thumb|Grób Zygmunta Bychowskiego na cmentarzu żydowskim w Warszawie thumb|Grób Gizeli Bychowskiej na cmentarzu żydowskim w Warszawie Zygmunt Bychowski, Szneur Zalman (Załmen) Bychowski (hebr. שניאור זלמן ביחובסקי, ur. 18 sierpnia 1865 w Korcu, zm. 13 września 1934 w Warszawie) – polski lekarz neurolog, ławnik Magistratu Warszawy (1923–1934), działacz społeczny żydowskiego pochodzenia.

Życiorys Urodził się w Korcu na Wołyniu jako syn Samuela (Szmula) i Fejgi. Jego ojciec był talmudystą, działającym głównie w Petersburgu.

Do 17. roku życia pobierał religijno-ortodoksyjne wykształcenie, kolejno w chederze, talmud-torze i jeszybocie w Korcu. W Warszawie, dokąd się przeniósł, najpierw kontynuował studia talmudyczne, ale potem rozpoczął nauki świeckie wbrew woli rodziców (ojciec wyrzekł się go, dopiero potem się pogodzili)Henryk Kroszczor: Kartki z historii Żydów w Warszawie XIX-XX w: sylwetki, szkice. Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 1979. Po zdaniu egzaminu dojrzałości przez zieloną granicę dostał się do Austrii, rozpoczął studia przyrodnicze i filozoficzne na Uniwersytecie w Wiedniu. Później wrócił do Warszawy i studiował medycynę na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. Dyplom lekarza otrzymał 23 lutego 1893. Przez pewien czas pracował w poliklinice Samuela Goldflama przy ul. Granicznej. Wyjeżdżał również za granicę, uzupełniając wiedzę w dziedzinie neurologii.

W 1904 roku brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej jako lekarz w rosyjskiej armii. Po powrocie, jako członek stowarzyszenia Syjonistów został aresztowany w swoim mieszkaniu przy ul. Grzybowskiej w Warszawie i osadzony na dłuższy czas w więzieniu przy ratuszu.

Od 1892 roku pracował w Szpitalu Przemienienia Pańskiego w Warszawie, na oddziale Jana Rauma. W 1912 roku został odwołany ze stanowiska z powodu żydowskiego pochodzenia. W czasie I wojny światowej pracował (od grudnia 1916 do kwietnia 1918) w Instytucie Traumatologicznym w MoskwiePiotr Szarejko: Słownik lekarzy polskich XIX wieku. Tom 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper 1995 .

Zmarł na raka przełykuZgon znakomitego uczonego i przywódcy syjonistycznego D-ra Zygmunta Bychowskiego. Nasz Przegląd 260 (4330), s. 6 (14.9.1934). Został pochowany 16 września na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej (kwatera 10, rząd 4)Grób Zygmunta Bychowskiego w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie. Jego nagrobek jest dziełem Abrahama Ostrzegi. Nad mogiłą przemawiali m.in. Mojżesz Schorr, Izrael Milejkowski, Władysław Sterling, Majer Bałaban i Mateusz Hindes; śpiewał kantor Pinchas Szerman z chórem. Wspomnienia pośmiertne poświęcili mu SterlingSterling W. Dr. Zygmunt Bychowski. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 12 (4), s. 89–72, 1935., Henryk HigierHigier H. B.p. Dr. Zygmunt Bychowski jako lekarz praktyk i lekarz społecznik. Nasz Przegląd 263 s. 7 (16.9.1934) i BałabanBałaban M. B.p. Dr. Zygmunt Bychowski. Nasz Przegląd 262 (4332), s. 6 (15.9.1934).

Miał starszego brata Bernarda (Berka), kupca. Żonaty z Gizellą Horwitz (1873–1937), córką Gustawa Horwitza (1844–1882) i Julii z Kleinmannów (1845–1912)Joanna Olczak-Ronikier: W ogrodzie pamięci. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002 s. 46-47. Mieli troje dzieci: Gustawa (1895–1972), Jana (1901–1917) i Martę, zamężną Osnos (1907–1990)Marta Osnos, 83, Dies; Researcher on Cancer. New York Times 17.9.1990.

Działalność polityczna i społeczna Bychowski jeszcze na studiach pod wpływem Szaula Rabinowitza zbliżył się do ruchu Chowewej Syjon. Po ukończeniu studiów na pewien czas wyjechał do Palestyny wspólnie z Ignacym Bernsteinem. Korespondował z Herzlem, uczestniczył w I Kongresie Syjonistycznym w Bazylei w 1897 i wielu kolejnych; był członkiem komisji organizacyjnej w V Kongresie Syjonistycznym i komisji do spraw kulturalnych. W 1905 roku był więziony w Rosji za działalność syjonistycznąDr. Zygmunt Bychowski. Opinja 37 (85), s. 1 (16.9.1934). Na początku lat 20. należał do Rady Partyjnej Organizacji Syjonistycznej w Polsce. Był kandydatem i zastępcą posła do Sejmu Ustawodawczego z listy Tymczasowej Żydowskiej Rady Narodowej w WarszawieRzepecki T. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 1919 roku. Poznań, 1920 s. 140, członkiem Centralnego Komitetu Wyborczego Et Liwnot na XIII Kongres Syjonistyczny w Karlsbadzie w 1923 roku, członkiem centralnego Komitetu Keren Hechaluc. Członek Komitetu Organizacyjnego Wystawy Palestyńskiej w Warszawie w 1925 roku. Od 1923 do 1934 ławnik Magistratu Warszawy, kierował resortem szpitalnictwa i zdrowia publicznego oraz wydziałem zaopatrywania. Zasiadał w Radzie Żydowskiej Gminy Wyznaniowej (1924-1931) i pierwszym zarządzie Komitetu Krzewienia Nauk Judaistycznych (1925), był pracownikiem naukowym Instytutu Nauk Judaistycznych w WarszawieCzesław Brzoza: Żydowska mozaika polityczna w Polsce 1917-1927: wybór dokumentów. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2003. Należał do warszawskiej loży B′nai B′rithStowarzyszenie humanitarne "Braterstwo B'nei-B'rith" w Warszawie 1922-1932. Warszawa: Stowarzyszenie humanitarne „Braterstwo B′nei-B′rith”, 1932 s. 17.

Przez wiele lat przewodniczył żydowskiemu Towarzystwu Przeciwgruźliczemu „Brijus-Zdrowie”. Był członkiem komitetu redakcyjnego „Neurologii Polskiej” i „Warszawskiego Czasopisma Lekarskiego”. Współpracował z czasopismami żydowskimi, m.in. z „Naszym Przeglądem”, tygodnikiem „Ewa” i dwutygodnikiem „Cjonistisze Welt”. Wiceprezes Warszawskiego Towarzystwa Neurologicznego. Członek zarządu i rady naukowej Zrzeszenia Lekarzy Rzeczypospolitej Polskiej, członek zarządu Towarzystwa Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce. Współzałożyciel i członek Zarządu Towarzystwa do Badania Stanu Psychicznego i Fizycznego ŻydówTowarzystwo badań stanu fizycznego i psychicznego żydów. Nasz Przegląd 89 (1509), s. 5–6 (30.3.1927). Kurator Domu Opieki dla Opuszczonych Dzieci Żydowskich. Prezes Żydowskiego Towarzystwa Gimnastyczno-Sportowego „Makabi”B.C. „Bychowski, Szneur Zalman” W: Encyklopedia Palestyńska T.1 zesz. 9. Warszawa-Kraków: B. Cwejbaum, 1939, ss. 562–563. Filister honoris causa Akademickiej Korporacji Syjonistycznej Betharia. Członek założyciel Polskiego Towarzystwa PsychiatrycznegoDr. Zygmunt Bychowski. Rocznik Psychjatryczny 23, ss. 163-164, 1934.

Dorobek naukowy Był autorem około 100 prac w języku polskim, niemieckim, francuskim i rosyjskim. Z jego inicjatywy przeprowadzono pierwsze w Polsce operacje neurochirurgiczne, m.in. operację Antona-Bramanna. Bychowski jako pierwszy w Polsce kwalifikował chorego do operacji guza przysadkiEufemiusz Herman: Neurolodzy polscy. Warszawa, 1958 ss. 168–174. Był autorem wielu opracowań na temat padaczki i endokrynologii. Jest cytowany jako autor prac opisujących objaw neurologiczny później znany jako objaw Hoovera. Inny opisany przez niego objaw, obecny w niedowładach połowiczych, określa się jako objaw Grasset-Bychowskiego.

Wybrane prace O chorobie Parkinson’a. Medycyna 22, s. 491; 514; 533; 551; 576; 595; 631; 655; 916; 931; 960 (1894) Przyczynek do kazuistyki uchyłków przełyku (diverticulum oesophagi). Medycyna 23, s. 233; 255 (1895)

Przyczynek do patogenezy padaczki. Medycyna, 1895 Przypadek pląsawicy miękkiej czyli paralitycznej. Medycyna, 1895 Przypadek myxoedematu leczonego tyreoidyną oraz kilka uwag o myxoedemacie w ogóle. Przegląd Chirurgiczny, 1896 O myxoedemacie. Chirurgja Polska, 1897

Zur Pathogenese der Epilepsie. Neurologisches Centralblatt 19, s. 933, 1900 Leczenie w naszych szpitalach. Zdrowie, 1901

Ein "Archiv für Zionismus" : (Vorschlag für die Mitglieder der Cultur-Commission). Die Welt 21, 1902 Czy bywa nierówność źrenic u ludzi zupełnie zdrowych? Gazeta Lekarska, 1902 Wybroczyny krwawe. Medycyna, 1903 Ueber Hypotonie und Hypertonie bei einer und derselben Kranken. Neurologiches Centralblatt 23, ss. 786–792, 1904 Z badań nad odruchami. Medycyna, 1907 Przyczynek do rozpoznania powierzchownych guzów mózgu. Gazeta Lekarska, 1907 Ueber organische Hemiplegieen ohne Babinski W: Compte rendu des travaux du 1er Congrès International de Psychiatrie, de Neurologie, de Psychologie et de l'Assistance des Aliénés tenu à Amsterdam du 2 à 7 Septembre 1907. J.H. de Bussy, 1908

Z badań nad odruchami. I. O zachowaniu się niektórych ścięgnowych i skórnych odruchów u dzieci w pierwszym roku życia. Medycyna i Kronika Lekarska 26; 60, 1908 O rozpoznaniu i operacyjnem leczeniu nowotworów przysadki mózgowej. Medycyna 44, s. 628, 1909 Ogólna symptomatologja i terapja nowotworów mózgu. Nowiny Lekarskie, 1909 Chłopiec dotknięty choroba tików (maladie des tics). Neurologia Polska, 1910 Różniczkowe rozpoznanie histerji. Nowiny Lekarskie, 1910 W sprawie anisokorji. Postęp Okulistyczny, 1910

W sprawie cukromoczu u ciężarnych. Gazeta Lekarska, 1910 Zur Kasuistik der heredofamiliären Splenomegalie, 1911 Przyczynki do rozpoznawania i chirurgicznego leczenia chorób mózgu. Medycyna i Kronika Lekarska 47, s. 437, 1912 W sprawie utworzenia zakładów dla chroników. Zdrowie, 1912

Dzieci kaleki i opieka nad niemi. Warszawa, 1914 W sprawie pewnych objawów na skutek ran postrzałowych czaszki. Medycyna i Kronika Lekarska, 1916 Gibt es eine Reflexepilepsie? Neurologisches Centralblatt 37, ss. 680–681, 1918

Cerebrale Polyplegien nach Schädelschüssen, 1919 Statistik der traumatischen Epilepsie im Kriege, 1919 Przyczynek do neurologji wojennej. Gazeta Lekarska, 1919 Neurologja wojenna. Lekarz wojskowy, 1920 25-lecie objawu Babińskiego. Neurologia Polska 6, s. 169, 1922

Sanitäre Verhältnisse und Bedürfnisse. Menorah 6-7, 421–423, 1927 „Przedmowa” W: Becker R. Zagadnienie rasy żydowskiej w świetle teoryj. Warszawa: Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej w Polsce „TOZ”, 1927 Über eine ungewöhnliche Störung der willkürlichen Motorik nach Encephalitis epidemica. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie, 1928 Ludwik Maurycy Hirszfeld profesor anatomji (1814–1876). Warszawskie Czasopismo Lekarskie 6 (16/18.), 1929 Zur Klinik der Meralgia paraesthetica. Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde, 1930

Higiena u Żydów. Miesięcznik Żydowski 2, ss. 191-192, 1931 Dr Samuel Goldflam, lekarz i uczony, 1933

Ubój rytualny z punktu widzenia humanitarnego i sanitarnego. Warszawa: Monolit, 1936

Przypisy

Linki zewnętrzne Publikacje Zygmunta Bychowskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy neurolodzy Kategoria:Syjoniści Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej Kategoria:Ławnicy miast II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy działacze społeczności żydowskiej Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami medycznymi Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1934