thumb|Grób profesora Edwarda Marczewskiego na Cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu
Edward Marczewski, właśc. Szpilrajn (ur. 15 listopada 1907 w Warszawie, zm. 17 października 1976 we Wrocławiu) – polski matematyk pochodzenia żydowskiego, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego.
Życiorys Pierwotnie nosił nazwisko Szpilrajn, zmienione podczas II wojny światowej, kiedy posługiwał się fałszywymi dokumentami na nazwisko Marczewski.
Po ukończeniu w 1925 Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Już na pierwszym roku spotkał Kazimierza Kuratowskiego, który wraz ze Stefanem Mazurkiewiczem oraz Wacławem Sierpińskim mieli duży wpływ na jego studia i późniejsze prace. W 1932 roku złożył pracę doktorską, napisaną pod kierunkiem SierpińskiegoSylwetki rektorów UWr – Edward Marczewski.
Po wybuchu II wojny światowej (1939) został wykładowcą uniwersytetu we Lwowie, zajętego przez Sowietów. Od 1941 przebywał w Warszawie, brał udział w tajnym nauczaniu.
Pod koniec wojny uwięziony przez Niemców i wysłany do obozu pracy przymusowej we Wrocławiu. Po wojnie pozostał w tym mieście, od jesieni 1945 roku pracując na Uniwersytecie Wrocławskim.
Od 1945 roku był kierownikiem Katedry Funkcji Rzeczywistych, ale z powodów politycznych przeniesiony został w stan spoczynku w 1969 roku. Ponadto pełnił w latach 1945-1967 funkcję dyrektora Instytutu Matematycznego Uniwersytetu oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Matematycznego (1957-1959) i Wrocławskiego Towarzystwa NaukPoczet byłych rektorów Uniwersytetu Wrocławskiego.
W 1946, razem z Bronisławem Knasterem, Hugonem Steinhausem i Władysławem Ślebodzińskim założył czasopismo matematyczne Colloquium Mathematicum, którego był później długoletnim redaktorem naczelnym.
Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950). Członek korespondent (od 1958), członek rzeczywisty PAN (od 1966)Członkowie PAN: Skorowidz.
Jego żoną była Zofia Bursche, córka pastora ewangelickiego Edmunda Burschego.
Dorobek naukowy i dydaktyczny Autor około 100 prac naukowych z zakresu topologii, teorii miary, teorii mnogości i algebry. 92 z tych prac zebrano i wydano w 1996 roku w formie dzieł zebranych tego matematyka: Marczewski, Edward: Collected mathematical papers. Edited and with a preface by Stanisław Hartman, Andrzej Hulanicki, Anzelm Iwanik, Zbigniew Lipecki, Czesław Ryll-Nardzewski and Kazimierz Urbanik. With a biography by Roman Duda and Hartman. Polish Academy of Sciences, Institute of Mathematics, Warszawa, 1996. xxxvii+684 pp.
Twórca wrocławskiej szkoły algebraicznej i algebraicznej teorii niezależności. Nauczyciel Siemiona Fajtlowicza, Kazimierza Głazka i innych.
Był autorem haseł w Polskim Słowniku Biograficznym.
Zobacz też zbiory Marczewskiego
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy topolodzy Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Prezesi Polskiego Towarzystwa Matematycznego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady