Departament łomżyński – departament Księstwa Warszawskiego istniejący w latach 1807–1815 ze stolicą w Łomży.
Utworzony na podstawie art. 64 konstytucji z przyłączonej do Księstwa głównej części departamentu białostockiego Prus Nowowschodnich. 19 grudnia 1807 r. dokonano podziału departamentu na powiaty i zgromadzenia gminneDzP KW Nr 2, s. 22.. w 1816 przekształcony w województwo augustowskie Królestwa Polskiego.
Departament łomżyński składał się z 7 powiatów: powiat biebrzański (z siedzibą w Szczuczynie) powiat dąbrowski (z siedzibą w Lipsku, później w Augustowie) powiat kalwaryjski powiat łomżyński powiat mariampolski powiat tykociński powiat wigiersko-sejneński (z siedzibą w Sejnach). Departament miał dziwaczną konfigurację geograficzną, co było wynikiem oddania Rosji w 1807 roku sporej części obwodu białostockiego – powiatów białostockiego i bielskiego, główne części powiatów drohiczyńskiego (bez Wysokiego Mazowieckiego) i suraskiego (bez Tykocina) oraz mniejszych części powiatów dąbrowskiego, wigierskiego i goniądzkiego). Składał się on z dwóch bardzo róźnorodnych regionów: południowego w zlewisku Wisły, gdzie dominowała gęsto rozsiana szlachta mazowiecko-podlaska, oraz północnego w dorzeczu Niemna, charakteryzującego się wielką własnością ziemską. Część południowa ciążyła naturalnie ku Łomży, natomiast północna część litewska, ciążąca ku Kownu i Grodnu, nie posiadała centralnego ośrodka miejskiego.
Po klęsce Napoleona, kiedy to utworzono Królestwo Polskie, Rosja nie zwróciła obwodu białostockiego do Królestwa, mimo że oba obszary znalazły się pod panowaniem tego samego monarchy – Aleksandra I. Obwód pozostał częścią właściwego Imperium Rosyjskiego aż do 1842 roku, kiedy został włączony do gubernia grodzieńskiej.
Zobacz też Podział administracyjny Księstwa Warszawskiego Podział administracyjny Królestwa Polskiego
Przypisy
Lubelski Kategoria:Historia Łomży