Cukrowiec lekarski, trzcina cukrowa (Saccharum officinarum L.) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rodzaju cukrowiec. Prawdopodobnie pochodzi z Nowej Gwinei. Z Azji południowej ok. 800 r. n.e. do basenu Morza Śródziemnego przenieśli ją Arabowie.

Trzcina cukrowa stanowi ok. 65% surowca wykorzystywanego przez światowy przemysł cukrowniczy — burak cukrowy stanowi ok. 35%.

Morfologia thumb|left|200px|Zbiór trzciny thumb|left|200px|Plantacja trzciny na Maderze Łodyga Źdźbło osiąga wysokość do 2–6 (8) m i średnicę 2–7 cm. U dołu nagie i woskowate, z pierścieniami blizn po liściach. Zwykle żółtawe lub czerwonawe. Międzywęźla mają ok. 20 cm, skracają się w dole źdźbła. Liście Naprzemianległe o długości 50–200 cm i szerokości 4–10 cm, z szerokim i jasnym nerwem środkowym oraz ostrym brzegiem blaszki. Kwiaty Niepozorne, w biało owłosionych kłoskach zebranych setkami w piramidalną wiechę. Owoce Podłużne ziarniaki, w uprawie rzadko powstające.

Biologia W węzłach łodygi wyrastają korzenie (w dole) lub ich zawiązki, a nad nimi znajduje się strefa przyrostu pozbawiona nalotu woskowego.

Miękisz źdźbła zawiera do 20% cukrów.

Zastosowanie Roślina jadalna Surowiec do wyrobu cukru spożywczego – trzcina cukrowa jest surowcem, z którego powstaje ponad połowa światowej produkcji cukru (cukier uzyskiwany z trzciny cukrowej nazywany jest cukrem trzcinowym). W strefie umiarkowanej trzcina nie rośnie - zastępuje ją burak cukrowy (z którego produkuje się cukier buraczany). Surowiec do wyrobu alkoholu – podstawowy surowiec do produkcji rumu. Kawałki źdźbła są jadane na surowo jako słodycze.

Inne zastosowania W Brazylii część trzciny przeznacza się na produkcję etanolu, który służy jako paliwo do samochodów. Trzcina może być również surowcem w przemyśle papierniczym i farmaceutycznym. Stanowi również surowiec do wyrobu celoteksu - materiału podobnego do płyty pilśniowej, stosowanego jako izolacja cieplna i dźwiękowa w budownictwie. Od czasów starożytnych trzcinę stosuje się w ziołolecznictwie, m.in. przeciwbólowo, wykrztuśnie i przeciwzapalnie. Trzcina jest surowcem do wyrobu ekologicznych naczyń jednorazowych.

Bioetanol Pierwszym etapem wytwarzania etanolu jest wypalanie uschniętych liści i wosku. Kolejno następuje: wyciskanie soku z trzciny, klarowanie oraz zagęszczanie.

Energię na potrzeby destylarni otrzymuje się przez spalanie odpadów.

Przewaga konkurencyjna biopaliw brazylijskich nad biopaliwami amerykańskimi i europejskimi wynika przede wszystkim z zasobności tego kraju w surowce energetyczne używane do produkcji oraz z niższych kosztów produkcji i przetwórstwa tych surowców, tj. trzciny cukrowej niż zbóż czy buraków cukrowych. Wynika też z faktu, że odbywa się w zakładach stosujących wydajne technologie produkcji bioetanolu.

Większość pojazdów sprzedawanych w Brazylii jest napędzana benzyną i etanolem (tzw. flex-fuel).

Uprawa Uprawy koncentrują się w strefie klimatu zwrotnikowego i podzwrotnikowego między 30° szerokości geograficznej północnej i południowej. Okres wegetacji wynosi od 12 do 16 miesięcy. Do uprawy niezbędne są opady w granicach 1200-1600 mm/rocznie, temperatury powyżej 20 °C, żyzne gleby i intensywne nawożenie. Gleby mogą mieć odczyn od umiarkowanie kwaśnego do umiarkowanie zasadowego, o ile są dobrze odwodnione, luźne, głębokie i utrzymują wilgoć. Większość odmian trzciny może dać kilka kolejnych zbiorów, z których każdy następny jest mniejszy. Na dużą skalę trzcina cukrowa jest uprawiana najczęściej na obszarach równinnych – sprzyja to mechanizacji uprawy oraz ułatwia transport. W celu uzyskania maksymalnej wydajności produkcji cukru, trzcina musi być jak najszybciej przetransportowana do cukrowni i przetworzona. thumb|Wielkość produkcji trzciny cukrowej w tonach według największych producentów na podstawie danych FAO (2014)

Najwięksi producenci trzciny cukrowej (2014)(w milionach ton) 737,2 352,1 125,6 103,7 67,5 56,7 38,2 32,5 28,6 28,0 Łącznie na świecie 1,90 mld ton

Przypisy

Bibliografia

http://archiwum.inig.pl/inst/nafta-gaz/nafta-gaz/Nafta-Gaz-2012-12-15.pdf https://www.farmer.pl/biznes/przedsiebiorczosc/wiecej-cukru-i-bioetanolu-z-trzciny-cukrowej-w-brazylii,5897.html „Sytuacja na światowym rynku cukru i jej wpływ na możliwości uprawy buraków cukrowych w Polsce” Krzysztof Hryszko, Piotr Szajner

Kategoria:Wiechlinowate Kategoria:Rośliny przemysłowe Kategoria:Rośliny w kulcie hinduistycznym Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza