thumb|Noradrenalina|skaluj thumb|Serotonina|skaluj Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (, SNRI) – grupa leków przeciwdepresyjnych hamujących reabsorpcję przez neurony dwóch neuroprzekaźników, serotoniny i noradrenaliny. W efekcie tego zwiększa się ich stężenie w szczelinie synaptycznej pomiędzy neuronami, co skutkuje wzrostem neuroprzekaźnictwa z jednej komórki nerwowej do drugiej. Działanie SNRI jest zbliżone do działania selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI).

Zastosowania Leki z tej grupy są wskazane w leczeniu: epizodów depresyjnych zespołu lęku uogólnionego fobii społecznej zaburzenia lękowego z napadami lęku panicznego zespołu stresu pourazowego bólu neuropatycznego fibromialgii przewlekłego bólu mięśniowo-szkieletowego.

Oprócz wyżej wymienionych, SNRI mogą być stosowane u dorosłych pacjentów z ADHD jako alternatywa dla stymulantów, nie jest to jednak oficjalnie zatwierdzone wskazanie. +Nazwa lekuWskazania według FDADatadopuszczenia Struktura chemicznaUwagiTramadol ostry, przewlekły ból1977130x130pxPozarejestracyjnie wykorzystywany także do leczenia zespołu niespokojnych nóg i przedwczesnego wytryskuWenlafaksyna zaburzenia depresyjne zespół lęku uogólnionego fobia społeczna zespół paniki1994134x134pxW wysokich dawkach (powyżej 375 mg) może też, bardzo słabo, hamować wychwyt zwrotny dopaminyMilnacipran fibromialgia1996130x130pxW Europie jego użycie dopuszcza się wyłącznie w zaburzeniach depresyjnych, gdyż EMA odmówiła rejestracji leku dla fibromialgii z powodu niewystarczających dowodów skutecznościSibutramina otyłość1997130x130pxWycofana z lecznictwa w 2010 rokuDuloksetyna zaburzenia depresyjne fibromialgia zespół lęku uogólnionego neuropatia cukrzycowa przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy2004130x130pxTakże wykorzystywana w terapii wysiłkowego nietrzymania moczuDeswenlafaksyna zaburzenia depresyjne2008130x130pxPozarejestracyjnie wykorzystywana także w naczynioruchowych objawach menopauzalnychBicyfadynaprzewlekły ból lędźwiowy ból związany z neuropatią cukrzycową. –130x130pxPotencjalny lek neuroprotekcyjny; nigdy jednak nie wprowadzony do lecznictwa

Mechanizm działania thumb|Kora przedczołowa Serotonina i noradrenalina są neuroprzekaźnikami wydzielanymi przez neurony. Wzrost ich stężenia w szczelinie synaptycznej skutkuje zwiększeniem neuroprzekaźnictwa. Procesem odwrotnym jest wychwyt zwrotny tych neuroprzekaźników przez neurony, co powoduje obniżenie neuroprzekaźnictwa. SNRI działają poprzez inhibicję (hamowanie) drugiego z tych procesów, tj. wychwytu zwrotnego. Konsekwencją jest znaczne zwiększenie stężenia serotoniny oraz noradrenaliny we wszystkich obszarach układu nerwowego, w których występują transportery serotoninowe oraz transportery noradrenaliny. Z punktu widzenia terapii zaburzeń nastroju najistotniejsze jest oddziaływanie leków na mózgowie, a zwłaszcza na korę przedczołową zwoje podstawy mózgu wzgórze ciało migdałowate hipokamp podwzgórze

SNRI wpływają także na transmisję dopaminergiczną w korze przedczołowej. Wynika to z tego, że zahamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny hamuje też wychwyt zwrotny dopaminy w tym obszarze przodomózgowia. Ma to znaczne konsekwencje kliniczne, poprawiając działanie antydepresyjne preparatów z tej grupy.

Zwiększenie stężenia serotoniny oraz noradrenaliny w obwodowym układzie nerwowym jest przyczyną, dla której leki z tej grupy mają także istotne, wykorzystywane klinicznie, działanie przeciwbólowe.

Konsekwencje terapeutyczne blokada wychwytu zwrotnego noradrenaliny – leczenie ADHD blokada wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny – leczenie bólu neuropatycznego i fibromialgii blokada wychwytu zwrotnego noradrenaliny, serotoniny oraz dopaminy – leczenie zaburzeń nastroju, zaburzeń lękowych oraz zaburzeń nerwicowych.

Przeciwwskazania Nadwrażliwość na stosowany preparat Jaskra z wąskim kątem przesączania Jednoczasowe podawanie inhibitorów MAO Niestabilna choroba wieńcowa Przyjmowanie dużej ilości alkoholu.

Działania uboczne Zależne od działania serotoninergicznego Objawy uboczne zależne od działania serotoninergicznego są zbliżone do działań niepożądanych SSRI. Pobudzenie receptorów serotoninowych 5-HT2A i 5-HT2C w szlaku nerwowym prowadzącym z jądra szwu do ciała migdałowatego i układu limbicznego może wywołać: ostre pobudzenie lęk napady lęku panicznego. Pobudzenie receptorów 5HT2A w zwojach podstawy mózgu może spowodować zahamowanie transmisji dopaminergicznej w tym obszarze, czego efektem może być akatyzja spowolnienie psychoruchowe łagodnie nasilone objawy parkinsonizmu. Pobudzenie receptorów 5HT2A w pniu mózgu może wywołać mioklonie zaburzenia snu z nocnymi wybudzeniami. Pobudzenie receptorów 5HT2A oraz 5HT2C w rdzeniu kręgowym może zaburzyć odruchy rdzeniowe orgazmu i ejakulacji; pobudzenie receptorów 5HT2A w układzie nagrody prowadzi z kolei do spadku libido prowadząc do dysfunkcji seksualnych. Pobudzenie receptorów 5-HT3 w podwzgórzu oraz w pniu mózgu może prowadzić do wymiotów nudności. Pobudzenie receptorów 5-HT3 oraz 5-HT4 w układzie pokarmowym może powodować przyspieszenie motoryki jelit ze skurczami i biegunką.

Zależne od działania noradrenergicznego Oddziaływanie na receptory noradrenergiczne β1 oraz β2 w móżdżku może wywołać pobudzenie ruchowe drżenie mięśniowe.

Oddziaływanie na transmisję noradrenergiczną w ciele migdałowatym może wywołać pobudzenie psychoruchowe.

Oddziaływanie na transmisję noradrenergiczną w pniu mózgu może wywołać zmiany ciśnienia tętniczego krwi.

Oddziaływanie na receptory noradrenergiczne β1 w sercu może wywołać zmiany w tętnie.

Oddziaływanie na receptory noradrenergiczne w obrębie autonomicznego układu nerwowego może wywołać tak zwany „zespół pseudoantycholinergiczny”, kiedy to nadmierne pobudzenie receptorów noradrenergicznych α1 w układzie współczulnym wywołuje znaczne względne obniżenie napięcia układu przywspółczulnego; efektem może być: suchość w ustach zaparcie retencja moczu mimo tego, że SNRI nie oddziałują bezpośrednio na receptory muskarynowe.

Dynamika działań niepożądanych U większości pacjentów działania niepożądane pojawiają się w pierwszej dobie leczenia. W trakcie leczenia z reguły stają się coraz łagodniejsze by po około tygodniu terapii ustąpić całkowicie. Niekiedy utrzymują się ze znacznym nasileniem przez cały okres leczenia co jest wskazaniem do przerwania leczenia stosowanym preparatem.

Zatrucia Zatrucia SNRI są wynikiem celowego działania pacjenta lub efektem interakcji lekowych. Zatrucie lekami z tej grupy jest bardzo niebezpieczne i potencjalnie śmiertelne. W wyniku zatrucia SNRI mogą rozwinąć się następujące objawy: zaburzenia świadomości od senności do śpiączki włącznie zespół serotoninowy napady drgawkowe zaburzenia ze strony układu krążenia: tachykardia, podwyższone lub obniżone ciśnienie tętnicze krwi wymioty (szczególnie niebezpieczne w połączeniu z zaburzeniami świadomości z uwagi na ryzyko zachłyśnięcia).

Zobacz też inhibitory MAO trójcykliczne leki przeciwdepresyjne

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Leki przeciwdepresyjne