lat 16, a Thurmond lat 22. Thurmond, choć ze względów politycznych nie przyznawał się do ojcostwa, utrzymywał z nią bliskie kontakty przez całe życie.
12 czerwca 2010 jego rekord długości senackiej kariery (ale nie wieku) pobił demokrata Robert Byrd.
Odznaczenia Legia Zasługi – dwukrotnie Brązowa Gwiazda Purpurowe Serce World War II Victory Medal European-African-Middle Eastern Campaign Medal Prezydencki Medal Wolności Prezydencki Medal Obywatelski Order Korony (Belgia) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)
Zobacz też George Wallace
Przypisy
Bibliografia
Biography of James Strom Thurmond, Senat Stanów Zjednoczonych [dostęp 12 sierpnia 2011] SC Governors – James Strom Thurmond, 1947-1951, South Carolina’s Information Highway [dostęp 12 sierpnia 2011]
Kategoria:Amerykańscy generałowie Kategoria:Amerykańscy stulatkowie Kategoria:Dixiecrat Kategoria:Gubernatorzy Karoliny Południowej Kategoria:Odznaczeni Brązową Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Purpurowym Sercem Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Obywatelskim Kategoria:Przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych Kategoria:Przewodniczący Komisji Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych Kategoria:Senatorzy z Karoliny Południowej Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 2003