mały|Rejony od 2020 roku mały|Rejony do 2020 roku mały|Pozostałości zamku Ostrogskich, Chodkiewiczów i Lubomirskich w Zwiahlu Obwód żytomierski () – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w północnej części Ukrainy, przy granicy z Białorusią. Stolicą obwodu jest Żytomierz.
Zachodnia część obwodu leży geograficznie na Wołyniu (Zwiahel, Baranówka), większa część na Polesiu.
Obwód żytomierski graniczy z obwodami: rówieńskim, chmielnickim, winnickim i kijowskim oraz białoruskim obwodem homelskim.
Na pograniczu obwodów żytomierskiego i winnickiego znajduje się Krater Zapadnaja.
Podział administracyjny Obwód dzieli się na 4 rejony:
berdyczowski korosteński zwiahelski żytomierski
Do 19 lipca 2020 roku obwód dzielił się na 23 rejony:
andruszowski baranowski berdyczowski brusyliwski cudnowski czerniachowski emilczyński horoszowski korosteński korosteszowski lubarski łuhyński maliński narodycki nowogrodzki olewski owrucki popilniański puliński radomyski romanowski różyński żytomierski
oraz 5 miast wydzielonych: Berdyczów, Korosteń, Malin, Nowogród Wołyński oraz Żytomierz. Historia Cały obszar obwodu do II rozbioru Polski znajdował się w granicach I Rzeczypospolitej. Administracyjnie w większości podlegał województwom wołyńskiemu i kijowskiemu. Sam Żytomierz był miastem królewskim Korony Królestwa PolskiegoMagazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 15. oraz stolicą województwa kijowskiego po 1667 r. Prywatnymi miastami szlacheckimi były m.in. Berdyczów i Zwiahel).
Obwód został utworzony w 1937 r. w ramach ZSRR i graniczył z II Rzeczpospolitą. Wcześniej, w latach 1925-1935, w pobliżu Żytomierza istniał Polski Rejon Narodowy im. Juliana Marchlewskiego.
Na początku 2022 r. niewielkie fragmenty obwodu żytomierskiego były okupowane przez wojska rosyjskie.
Demografia Skład narodowościowy obwodu w 2001 roku według ukraińskiego spisu powszechnego:
Obwód żytomierski jest największym skupiskiem Polaków na Ukrainie, a Żytomierz jednym z głównych kulturalnych ośrodków polskich obok Lwowa.
Miasta
Zabytki Cmentarz rzymskokatolicki w Żytomierzu – jedna z najstarszych i największych polskich nekropolii na Kresach Wschodnich Kościoły z okresu Polski przedrozbiorowej: klasztor karmelitów bosych i kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Berdyczowie, katedra św. Zofii w Żytomierzu, kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Korosteszowie Pałac Hańskich w Wierzchowni Domy Józefa Ignacego Kraszewskiego i Jarosława Dąbrowskiego w Żytomierzu Żytomierska Filharmonia Obwodowa, dawniej polski Teatr Żytomierski Kompleks Historyczno-Kulturalny „Zamek Radomyśl” Monaster Przemienienia Pańskiego w Tryhorach
Przypisy