Somonino (do 1954 gmina Goręczyno) – gmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie gdańskim.
Siedziba gminy to Somonino.
Według danych z 30 czerwca 2022 gminę zamieszkiwały 11 204 osoby.
Gmina jest gminą dwujęzyczną - według danych pochodzących ze spisu powszechnego przeprowadzonego w 2002 roku, 30,8% ludności gminy posługuje się językiem kaszubskim.
Historia terenów wchodzących w skład dzisiejszej gminy Miejscowości tworzące obecną gminę Somonino powstały w 2 głównych rzutach osadniczych. Istnienie pierwszego z nich zostało potwierdzono w źródłach w roku 1241, w czasach książąt pomorskich. Dotyczył on wsi Somonino, Goręczyno, Ostrzyce, Połęczyno, Borcz, Rąty, Wyczechowo i Sławki. Metryka tych miejscowości może być znacznie wcześniejsza, rok 1241 dotyczy jedynie pierwszej o nich wzmianki w źródłach pisanych. Zapis ten potwierdza również ich funkcjonowanie w ramach pomorskiej kasztelanii goręczyńskiej. Ludność tych miejscowości była słowiańska, a dokładniej mówiąc pomorska, czyli według dzisiejszej nomenklatury kaszubskaBreza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.180-181.
Drugi znaczący rzut osadniczy miał miejsce w XVII w., gdy teren dzisiejszej gminy Somonino był częścią Prus Królewskich należących do I Rzeczpospolitej. W tym okresie powstawały na miejscu trzebionych lasów liczne 'huty' tj. Egiertowa Huta (Egiertowo), Kapelowa Huta (Kaplica), Rybacka Huta (Rybaki), Piotrowa Huta (Piotrowo), Starkowa Huta oraz Hopowo i Kamela. Historyczne określenie huta, nie miało wówczas współczesnego znaczenia dużego, przemysłowego zakładu wytopu stali. Dotyczyło one miejsc w karczowanych lasach, gdzie pnie z wyrąbywanego boru palono uzyskując smołę, węgiel drzewny, popiół, dziegieć i, w niektórych lokalizacjach, szkło. Wsie te zostały głównie zasiedlone przez Niemców wyznania ewangelickiego sprowadzanych przede wszystkim z terenu Pomorza Zachodniego. Przybyli oni z inicjatywy bądź kartuskiego zakonu dążącego do zagospodarowania należących do niego rozległych terenów leśnych, bądź starostów kościerskich.
Z tego schematu osadniczego, spośród wsi sołeckich gminy Somonino, wyłamują się tylko Ramleje, które powstały w XIX w. Był to czas przynależności terenów gminy do Królestwa Prus. W miejscowości od początku jej istnienia zdecydowanie dominowała ludność kaszubska.
Ten, w głównej mierze dwuetapowy, rozwój osadnictwa spowodował, że na przełomie XIX i XX w., oprócz zasiedziałej na tym terenie, już od czasów wczesnego średniowiecza, ludności kaszubskiej istotną część mieszkańców stanowili potomkowie osadników niemieckich z początku XVII w. Wg danych zawartych w Statystce ludności kaszubskiej Stefana Ramułta Niemcy stanowili blisko połowę (tj. ok. 48%) mieszkańców terenów dzisiejszej gminy. Ludność ta, w rezultacie rozpętanej przez hitlerowców wojny, została wysiedlona po roku 1945.
W okresie powojennym w strukturze etnicznej gminy zdecydowanie dominowali Kaszubi. Wg badań socjologicznych z pierwszych lat XXI w. stanowili oni 86% mieszkańców gminy, a łącznie z "pół-Kaszubami" 97%Jan Mordawski. Statystyka ludności kaszubskiej. Kaszubi u progu XXI w. Gdańsk 2005 s. 21.
Charakterystyczną cechą w dziejach terenów dzisiejszej gminy jest to, że największym ośrodkiem w okolicy było od czasów średniowiecza Goręczyno. Dopiero w roku 1954 funkcję stołecznego ośrodka gminy przejęło Somonino. Wzrost znaczenia Somonina i spadek Goręczyna wynikał z faktu, że wybudowana w 1901 r. linia kolejowa Kościerzyna - Kartuzy, jak i oddana do użytku w 1933 r. magistrala węglowa, została poprowadzona właśnie przez Somonino, omijając Goręczyno.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2005 gmina Somonino ma obszar 112,27 km², w tym: użytki rolne: 53% użytki leśne: 36%
Gmina stanowi 10,02% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 9066 100 4463 49,2 4603 50,8gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 80,8 39,8 41
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Somonino w 2014 roku
Położenie Położona jest w środkowej części województwa pomorskiego na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, u stóp wzniesień, zwanych Wzgórzami Szymbarskimi. Krajobraz urozmaica przepływająca rzeka Radunia, pełna ryb i ptactwa wodnego, tworząca zakola, atrakcyjna dla amatorów spływów kajakowych i wędkarzy. W letniskowej wsi Ostrzyce działają ośrodki wypoczynkowe. Gmina Somonino graniczy od północy z gminą Kartuzy, od północnego wschodu z gminą Żukowo, od zachodu z gminą Stężyca, od wschodu z gminą Przywidz, a od południa z gminą Kościerzyna. Najwyższy punkt terenu gminy (w okolicach wsi Kaplica) ma wysokość 296,2 m n.p.m., najniżej położone tereny (w dolinie rzeki Raduni) osiągają wysokość nieco powyżej 157 m n.p.m. Liczne obniżenia terenu, często wypełnione jeziorami i oczkami wodnymi, stanowią urozmaicenie krajobrazu, determinując jednocześnie rozwój przestrzenny gminy.
Ochrona przyrody Kaszubski Park Krajobrazowy Rezerwat przyrody Stare Modrzewie
Sołectwa Obszar gminy został podzielony między 16 sołectw Borcz, Egiertowo, Goręczyno, Hopowo, Kamela, Kaplica, Ostrzyce, Piotrowo, Połęczyno, Ramleje, Rąty, Rybaki, Sławki, Somonino, Starkowa Huta, WyczechowoStrona gminy, samorząd >> sołectwa.
Miejscowością podstawową bez statusu sołectwa jest osada Wyczechowo.
Sąsiednie gminy Kartuzy, Kościerzyna, Nowa Karczma, Przywidz, Stężyca, Żukowo
Przypisy