thumb|Mikołajowskie Muzeum Okrętów i Floty Mikołajów (, Mykołajiw; , Nikołajew) – miasto w południowej części Ukrainy, ważny port i ośrodek przemysłu stoczniowego, położone nad Bohem niedaleko jego ujścia do Morza Czarnego, nieco na północ od miasta do Bohu wpada rzeka Inguł. Stolica obwodu mikołajowskiego. Na 2024 rok, z liczbą mieszkańców wynoszącą około 385 tys.https://sss-ua.org/wp-content/uploads/2025/01/Mykolaivska-TH_2_zvit_monitorynh-polityk-i-prohram-u-sferi-sotszakhystu.pdf.pdf, Mikołajów zajmował dziewiąte miejsce wśród najludniejszych ukraińskich miast.
Historia W 1399 r. w południowej części współczesnego miasta — Wytowce, wielki książę litewski Witold wybudował tu zamek (twierdzę) Wytowce i urząd celny do kontroli handlu z Tatarami krymskimi.
Założony przez Rosjan w 1789 r. jako twierdza. Od tego czasu aż do rozpadu ZSRR znany był pod swoją rosyjską nazwą Nikołajew (Николаев). W 1788 początek portu rzecznego i budowa pierwszych doków, potem port morski. Od 1802 stolica guberni. W XIX i XX wieku główna baza floty rosyjskiej, a potem radzieckiej na Morzu Czarnym.
Podczas okupacji hitlerowskiej, we wrześniu 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 7500 osób. 21 września 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali w Kalinówce i Woskriesieńsku. Sprawcami zbrodni było Sonderkommando 11a.
Współczesny Mikołajów rozwinął się dzięki przemysłowi stoczniowemu. Początkowo był budowany jako stocznia. W XIX wieku Mikołajów był centrum przemysłu stoczniowego na Morzu Czarnym, a także centrum zarządzania Flotą Czarnomorską Imperium Rosyjskiego.
Od 1920 r. w Ukraińskiej SRR, od 1937 stolica obwodu. W latach 1941–1944 pod okupacją niemiecką. W kwietniu 1941 do Mikołajowa przeniesiono z Rzeszowa niemiecki obóz jeniecki Stalag 364. W grudniu 1943 obóz rozwiązano.
W 1970 roku miasto zostało odznaczone Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy.
Od 1991 r. należy do niepodległej Ukrainy.
Do 1991 r. Mikołajów był najważniejszym ośrodkiem budowy nawodnych okrętów wojennych w Związku Radzieckim. Tu właśnie zbudowano wszystkie radzieckie lotniskowce. Znajdują się tam stocznie Czarnomorska (dawniej im. A. Marty) i Mikołajowska (dawniej im. 61 komunardów).
Od marca 2022 Miasto-bohater Ukrainy.
Demografia mały|Kościół św. Józefa (rzymskokatolicki) Skład narodowościowy miasta na podstawie danych ze spisów powszechnych Imperium Rosyjskiego i Związku Radzieckiego: 1897 Rosjanie: 61 023 (66,32%) Żydzi: 17 949 (19,51%) Ukraińcy: 7780 (8,46%) Polacy: 2612 (2,84%) Niemcy: 813 (0,88%) Tatarzy: 595 (0,65%) Grecy: 214 (0,23%) Białorusini: 191 (0,21%) Ormianie: 108 (0,12%) Francuzi: 93 (0,1%)
1926 Rosjanie: 46 726 (44,62%) Ukraińcy: 31 362 (29,95%) Żydzi: 21 786 (20,8%) Polacy: 1783 (1,7%) Niemcy: 1167 (1,11%) Białorusini: 293 (0,28%) Bułgarzy: 229 (0,22%) Karaimi: 225 (0,21%) Ormianie: 204 (0,19%) Łotysze: 199 (0,19%)
1939 Ukraińcy: 82 824 (49,69%) Rosjanie: 51 614 (30,96%) Żydzi: 25 280 (15,17%) Niemcy: 1549 (0,93%) Białorusini: 1161 (0,7%) Bułgarzy: 926 (0,56%)
W 1989 r. liczyło 502 776 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу..
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł stoczniowy, maszynowy, skórzano-obuwniczy, włókienniczy, spożywczy, kosmetyczny oraz materiałów budowlanych.
Religia Mikołajów jest od 1992 r. siedzibą eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.
W mieście czynnych jest dziewiętnaście cerkwi, z których najważniejszą jest katedralny sobór Narodzenia Matki Bożej.
Miasta partnerskie Bursa Gałacz Gogolin Małko Tyrnowo Triest Tiencin
Zobacz też Synagoga chasydów z Chabad-Lubawicz w Mikołajowie Operacja odesko-mikołajowska
Przypisy
Linki zewnętrzne
www.mkrada.gov.ua mk.locator.ua - interaktywna mapa Mikołajowa w języku polskim
Kategoria:Miasta w obwodzie mikołajowskim Kategoria:Rejon witowski Kategoria:Rejon mikołajowski (obwód mikołajowski) Kategoria:Miasta odznaczone Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy